Covid-19: Ο πλανήτης βγήκε από την… πρίζα, πως τον ξαναβάζεις;

Η ταινία  «Contagion», του Στίβεν Σόντερμπεργκ με θέμα μία φονική πανδημία που επανήλθε στην επικαιρότητα λόγω κορωνοϊού προτού καν κηρύξει ο ΠΟΥ πανδημία άλλωστε παίχτηκε στους κινηματογράφους το 2011.

Ταινίες με ανάλογο περιεχόμενο, έχουν γυριστεί αρκετές αλλά για τους συνωμοσιολόγους η κορυφαία αλλά και εξαιρετική είναι «Οι Δώδεκα Πίθηκοι» (1995).

Ποτέ δεν είχα φανταστεί ότι θα ζούσα μαζί με ολόκληρο τον πλανήτη μέσα σε μία ταινία επιστημονικής φαντασίας. Μόνο που είναι η πραγματικότητα που ζούμε όλοι και οι νεκροί αλλά και οι νοσούντες δεν είναι ηθοποιοί.

Όπως επίσης η απειλή του κορωνοϊού δεν είναι γραμμένη σε κάποιο σενάριο αλλά είναι πρωτόγνωρη και πραγματική. Άλλαξε τις ζωές μας σε σύντομο χρονικό διάστημα, διέλυσε βεβαιότητες και καθημερινές ρουτίνες αλλά δοκιμάζει και τις συμπεριφορές μας. Δεν χωρεί πλέον καμία αμφιβολία ότι η απειλή του κορωνοϊού είναι πρωτοφανής. Είναι επίσης βέβαιο ότι για την αναχαίτισή του θα χρειαστεί να ληφθούν, χωρίς πολλά λόγια, τα δραστικότερα των μέτρων.

Δεν είναι καθόλου ταινία επιστημονικής φαντασίας ότι από τη στιγμή που σήμανε συναγερμός για την εξάπλωση του κορωνοϊού, η Ελλάδα έσπευσε, νωρίτερα και ταχύτερα από άλλες χώρες, να λάβει μέτρα και να καταρτίσει σχέδια για την αντιμετώπιση του ιού.

Η Ελλάδα μερίμνησε για το κλείσιμο των σχολείων από τις 11 Μαρτίου, όταν τα κρούσματα ανέρχονταν σε 99, ενώ αντίστοιχες πρόνοιες ελήφθησαν στην Ιταλία και την Ισπανία αφότου οι νοσούντες υπερέβησαν τους 3.000 και τους 4.200 αντίστοιχα. Ακόμα και η Γερμανία που φημίζεται για τη μεθοδικότητα της αλλά και άλλες χώρες της Βόρειας Ευρώπης ακολούθησαν την Ελλάδα.  

Από την άλλη έχεις να αντιμετωπίσεις συμπεριφορές σαν εκείνες των καρναβαλιστών της Πάτρας ή αυτών που νομίζουν ότι βρισκόμαστε σε περίοδο διακοπών και πρέπει να ξεχυθούν σε παραλίες και πριν κλείσουν, στις καφετέριες.

Τέτοιες στάσεις είναι καταδικαστέες και σε κάθε περίπτωση προκλητικές απέναντι στην πλειοψηφία που συμμορφώθηκε στα μέτρα και κατανόησε τις συνθήκες που τα επέβαλλαν. Η ανευθυνότητα μπορεί να στοιχίσει ζωές για αυτό και πρέπει να υπάρχουν αυστηρές ποινές.

Η κυβέρνηση έχει ήδη δράσει προληπτικά και έχει λάβει πλήθος περιοριστικών μέτρων αλλά αυτά από μόνα τους δεν σημαίνουν τίποτα, οι πολίτες είναι αυτοί που θα καθορίσουν το μέλλον και την εξέλιξη του ιού.

Κακά τα ψέματα, ο πλανήτης βγήκε από την…πρίζα, βρίσκεται σε τεχνητό κώμα για να αντιμετωπίσει την πανδημία. Ναι οι συνθήκες είναι πολεμικές. Ναι προέχει η υπεράσπιση της ανθρώπινης ζωής και η διαφύλαξη του αγαθού της δημόσιας υγείας.  

Όλη αυτή η προσπάθεια θα έχει κόστος και σε ανθρώπινες ζωές αλλά και οικονομικό. Πρέπει λοιπόν να είμαστε όλοι προετοιμασμένοι για την επικράτηση δύσκολων συνθηκών ακόμα και μετά τον περιορισμό της πανδημίας.

Η κυβέρνηση έχει δείξει ότι ανταποκρίνεται γρήγορα είμαστε, βέβαια, ακόμη ευάλωτοι στην οικονομία μας ως χώρα έπειτα από την υπερδεκαετή περιπέτεια της οικονομικής κρίσης. Θα δούμε, όμως, αν οι παγκόσμιοι ηγέτες θα πάρουν το μάθημα τους και θα επαναπροσδιορίσουν το μοντέλο, το υπερκαταναλωτικό, το οποίο κοιτάει την κερδοφορία, τους αριθμούς, πόσο θα αυξηθεί το ΑΕΠ, και όχι την ευημερία των πολιτών. Θα επαναπροσδιοριστούν οι αξίες μας; Ή θα συνεχίσουν να κυριαρχούν τα spread και οι αποδόσεις ομολόγων; Δεν είμαι πολύ αισιόδοξος…

Αν και τα μέτρα που θα ανακοινωθούν θα παράσχουν ένα δίχτυ προστασίας στην οικονομία, η ζημιά τόσο από τις επιπτώσεις που προκαλεί ο κορωνοϊός όσο και από τις πιο σφικτές οικονομικές συνθήκες θα αποτελέσουν ένα μεγάλο σοκ για την παγκόσμια οικονομία.

Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι ακόμη χειρότερες σε περίπτωση που η πανδημία του κορωνοϊού στις οικονομίες κρατήσει μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Αν ο κορωνοϊός συνεχίσει και στο τρίτο τρίμηνο να επηρεάζει αρνητικά την οικονομική δραστηριότητα, η ύφεση μπορεί να είναι βαθύτερη.

Για την  Ελλάδα θα είναι χειρότερες οι επιπτώσεις αν δεν ληφθούν γενναίες αποφάσεις που θα αφορούν τις ελληνικές επιχειρήσεις.

Το πρώτο βήμα έγινε με τις αποφάσεις του Eurogroup, ότι για εφέτος δεν υφίσταται ο στόχος του πλεονάσματος για το 3,5%. Όλες οι δαπάνες για την υγειονομική αλλά και την μεταναστευτική κρίση δεν θα υπολογίζονται στον προϋπολογισμό του 2020. Όπως και οι έκτακτες δαπάνες του κοινωνικού προϋπολογισμού για τους άνεργους, τους οικονομικά αδύναμους και τις προνοιακές δομές. Θα μπορούμε, επίσης, να διαθέσουμε αμέσως και χωρίς πρόσθετη γραφειοκρατία πόρους του ΕΣΠΑ για την αγορά και την εργασία.

Πρακτικά, και σε πρώτη φάση, η κυβέρνηση θα διαθέσει 2 δισεκατομμύρια ευρώ για να βοηθήσει παραγωγικές δραστηριότητες με προβλήματα λόγω μείωσης του τζίρου.

Καλά όλα αυτά, αλλά η ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας τα χρόνια της κρίσης, ο τουρισμός θα δεχτεί βαρύτατο πλήγμα και για αυτό θα χρειαστούν στοχευμένα και θαρραλέα μέτρα. Τα επιδόματα δεν είναι αρκετά για να σταθεροποιήσουν τις επιχειρήσεις ώστε να διατηρήσουν και τις θέσεις εργασίας. Καλές οι αναστολές φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων για τις επιχειρήσεις που έκλεισαν με απόφαση της κυβέρνησης αλλά πρέπει να επεκταθούν και σε άλλους κλάδους της οικονομίας γιατί η «πανδημία» επηρεάζει όλη την αλυσίδα της. Επίσης η αναστολή ή ελάφρυνση των φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων δεν γεμίζει τα ταμεία για να πληρωθούν εργαζόμενοι και προμηθευτές.

Πρέπει να στηριχθεί η ρευστότητα των επιχειρήσεων με μείωση του μη μισθολογικού κόστους που αφορά τους εργοδότες. Ο στόχος εδώ είναι η δραστική μείωση του κόστους των επιχειρήσεων και η προσπάθεια διατήρησης των θέσεων εργασίας. Παράλληλα με πρόγραμμα επιχορήγησης των ασφαλιστικών εισφορών για τη διατήρηση του προσωπικού.

Ενώ από τη στιγμή που ο πλανήτης και η χώρα βγαίνει από την «πρίζα», ίσως θα πρέπει να σκεφτούν σε Ευρωπαϊκό επίπεδο και τη διαγραφή των τρεχουσών φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων για όσους μήνες διατηρηθούν οι απαγορεύσεις. Να αποφασιστεί η αναστολή μόνο για φέτος η προκαταβολή του φόρου εισοδήματος.

Ενώ ένα κάθετο μέτρο θα ήταν και η μείωση του ΦΠΑ.

Από την στιγμή που ο κορωνοϊός «διαγράφει» τζίρους από τις επιχειρήσεις, επομένως και έσοδα για τον κρατικό προϋπολογισμό που θα οδηγήσουν σε ύφεση, δηλαδή μείωση του ΑΕΠ και αύξηση του χρέους θα πρέπει κάτω από αυτές τις συνθήκες να μπούμε στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ που θα ήταν σωτήριο για την Ελλάδα που βγαίνει από μια βαθιά κρίση.

Η ένταξη της Ελλάδας στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ θα ενίσχυε αποφασιστικά την εμπιστοσύνη των επενδυτών για τη χώρα, τη βιωσιμότητα του δημοσίου χρέους και τις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.

Ο πλανήτης αλλά και η Ελλάδα βγήκε από την πρίζα για να τον ξαναβάλεις πρέπει να ληφθούν γρήγορα θαρραλέες αποφάσεις, «οut of the Box»…  

• Eurogroup
• κορωνοϊός