Όλα ανοιχτά για τη συμφωνία Πολιτείας – Εκκλησίας

Όταν στις 7 Νοεμβρίου ανακοινώθηκε αιφνιδιαστικά η «συμφωνία Πολιτείας-Εκκλησίας», οι προσεκτικοί παρατήρησαν από τη διατύπωση του «κοινού ανακοινωθέντος» ότι επρόκειτο για πρόθεση συμφωνίας και όχι για συμφωνία. Συγκεκριμένα αναφερόταν: «Για τον λόγο αυτό, εκφράζουμε σήμερα την πρόθεσή μας να καταλήξουμε σε μια ιστορική Συμφωνία μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας που θα πάρει τη μορφή νομοθετικής ρύθμισης.» Η διατύπωση αποδείχτηκε ακριβής. Η διαπραγμάτευση του deal για τη μισθοδοσία του κλήρου και το εκκλησιαστικό υπερταμείο έγινε αποκλειστικά από τους κκ Τσίπρα και Ιερώνυμου, εν αγνοία του ΣΥΡΙΖΑ και της Ιεράς Συνοδου.

Το «Όχι» της Ιεράς Συνόδου

Ο μεν ΣΥΡΙΖΑ αποδέχτηκε τη συμφωνία, με την εξαίρεση του Νίκου Φίλη. Ωστόσο, η Ιεραρχία κινήθηκε σε αντίθετη κατεύθυνση από το κυβερνών κόμμα. Έπειτα από μια θυελλώδη συνεδρίαση που σημαδεύτηκε από τις αποχωρήσεις των μητροπολιτών Μεσσηνίας και Καισαριανής, η Ιερά Σύνοδος είπε ένα ηχηρό «Όχ»ι στον έναν από τους δύο πυλώνες της συμφωνίας, τη μεταρρύθμιση της μισθοδοσία των κληρικών. Οι ιεράρχες αποφάσισαν ομόφωνα ότι επιθυμούν να διατηρηθεί το σημερινό καθεστώς μισθοδοσίας των ιερέων, δηλαδή να παραμείνουν και τυπικά δημόσιο υπάλληλοι. Στην ανακοίνωση αναφέρεται συγκεκριμένα:

«Η Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος ομοφώνως αποφάσισε:

1. Να συνεχιστεί ο διάλογος με την Πολιτεία επί θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος.

2. Να αναθέσει στην Διαρκή Ιερά Σύνοδο την συγκρότηση Ειδικής Επιτροπής, η οποία θα αποτελείται από Ιεράρχες, Νομικούς, Εμπειρογνώμονες και Εκπροσώπους του Εφημεριακού Κλήρου για την μελέτη των θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος, ο καρπός της οποίας θα υποβληθεί στην Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος προς τελική έγκριση.

3. Να εμμείνει στο υφιστάμενο καθεστώς μισθοδοσίας των Κληρικών και των λαϊκών υπαλλήλων της Εκκλησίας της Ελλάδος».

Πρέπει να είναι μια από λίγες φορές που η Ιερά Σύνοδος πάει κόντρα στις βουλές του αρχιεπισκόπου. Αυτή η στάση υπαγορεύεται από τρεις παράγοντες:

Πρώτον, από το φόβο ορισμένων μητροπολιτών ότι η συμφωνία αποτελεί τα πρώτο βήμα στην κατεύθυνση του χωρισμού κράτους-εκκλησίας.

Δεύτερον, από την αντίδραση της «Δεξιάς του Κυρίου».

Τρίτον, από τον ξεσηκωμό των ιερέων που βλέπουν να χάνουν σημαντικά δικαιώματα από την αλλαγή του εργασιακού καθεστώτος τους

Η απάντηση Μαξίμου

Η απάντηση του Μαξίμου στην απόφαση της Ιεράς Συνόδου συνιστά παράδειγμα «εποικοδομητικής αμφισημίας». Από τη μια μεριά εκφράζει την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να προχωρήσει τις αλλαγές για τα η μισθοδοσία των κληρικών: «Το καθεστώς της μισθοδοσίας των εκκλησιαστικών λειτουργών, αποτελεί –σε κάθε περίπτωση- ευθύνη και απόφαση της Πολιτείας. […] Η Ελληνική Κυβέρνηση θα προχωρήσει άμεσα στην εκπόνηση Σχεδίου Νόμου, στο πλαίσιο του Κοινού Ανακοινωθέντος της 6ης Νοεμβρίου, που αποτελεί ένα ιστορικό βήμα για τον εξορθολογισμό των σχέσεων Εκκλησίας και Κράτους.» Από την άλλη, κάνει λόγο για συνέχιση του διαλόγου με την εκκλησία: «Το Σχέδιο Νόμου θα τεθεί σε γνώση της Ειδικής Επιτροπής της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου, πριν κατατεθεί στη Βουλή.» Εν ολίγοις, όλα είναι ανοιχτά σε ό, τι αφορά τη συμφωνία

Ο αρχιεπίσκοπος

Στην ανακοίνωση του Μαξίμου ανταπάντησε ο αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος: «Με ικανοποίηση χαιρετίζω την δήλωση του κ. Πρωθυπουργού σχετικά με την σημερινή ομόφωνη απόφαση της έκτακτης Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος και την συνέχιση του ουσιαστικού διαλόγου μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας για τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Η από κοινού συνεργασία αποτελεί ένα περαιτέρω βήμα για την εμβάθυνση των διακριτών μας ρόλων στο πλαίσιο πάντα της από κοινού εξυπηρέτησης των συμφερόντων του λαού μας».

Η απάντηση του αρχιεπισκόπου δείχνει ότι:

Πρώτον, ο κ. Ιερώνυμος βρίσκεται σταθερά σε ανοιχτή γραμμή με τον πρωθυπουργό.

Δεύτερον, η συμφωνία μπορεί να κλονίστηκε, αλλά δεν έχει παραπεμφθεί ακόμα στις ελληνικές καλένδες.

Τρίτον, ανοίγει ο δρόμος για μια τροποποίηση των συμφωνηθέντων προκειμένου να περάσουν από την Ιερά Σύνοδο.

Το ερώτημα είναι αν το μέτωπο Τσίπρα-Ιερώνυμου μπορεί να κάμψει τους «σκληρούς» της Ιεραρχίας. Οι τελευταίοι έχουν κι ένα επιπλέον χαρτί να παίξουν: Τη δέσμευση Καμμένου ότι δεν θα υπερψηφίσει τη συμφωνία αν δεν έχει συμφωνήσει η εκκλησία.