Εξέγερση του Πολυτεχνείου-Η Δήμητρα Γκουντούνα θυμάται: «Το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου, άρχισαν να πέφτουν οι πρώτες σφαίρες…»

«Πάνω στα ματωμένα πουκάμισα των σκοτωμένων
εμείς καθόμασταν τα βράδια
και ζωγραφίζαμε σκηνές από την αυριανή ευτυχία του κόσμου.
Έτσι γεννήθηκαν οι σημαίες μας» Λειβαδίτης 

Εκείνες οι μέρες του Νοέμβρη του 1973 θα μείνουν αλησμόνητες. Για κάποιους η Εξέγερση του Πολυτεχνείου, δεν είναι απλά συνθήματα στους τοίχους, ούτε μια μαζική συγκέντρωση που εκτονώθηκε μετά από ρίψεις χημικών και χρήση γκλοπς. Ήταν μια  κορυφαία αντιδικτατορική εκδήλωση που ουσιαστικά προανήγγειλε την αρχή της πτώσης της Χούντας.  

Η δημοσιογράφος Δήμητρα Γκουντούνα θυμάται, έντονα, τις μέρες του Πολυτεχνείου. Εργαζόταν στην ΒΡΑΔΥΝΗ, του Τζώρτζη Αθανασιάδη, μια εφημερίδα που πουλούσε 250 χιλιάδες φύλλα την ημέρα. Νέα στο επάγγελμα, με την ορμή του κοριτσιού που ήθελε ν ΄αλλάξει τον κόσμο. 

«Αυτές οι μέρες του Νοέμβρη είναι πάντα παράξενες. Είναι σα να τις ζω κάθε χρόνο, ξανά και ξανά», αναφέρει στο Νewpost.  

Και συνεχίζει: «Δεν είναι εύκολο να τα αφηγηθείς όλα με σειρά. Είναι μάταιο να τα θυμηθείς, όπως μάταιο είναι να τα ξεχάσεις. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η εξέγερση έγινε και υπήρχαν και νεκροί, με αριθμούς ονόματα και δεν ήταν επ ουδενί παράπλευρες απώλειες».   

14 – 17 Νοεμβρίου 1973 

Η Εξέγερση ξεκίνησε 

Το πρωί της 14ης Νοεμβρίου οι φοιτητές συγκεντρώθηκαν στο προαύλιο του Πολυτεχνείου και αποφάσισαν την κήρυξη αποχής από τα μαθήματα, με αίτημα να γίνουν εκλογές για τους φοιτητικούς συλλόγους τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους και όχι στα τέλη του επόμενου χρόνου, όπως είχε ανακοινώσει το καθεστώς.

Ακολούθησαν συνελεύσεις φοιτητών στην Ιατρική και στη Νομική σχολή. Μάλιστα, οι φοιτητές της Νομικής εξέδωσαν ψήφισμα, με το οποίο ζητούσαν την ανάκληση των αποφάσεων της Χούντας για τη διεξαγωγή των φοιτητικών εκλογών, εκδημοκρατισμό των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, αύξηση των δαπανών για την παιδεία στο 20% του προϋπολογισμού και ανάκληση του νόμου 1347 για την αναγκαστική στράτευση των φοιτητών.

Όσο περνούσε η μέρα άρχισαν να μαζεύονται ολοένα και περισσότεροι φοιτητές στο Πολυτεχνείο, απ όλα τα τμήματα, αλλά άρχισε να μαζεύετε και απλός κόσμος. 

«Οικοδόμοι, φοιτητές, μαθητές, ακόμη και νοικοκυρές, ενωμένοι, άρχισαν να στήνουν οδοφράγματα» 

«Αυτόματα δημιουργήθηκε ο  ραδιοφωνικός σταθμός του Πολυτεχνείου, ο οποίος  μετέδιδε τα γνωστά μηνύματα και συνθήματα, με αποτέλεσμα να κάνει τον κόσμο να βγει στους δρόμους», αναφέρει η δημοσιογράφος στο Newpost

Και συνεχίζει: «Ένα πολύχρωμο κύμα διαδηλωτών, συγκεντρώθηκε έξω από το Πολυτεχνείο, φωνάζοντας τα  συνθήματα. “Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία», «Κάτω ο Φασισμός». Το σπουδαιότερο όμως ήταν ότι οικοδόμοι, μαθητές, φοιτητές, νοικοκυρές, άρχισαν να στήνουν οδοφράγματα για να κρατήσουν μακριά την αστυνομία.  Ακόμη συμμετείχαν και οι οδηγοί των τρόλεϊ και των αστικών λεωφορείων που περνούσαν από την οδό Πατησίων». 

«Εκατοντάδες συγκεντρώθηκαν,  απέξω από  Πολυτεχνείο, μέχρι τις 7 το απόγευμα, είχαν γίνει χιλιάδες. Εκεί ήταν που έχασε την ψυχραιμία της η αστυνομία και ζήτησε από το στρατό να κατέβει», επισημαίνει. 

16η Νοεμβρίου 1973 

Η «Βραδυνή» κρησφύγετο για τους διαδηλωτές

«Το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου, άρχισαν να πέφτουν οι πρώτες σφαίρες, άλλοι μιλούσαν για πλαστικές και άλλοι για αληθινές σφαίρες».  

 «Οι συγκεντρώσεις αρχικά ήταν ειρηνικές. Στις 16 Νοεμβρίου, ιδιαίτερα από το απόγευμα και ύστερα, η αστυνομία με δακρυγόνα, γκλοπς, άρχισε να χτυπάει προς κάθε κατεύθυνση. Μέσα σε λίγη ώρα οι αίθουσες του  πολυτεχνείου μετατράπηκε σε «νοσοκομείο», παρέχοντας τις πρώτες βοήθειες στους χτυπημένους διαδηλωτές» 

«Το βράδυ της 16ης η εφημερίδα στην «Βραδυνή» κρύβαμε κόσμο»  

«Με τους πρώτους πυροβολισμούς, επέστρεψα στη εφημερίδα «Βραδυνή». Πάρα πολλοί συνάδελφοι ετοιμαζόντουσαν να πάνε σπίτια τους γιατί έβλεπαν την καταιγίδα που ερχότανε. Κάποιοι γνώριζαν πολύ καλύτερα τι θα ακολουθούσε.». 

«Στην εφημερίδα μας ήρθε η πληροφορία ότι η αστυνομία εγγράφως, ζήτησε την συνδρομή του στρατού, για καταστολή των ταραχών.  Κάποιοι μείναμε στην μεγάλη αίθουσα της «Βραδυνής».  Γιατί έτσι κι αλλιώς η εφημερίδα θα κυκλοφορούσε την επόμενη μέρα. Μέχρι και το τηλεφωνείο είχε αδειάσει. Έτσι σηκώναμε εμείς τα τηλέφωνα».

17η Νοεμβρίου 1973

Η τελευταία πράξη

«Ξημέρωσε η 17η Νοεμβρίου.  Μας τηλεφωνούσαν μανάδες που έψαχναν με αγωνία  τα παιδιά τους και ρωτούσαν αν  είναι αλήθεια ότι ρίχνουν στο ψαχνό και πυροβολούν.  Γιατί ο εκφωνητής του Πολυτεχνείου, ο Δημήτρης Παπαχρήστος, ζητούσε συνεχώς βοήθεια»

 «Η αστυνομία είχε περικυκλώσει την περιοχή. Ήμασταν στην Πειραιώς 9 – 11 και παρόλα αυτά, κάποιοι φοιτητές βρήκαν καταφύγιο στην εφημερίδα μας και με την εντολή του εκδότη μας, του Τζώρτζη Αθανασιάδη, άλλους τους κρύβαμε στο πιεστήριο, άλλους στο λογιστήριο, και αυτούς που δεν ήταν χτυπημένοι, τους βάζαμε να καθίσουν δίπλα μας υποδυόμενοι τους δημοσιογράφους»

«Τα τακς όμως είχαν ξεκινήσει από το Γουδί και είχαν βγει ήδη στους δρόμους. Τότε καταλάβαμε ότι τα πράγματα έπαιρναν έναν μονόδρομο προς τη βία. Κι εμείς πεισμώσαμε περισσότερο, γιατί πιστεύαμε μέσα μας ότι έφτασε η ώρα της αλλαγής». 

«Στις 17 Νοεμβρίου, στις 3 η ώρα τα ξημερώματα, το άρμα που βρισκόταν απέναντι από την κεντρική πύλη, έπεσε πάνω στην σιδερένια πόρτα, παρασέρνοντας κι όσους φοιτητές ήταν σκαρφαλωμένοι με την Ελληνική σημαία στον περίβολο. Εκείνη την νύχτα συνέλαβαν 2.400 άτομα. Εσατζήδες, πεζοναύτες, αστυνομικοί, κυνηγούσαν οποιαδήποτε έβρισκαν μπροστά τους. Στη συνέχεια τους μετέφεραν στην γενική ασφάλεια και στην ΕΣΑ»

«Δεν μάθαμε ποτέ ποιος έφερε την ματωμένη σημαία του Πολυτεχνείου στην εφημερίδα»

 «Μετά η ιστορία γράφτηκε, περίπου, όπως την αφηγηθήκαμε. Αλλά άλλο θέλω να αναφέρω. Τους χτυπημένους διαδηλωτές τους είχαν μεταφέρει στο Ρυθμιστικό Κέντρο, δηλαδή στο Νοσοκομείο Γεννηματάς, όπου εκεί οι στρατιωτικοί με επικεφαλής το «περίφημο» Μπουκλάκο, τους έστελναν πίσω στην ασφάλεια. Ευτυχώς υπήρχαν και γιατροί που τους φυγαδεύανε από τα παράθυρα ή τους κλειδώνανε στις ιματιοθήκες». 

«Σε άλλη χρονική στιγμή, μάθαμε ότι την ματωμένη σημαία του Πολυτεχνείου, οι φοιτητές την παρέδωσαν στον εκδότη Τζώρτζη Αθανασιάδη, για να την κρύψει, γεγονός που όλοι οι άλλοι δεν γνωρίζαμε. Μετά το μάθαμε» 

 

• Δήμητρα Γκουντούνα
• Εφημερίδα Βραδυνή
• Πολυτεχνείο