Η θύελλα πριν την καταστροφή: Η εμπορική σύγκρουση ΗΠΑ–Κίνας απειλεί να παρασύρει την παγκόσμια οικονομία στην «τέλεια δίνη»

«Έχετε ακούσει για το μάτι του κυκλώνα;» ρωτά ένα βίντεο που δημοσιεύτηκε στις 29 Απριλίου από το Υπουργείο Εξωτερικών της Κίνας.

Το κέντρο ενός κυκλώνα μπορεί να είναι παραπλανητικά ήρεμο. Στην πραγματικότητα, όμως, είναι μια «θανατηφόρα παγίδα». Σύμφωνα με το Πεκίνο, αυτή είναι και η θέση στην οποία έχει περιέλθει ο κόσμος λόγω της «καταιγίδας δασμών» που έχει προκαλέσει η Αμερική.

Δεν είναι κακή αναλογία, σχολιάζει ο Economist. Η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται πράγματι σε μια φαινομενική ηρεμία, με κινδύνους που παραμονεύουν τόσο στο παρελθόν όσο και στο μέλλον.

Οι ταραχές ξεκινούν ξανά

Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε στις 9 Απριλίου ότι θα αναβάλει το σχέδιο επιβολής «αμοιβαίων» δασμών, οι αγορές σταμάτησαν να πανικοβάλλονται. Το αναθεωρημένο του σχέδιο ήταν πιο στοχευμένο: υψηλοί δασμοί στον κύριο γεωοικονομικό αντίπαλο, την Κίνα, και χαμηλοί για σχεδόν όλους τους άλλους.

Αλλά αυτή η ηρεμία δεν μπορεί να διαρκέσει. Καθώς τα κοντέινερ διασχίζουν τον Ειρηνικό, οι ηγέτες της Αμερικής διαπιστώνουν την αυτοπαγίδευση που δημιούργησαν.

Ο Σκοτ Μπέσεντ, υπουργός Οικονομικών, δήλωσε στις 22 Απριλίου ότι οι δασμοί ύψους 145% σε πολλά κινεζικά προϊόντα δεν είναι «βιώσιμοι». Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχτηκε ότι το ποσοστό αυτό «θα μειωθεί σημαντικά». Πολλά προϊόντα υψηλής ζήτησης, όπως τα smartphones, έχουν ήδη εξαιρεθεί.

Τραμπ: «Έρχεται οικονομικό μπούμ» – Παρά την ύφεση, ο πρόεδρος υπόσχεται εκρηκτική ανάκαμψη

Όταν διέρρευσε ότι η Amazon θα εμφανίζει το επιπλέον κόστος των δασμών δίπλα στην τιμή πώλησης, οι Αμερικανοί «πολεμιστές του εμπορίου» τρομοκρατήθηκαν από το ίδιο τους το έργο. Ο Λευκός Οίκος χαρακτήρισε την πρωτοβουλία της Amazon «πολιτική πράξη». Ήταν απλώς η αποκάλυψη της πραγματικότητας.

Οι δασμοί πλήττουν την ίδια την Αμερική

Η αύξηση τιμών σε κινεζικά εισαγόμενα προϊόντα πλήττει άμεσα τους Αμερικανούς καταναλωτές και τις επιχειρήσεις που εξαρτώνται από κινεζικά εξαρτήματα.

Ο Τραμπ θα μπορούσε, με ένα εκτελεστικό διάταγμα, να μειώσει τους δασμούς. Έχει ήδη υπογράψει πάνω από 140 διατάγματα από τον Ιανουάριο. Ωστόσο, διστάζει για να μην φανεί «αδύναμος». «Η ευθύνη για την άρση των δασμών βαρύνει την Κίνα», δήλωσε ξανά ο Μπέσεντ στις 29 Απριλίου.

Αυτή η στάση παραχωρεί στην Κίνα πρωτοφανή επιρροή πάνω στην αμερικανική οικονομική πορεία. Αν το Πεκίνο κάνει το πρώτο βήμα, η σύγκρουση ίσως εκτονωθεί. Αν όχι, η καταιγίδα θα επιστρέψει – και πιθανώς χειρότερη.

Το κινεζικό μέτωπο

Η Κίνα δεν βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση. Βρίσκεται ήδη σε έναν διαρκή αγώνα κατά του αποπληθωρισμού και της κρίσης στον κλάδο ακινήτων. Οι εξαγωγές υποφέρουν. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 30 Απριλίου έδειξε τις νέες παραγγελίες εξαγωγών στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2022.

Για να αντέξει τον εμπορικό πόλεμο, η Κίνα χρειάζεται να ενεργοποιήσει την εσωτερική της κατανάλωση. Αλλά προς το παρόν δείχνει αποφασισμένη να μη λυγίσει. Ενώ η εμπορική σύγκρουση είναι ένα «αρνητικού αθροίσματος» παιχνίδι, η γεωπολιτική σύγκρουση εκλαμβάνεται ως «μηδενικού αθροίσματος»: η ζημιά για την Αμερική είναι κέρδος για την Κίνα.

Ο ρόλος της Ασίας

Η Κίνα παρουσιάζεται ως σταθερός εταίρος και ζητά από άλλες χώρες να σταθούν δίπλα της απέναντι στις ΗΠΑ, οι οποίες εκπροσωπούν λιγότερο από το 20% του παγκόσμιου εμπορίου. Η Κίνα είναι ο κύριος εμπορικός εταίρος για πάνω από 100 χώρες και βασικός κόμβος στις εφοδιαστικές αλυσίδες της Ασίας.

Αλλά η επιρροή αυτή έχει όρια. Ιαπωνία και Νότια Κορέα εξαρτώνται από τις αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, ενώ οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας επιδιώκουν στρατηγική ουδετερότητα.

Από την άλλη πλευρά, αρκετές ασιατικές χώρες έχουν προσπαθήσει να «εξαγοράσουν» την εύνοια του Τραμπ: περισσότερες εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων, μείωση φραγμών, και πάταξη της δασμολογικής απάτης – όπως το Βιετνάμ, όπου κινεζικά προϊόντα πλαστογραφούν την ετικέτα «Made in Vietnam».

Ορισμένοι, όπως η Ταϊλάνδη, βλέπουν και ευκαιρίες. Ελπίζουν να καλύψουν το χαμένο μερίδιο αγοράς της Κίνας με καπνιστό σκουμπρί, κατεψυγμένα καλαμάρια ή τροφές για κατοικίδια.

Το τέλος του παιχνιδιού

Η ελπίδα των ΗΠΑ να αποσυνδέσουν την Κίνα από τις ασιατικές εφοδιαστικές αλυσίδες φαίνεται μάταιη. Το ίδιο και το όραμα της Κίνας για παγκόσμια ηγεμονία μέσω της «κατάρρευσης» της Αμερικής.

Προς το παρόν, οι δύο υπερδυνάμεις κρατούν τα όπλα τους σηκωμένα – και ο κόσμος παραμένει στο μάτι του κυκλώνα.

• εμπόριο
• ΗΠΑ
• Κίνα
• σύγκρουση