ΕΕ και ρωσικό φυσικό αέριο: Σχέδιο πλήρους απεξάρτησης έως το 2027 – Οι νέες προτάσεις της Κομισιόν για ενεργειακή ασφάλεια

Παρά τις ευρωπαϊκές κυρώσεις που επιβλήθηκαν από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και την πρόοδο που έχει σημειωθεί στο πλαίσιο του φιλόδοξου σχεδίου REPowerEU, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ΕΕ εξακολουθεί να εισάγει ρωσικό φυσικό αέριο – και μάλιστα με αυξητικές τάσεις. Το γεγονός αυτό έχει σημάνει συναγερμό στις Βρυξέλλες, καθώς όπως τονίστηκε χαρακτηριστικά στην παρουσίαση της Επιτροπής, η ενεργειακή εξάρτηση από έναν αναξιόπιστο προμηθευτή αποτελεί ζήτημα ασφάλειας για την Ένωση.

Οδικός χάρτης ενεργειακής απεξάρτησης: Στόχος το 2027

Σύμφωνα με τον επικαιροποιημένο σχεδιασμό της Κομισιόν, η απομάκρυνση από το ρωσικό πετρέλαιο, φυσικό αέριο και την πυρηνική ενέργεια θα είναι σταδιακή, συντονισμένη και ασφαλής. Όπως αναφέρεται, τα μέτρα έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να διασφαλιστεί ο ενεργειακός εφοδιασμός της Ένωσης, χωρίς να προκληθούν ισχυρές αναταράξεις στις αγορές ή τιμές.

Η πρόβλεψη είναι μέχρι το 2030 να έχουν αντικατασταθεί έως και 100 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, με ενδιάμεσο στόχο τη μείωση της ζήτησης κατά 40-50 δισ. κυβικά μέτρα ως το 2027. Παράλληλα, η δυναμικότητα υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στην ΕΕ θα αυξηθεί κατά 200 δισ. κυβικά μέτρα μέχρι το 2028, δηλαδή πέντε φορές περισσότερα από τις τρέχουσες ρωσικές εισαγωγές.

Τα εθνικά σχέδια και οι νομοθετικές πρωτοβουλίες

Η Κομισιόν θα ζητήσει από όλα τα κράτη-μέλη να υποβάλουν εθνικά σχέδια έως το τέλος του 2025, με σαφή στρατηγική για την κατάργηση της εξάρτησης από το ρωσικό φυσικό αέριο, πετρέλαιο και πυρηνική ενέργεια.

Οι σχετικές νομοθετικές προτάσεις θα παρουσιαστούν ήδη από τον επόμενο μήνα, με επίκεντρο τη βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας και την ενίσχυση της αξιοποίησης των ενεργειακών υποδομών.

Αλλαγές στις συμβάσεις φυσικού αερίου: Τέλος τα ρωσικά συμβόλαια

Όσον αφορά το φυσικό αέριο, οι επικείμενες νομοθετικές παρεμβάσεις της Επιτροπής θα προβλέπουν:

• Πλήρη απαγόρευση νέων συμβάσεων με ρωσικούς παρόχους.

• Λήξη όλων των υφιστάμενων συμβολαίων μέχρι το τέλος του 2025.

• Διαφάνεια, παρακολούθηση και ιχνηλασιμότητα για τις πηγές του φυσικού αερίου που εισέρχεται στην ευρωπαϊκή αγορά.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις, μέχρι το τέλος του 2025 η ΕΕ θα έχει μειώσει κατά 1/3 τις εναπομένουσες προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου, ενώ στόχος είναι ο πλήρης τερματισμός των ρωσικών εισαγωγών έως το τέλος του 2027.

Πυρηνική ενέργεια και ρωσικός στόλος μεταφοράς πετρελαίου στο στόχαστρο

Η ΕΕ ετοιμάζει επίσης νέα μέτρα για τον περιορισμό των εισαγωγών εμπλουτισμένου ουρανίου από τη Ρωσία. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Προμηθειών θα περιορίσει τις συμβάσεις που αφορούν ρωσικά πυρηνικά υλικά. Παράλληλα, θα προταθούν μέτρα για τον περιορισμό του ρωσικού στόλου που μεταφέρει πετρέλαιο, ένα κρίσιμο μέσο για την παράκαμψη των κυρώσεων.

Φον ντερ Λάιεν: “Ώρα για πλήρη διακοπή των ενεργειακών δεσμών”

Η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε με έμφαση: «Ο πόλεμος στην Ουκρανία εξέθεσε με βάναυσο τρόπο τους κινδύνους του εκβιασμού, του οικονομικού εξαναγκασμού και των κλυδωνισμών των τιμών. Με την REPowerEU, έχουμε διαφοροποιήσει τον ενεργειακό μας εφοδιασμό και μειώσαμε δραστικά την εξάρτηση από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Τώρα είναι η στιγμή η Ευρώπη να διακόψει πλήρως τους ενεργειακούς δεσμούς με έναν αναξιόπιστο προμηθευτή».

Η ενεργειακή πολιτική επιστρέφει στο προσκήνιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής – όχι απλώς ως εργαλείο ανάπτυξης, αλλά πλέον ως βασικό ζήτημα γεωπολιτικής και ασφάλειας.

• Ρωσικό φυσικό αέριο