Όταν οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στη Δικαιοσύνη: Οι κίνδυνοι για τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή – Ιστορικά παραδείγματα

Η δικαιοσύνη είναι ο τελευταίος πυλώνας στον οποίο στρέφεται ένας πολίτης όταν όλα τα άλλα φαίνονται να καταρρέουν. Όταν όμως η εμπιστοσύνη προς αυτήν κλονίζεται ή χάνεται, οι συνέπειες για τη δημοκρατία και την κοινωνία μπορεί να είναι ολέθριες.

Από τη δυσπιστία στην αμφισβήτηση

Η αίσθηση ότι οι θεσμοί «δεν αποδίδουν δικαιοσύνη» οδηγεί σε βαθιά δυσπιστία. Πολίτες που θεωρούν ότι οι ισχυροί μένουν ατιμώρητοι και οι αδύναμοι πληρώνουν το τίμημα, αρχίζουν να αμφισβητούν όχι μόνο μεμονωμένες αποφάσεις, αλλά συνολικά το κύρος του δικαστικού συστήματος.

Μαρία Καρυστιανού: «Δικαιοσύνη σε… fast track για το έγκλημα των Τεμπών» – Καταγγέλλει μεθοδεύσεις – Δεν σκέφτομαι ίδρυση κόμματος αυτή τη στιγμή (Βίντεο)

Κίνδυνος αυτοδικίας

Σε αυτό το κενό εμπιστοσύνης, η οργή συχνά μετατρέπεται σε επιθυμία για «αυτοδικία». Οι πολίτες μπορεί να στραφούν σε πρακτικές εκτός θεσμικού πλαισίου, πιστεύοντας ότι μόνο έτσι θα υπάρξει κάθαρση. Αυτό όχι μόνο ενισχύει τον διχασμό, αλλά δημιουργεί και κύκλους βίας.

Σφοδρή κριτική από τη Le Monde: Η ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί να «θάψει» το μείζον σκάνδαλο των υποκλοπών

Πολιτική εκμετάλλευση

Η απαξίωση της Δικαιοσύνης ανοίγει τον δρόμο για λαϊκιστικές ή αυταρχικές δυνάμεις. Ακραίοι πολιτικοί εμφανίζονται ως «τιμωροί» ή «σωτήρες» απέναντι σε ένα σύστημα που παρουσιάζεται διεφθαρμένο και αποκομμένο από την κοινωνία. Έτσι, η απογοήτευση μετατρέπεται σε πολιτικό καύσιμο.

Ρήξη κοινωνικού συμβολαίου

Η απώλεια εμπιστοσύνης προς τη Δικαιοσύνη δεν είναι ένα απλό παράπονο· είναι ρήξη στο ίδιο το κοινωνικό συμβόλαιο. Γιατί η βάση της συνύπαρξης σε μια δημοκρατία είναι η πεποίθηση ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους και ότι υπάρχει ένας ανεξάρτητος θεσμός που τους εφαρμόζει.

Εισαγγελέας Αρείου Πάγου: Δεν υπάρχει σαφές αίτημα, όταν υποβληθεί, θα απαντηθεί άμεσα – Το ανώτατο δικαστήριο δεν έχει δικαίωμα παρέμβασης για εκταφή νεκρών

Η ανάγκη επαναφοράς της εμπιστοσύνης

Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη δεν γίνεται με ευχολόγια, αλλά με πράξεις:

• Διαφάνεια στις διαδικασίες και στις αποφάσεις.

• Ταχύτητα στην απονομή δικαιοσύνης, ώστε να μη μένουν ανοιχτές πληγές για χρόνια.

• Ισότητα απέναντι στον νόμο, χωρίς εξαιρέσεις για ισχυρούς ή «ημέτερους».

• Λογοδοσία σε περιπτώσεις σφαλμάτων ή παραλείψεων.

Ιστορικά παραδείγματα: Τι συμβαίνει όταν η Δικαιοσύνη χάνει την αξιοπιστία της

Η Ιστορία έχει δείξει ότι η απώλεια εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη δεν μένει ποτέ χωρίς συνέπειες:

• Η Ιταλία των «Χρόνων του Μολυβιού» (’70s–’80s): Η πεποίθηση ότι το κράτος και οι δικαστικές αρχές δεν μπορούσαν να πατάξουν τη διαφθορά και τη μαφία, οδήγησε χιλιάδες νέους σε πολιτική βία, τρομοκρατικές οργανώσεις και αυτοδικία.

Ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις φέρνει η εμπλοκή 10 βουλευτών στον ΟΠΕΚΕΠΕ – Το σχόλιο του Τάκη Χατζή στο κεντρικό δελτίο του Alpha (Βίντεο)

• Η Ελλάδα της Μεταπολίτευσης (υπόθεση Κοσκωτά, σκάνδαλα Siemens): Οι καθυστερήσεις, οι παραγραφές και η αίσθηση ότι οι «μεγάλοι» δεν τιμωρούνται, ενίσχυσαν τον κυνισμό και τροφοδότησαν την άνοδο λαϊκιστικών κομμάτων στα χρόνια της κρίσης.

• Η Τουρκία της τελευταίας δεκαετίας: Η συστηματική εργαλειοποίηση της Δικαιοσύνης από την κυβέρνηση Ερντογάν έσπασε την εμπιστοσύνη μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας, οδηγώντας σε βαθύ πολιτικό διχασμό και απονομιμοποίηση του ίδιου του κράτους δικαίου.

• Η Αμερική της εποχής Τραμπ: Οι συνεχείς καταγγελίες για «κομματικοποιημένους» δικαστές και πολιτικά κατηγορητήρια έχουν κλονίσει το κύρος της δικαστικής εξουσίας, με αποτέλεσμα εκατομμύρια πολίτες να πιστεύουν ότι το δικαστικό σύστημα λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά.

• ανεξάρτητη Δικαιοσύνη
• ατιμωρησία
• Γεωργία Αδειλίνη
• Δικαιοσύνη
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• σκάνδαλα
• Τέμπη