Έρωτας με την πρώτη ματιά: Πώς ο εγκέφαλος αποφασίζει ποιος θα σε ελκύσει μέσα σε δευτερόλεπτα

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος χρειάζεται μόλις λίγα δευτερόλεπτα για να βγάλει αυθόρμητα συμπεράσματα για έναν πιθανό ρομαντικό σύντροφο -και αυτές οι πρώτες εντυπώσεις επηρεάζουν περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε τις πραγματικές επιλογές μας στο ραντεβού. Κατανοώντας πώς λειτουργεί αυτή η διαδικασία λήψης αποφάσεων, μπορούμε να ρίξουμε φως στη διαβόητη «χημεία» που λέμε ότι υπάρχει στο πρώτο ραντεβού -και ίσως να προσεγγίσουμε τις σχέσεις μας με μεγαλύτερη αυτογνωσία.

Ο «Αλγόριθμος» του Εγκεφάλου στο Πρώτο Ραντεβού

Φαντάσου ότι μπαίνεις σε ένα πάρτι ή κάνεις swipe σε ένα dating app. Πριν καν τελειώσεις το ποτήρι σου με νερό, ο εγκέφαλος έχει ήδη ενεργοποιηθεί και έχει σχηματίσει μια σχεδόν άμεση αίσθηση του τύπου «ναι, ίσως» ή «όχι, δεν είναι για μένα».

Έρευνες δείχνουν ότι αυτή η αστραπιαία κρίση καθοδηγείται από μια εξειδικευμένη περιοχή του εγκεφάλου, τον ραχιομεσομετωπιαίο προμετωπιαίο φλοιό (dorsomedial prefrontal cortex), που βρίσκεται στο πρόσθιο τμήμα, ακριβώς πάνω από τα μάτια.

Σε πραγματικά πειράματα τύπου «speed dating», οι επιστήμονες χαρτογράφησαν το πώς αυτό το σημείο του εγκεφάλου λειτουργεί σαν «μηχανισμός γνωριμιών». Μόλις δούμε το πρόσωπο ενός πιθανού συντρόφου -πριν καν μιλήσουμε- ο εγκέφαλος αρχίζει να συλλέγει στοιχεία από την εμφάνιση, την προσωπικότητα και τις μη λεκτικές κινήσεις.

Ένα κομμάτι του εγκεφάλου σαρώνει τα «κλασικά» σημάδια έλξης, ενώ ένα άλλο επικεντρώνεται σε πιο προσωπικά χαρακτηριστικά που κάνουν κάποιον να φαίνεται ενδιαφέρον ή συμπαθητικός. Σαν να έχεις μέσα σου μια εφαρμογή που συνδυάζει την καθολική έλξη με το προσωπικό σου γούστο -κάνοντας αυτό το «ένστικτο» εντυπωσιακά γρήγορο αλλά και έξυπνο.

Οικουμενική Ομορφιά vs. Προσωπική Συμβατότητα

Η έλξη μοιάζει μυστηριώδης, όμως ο εγκέφαλος ακολουθεί συγκεκριμένα μοτίβα. Όταν βλέπουμε συμμετρικά χαρακτηριστικά ή «μέσο» πρόσωπο, ενεργοποιούνται περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ανταμοιβή και την ευχαρίστηση -σαν να μας ψιθυρίζει: «Κοίτα λίγο καλύτερα αυτό το πρόσωπο!». Αυτά τα σήματα είναι βαθιά ριζωμένα στην ανθρώπινη ιστορία και εξηγούν γιατί ορισμένα χαρακτηριστικά μάς φαίνονται ακαταμάχητα.

Ωστόσο, η πραγματική «μαγεία» μιας γνωριμίας δεν έχει να κάνει μόνο με την εξωτερική ομορφιά. Μπορεί να είναι ένα μοναδικό γέλιο, ένα ιδιαίτερο στυλ ή μια κοινή αγάπη για κάτι απρόσμενο. Ακόμα κι αν δεν ταιριάζει στα «στάνταρ» της ομορφιάς, ο εγκέφαλος διαθέτει ένα άλλο κύκλωμα -τη ροστομεσομετωπιαία περιοχή (rostromedial prefrontal cortex)- που «ανάβει» όταν κάτι μας αγγίζει σε προσωπικό επίπεδο. Εκεί γεννιέται η αίσθηση της αυθεντικότητας και της οικειότητας, που συχνά υπερισχύει της εξωτερικής εμφάνισης.

Έτσι, ενώ η παρακιγκυλιακή περιοχή του εγκεφάλου μάς ωθεί να παρατηρήσουμε την «κλασική» ομορφιά, η ροστομεσομετωπιαία περιοχή μας υπενθυμίζει ότι το πραγματικό ενδιαφέρον μπορεί να κρύβεται στο απρόσμενο -σε αυτό που δεν βλέπουν όλοι, αλλά βλέπεις εσύ.

Πέρα από τον Έρωτα

Αυτός ο «κοινωνικός μηχανισμός πρόβλεψης» του εγκεφάλου δεν επηρεάζει μόνο τον έρωτα. Μας βοηθά να επιλέξουμε φίλους, να αποφασίσουμε σε ποιον θα εμπιστευτούμε κάτι προσωπικό ή ποιος μπορεί να γίνει πολύτιμος σύμμαχος στη ζωή μας.

Όταν αυτή η λειτουργία δυσκολεύεται –όπως συμβαίνει με το κοινωνικό άγχος ή ορισμένες νευρολογικές καταστάσεις– οι γνωριμίες ή η «ανάγνωση» μιας κοινωνικής σκηνής μπορεί να γίνουν πιο δύσκολες.

Παρ’ όλα αυτά, η επιστήμη δείχνει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να εκπαιδευτεί. Με νέες εμπειρίες, μάθηση και σταδιακά βήματα, ο εγκέφαλος βελτιώνει την ικανότητά του να αντιλαμβάνεται και να συνδέεται. Ακόμα και οι σχέσεις που ξεκινούν αδέξια μπορούν να βαθύνουν, καθώς ο εγκέφαλος μαθαίνει να αναγνωρίζει σήματα και συναισθήματα.

Τελικά…

Την επόμενη φορά που θα νιώσεις «σπίθες» -ή δεν θα νιώσεις καμία- στο πρώτο ραντεβού ή σε μια νέα γνωριμία, θυμήσου: ο εγκέφαλός σου δουλεύει υπερωρίες. Αυτές οι «ενστικτώδεις» αντιδράσεις δεν είναι τυχαίες· είναι ένα μείγμα βιολογίας, εμπειριών και προσωπικών ιστοριών που κάνουν κάθε σύνδεση μοναδική. Αν το κατανοήσουμε αυτό, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις γνωριμίες -και τον εαυτό μας- με περισσότερη κατανόηση, περιέργεια και ευγένεια.

Πηγή: psychologytoday

• εραστές
• Έρωτας
• σχέση
• Χημεία