Σπείρει τον οικονομικό τρόμο ο Ερντογάν: Το κρατικό επενδυτικό ταμείο «σαρώνει» επιχειρήσεις με πρόσχημα τη διαφθορά

Σοβαρές ανησυχίες προκαλούν οι πρόσφατες έρευνες και έφοδοι σε εταιρείες στην Τουρκία, καθώς πολλοί επιχειρηματίες εκφράζουν φόβους για μια πολιτικά υποκινούμενη υφαρπαγή περιουσιακών στοιχείων. Σύμφωνα με τους Financial Times το κρατικό Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων (TMSF), που επισήμως διαχειρίζεται επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια δικαστικών ερευνών, έχει κατασχέσει περισσότερες από 1.000 εταιρείες, με τον αριθμό να αυξάνεται δραματικά μέσα σε ένα μόλις έτος.

Το κυβερνών κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει κατηγορηθεί ότι αξιοποιεί το TMSF ως εργαλείο ελέγχου της οικονομίας και μεταφοράς πόρων σε φιλικά προσκείμενες επιχειρήσεις. Όπως αναφέρει ο πολιτικός επιστήμονας Μπερκ Εσέν, το καθεστώς φαίνεται να επιχειρεί μια αναδόμηση της οικονομικής εξουσίας στη χώρα.

Στο Στόχαστρο Κορυφαίοι Όμιλοι

Ανάμεσα στις εταιρείες που τέθηκαν υπό έλεγχο συγκαταλέγονται ο όμιλος Can Holding, η βιομηχανία γυαλιού και σόδας Ciner Group, καθώς και το Istanbul Gold Refinery (IGR). Οι κατηγορίες περιλαμβάνουν νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, λαθρεμπόριο και φοροδιαφυγή.

Η υπόθεση του Can Holding, ιδιοκτήτη του ανεξάρτητου μέσου Haberturk και του Bloomberg HT, είναι χαρακτηριστική. Ο ιδρυτής Κεμάλ Τσαν φέρεται να προέβη σε αγορές μέσων ενημέρωσης ύστερα από «συμβουλές ανώτερων κυβερνητικών αξιωματούχων», ενώ οι αρχές διερευνούν αν η συναλλαγή αφορούσε ξέπλυμα χρήματος. Λίγο αργότερα, στο πλαίσιο της ίδιας υπόθεσης, τέθηκαν υπό έλεγχο και περιουσιακά στοιχεία της Ciner Group.

Εν τω μεταξύ, η IGR –μία από τις πέντε μεγαλύτερες βιομηχανικές εταιρείες της χώρας– βρίσκεται υπό διερεύνηση για απάτη, με την London Bullion Market Association να ξεκινά παράλληλη αξιολόγηση.

Επιχειρήματα και Αντιδράσεις

Αναλυτές και επιχειρηματίες διατυπώνουν διπλές αναγνώσεις για τις εξελίξεις. Επισήμως, η κυβέρνηση εμφανίζεται να δίνει μάχη κατά της διαφθοράς, ενισχύοντας την εικόνα των ανεξάρτητων θεσμών εν όψει εκλογών. Ωστόσο, η πιο σκοτεινή εκδοχή είναι πως το AKP στοχεύει στη χρηματοδότηση του πελατειακού του δικτύου, καθώς η οικονομία επιδεινώνεται και οι εκλογές του 2028 πλησιάζουν.

Ο οικονομικός αναλυτής Ατίλα Γιεσίλαδα προειδοποιεί ότι πρόκειται για μια στρατηγική αναδιανομής πλούτου από αντιπάλους σε συμμάχους του καθεστώτος, με τον κίνδυνο να συνεχιστεί επί χρόνια. Παρόμοιες κινήσεις είχαν σημειωθεί και μετά την απόπειρα πραξικοπήματος του 2016, όταν κατασχέθηκαν πάνω από 1.300 εταιρείες που θεωρήθηκαν συνδεδεμένες με το κίνημα Γκιουλέν.

Νομικό Οπλοστάσιο και Ερωτήματα

Η νομική βάση των κατασχέσεων ενισχύθηκε περαιτέρω τον Φεβρουάριο, επιτρέποντας σε δικαστήρια να παραχωρούν τον έλεγχο εταιρειών στο TMSF ακόμη και με «ισχυρές υπόνοιες» παρανομιών, χωρίς απαγγελία κατηγοριών. Η περίπτωση της fintech εταιρείας Papara, η οποία αποτιμάται σε άνω του 1 δισ. δολάρια, εντάχθηκε στο ίδιο κύμα καταστολής, με τον ιδρυτή της να αντιμετωπίζει πιθανή ποινή φυλάκισης 28 ετών για παράνομο στοιχηματισμό.

Η αβεβαιότητα για τις πραγματικές προθέσεις της κυβέρνησης εντείνεται από την απορία γιατί οι ρυθμιστικές αρχές είχαν εγκρίνει συναλλαγές που σήμερα βρίσκονται στο μικροσκόπιο της Δικαιοσύνης. Παράλληλα, τίθεται ερώτημα για το κατά πόσο το TMSF δρα με ανεξαρτησία, αφού πλέον ελέγχει εταιρείες συνολικής αξίας 10 δισ. δολαρίων.

«Το βασικό μήνυμα είναι ότι δεν υπάρχει κανείς στο απυρόβλητο», σχολιάζει ο Wolfango Piccoli της Teneo. «Είναι μια επίδειξη δύναμης, με στόχο να δείξει ότι το κράτος μπορεί να παρέμβει όπου θέλει και όποτε το επιλέξει».

• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
• Του​ρκία
• τουρκική οικονομία
• φοροδιαφυγή