Αθήνα στο «κόκκινο»: Πώς η καθημερινή κίνηση εξαντλεί σώμα, ψυχή και πορτοφόλι -Γιατί οι Αθηναίοι χάνουν 18 μέρες τον χρόνο στους δρόμους

Οι δρόμοι της Αθήνας θυμίζουν καθημερινά τεράστιο «αυτοκινητικό χάος». Στις ώρες αιχμής που έχουν αμβλυνθεί τα τελευταία χρόνια η κυκλοφοριακή συμφόρηση κορυφώνεται: για διαδρομές που «υπό ιδανικές συνθήκες» θα έπρεπε να διαρκούν μισή ώρα, οι οδηγοί συχνά ξοδεύουν τριπλάσιο χρόνο. Η κίνηση στο κέντρο της Αθήνας και σε κεντρικούς οδικούς άξονες (Λ. Κηφισίας, Κηφισού, Αττική Οδός, Παραλιακή κ.ά.) είναι τις περισσότερες ώρες σχεδόν μόνιμα στο «κόκκινο». Με άλλα λόγια, οι καθυστερήσεις είναι κανόνας: σε ώρες αιχμής, 10 χλμ. διαδρομής οδηγούν σε ταξίδι περίπου 36 λεπτών (μέση ταχύτητα ~16,5 χλμ/ώρα)  σχεδόν όσο το ίδιο αργό όταν πηγαίνουν οι οδηγοί πίσω στο σπίτι το απόγευμα.

 Η καθημερινή μετακίνηση με αυτοκίνητο καταλήγει σε ένα εκνευριστικό «λαβύρινθο». Οι ουρές οχημάτων γεμίζουν λεωφόρους και στενά, με εμφανή καθυστερήσεις και μπλοκαρίσματα σε κάθε στροφή. Σύμφωνα με μετρήσεις από τον δείκτη TomTom, το πρωί των ωρών αιχμής απαιτούνται περίπου 36,5 λεπτά για 10 χλμ. οδήγησης (16,4 χλμ/ώρα) ενώ το απόγευμα ο χρόνος είναι αντίστοιχα 36 λεπτά. Αυτοί οι πολύ υψηλοί χρόνοι ταξιδιού επιβεβαιώνουν ότι οι οδηγοί χάνονται στην κίνηση για πολύ μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι θα έπρεπε.

Σωματική και ψυχολογική κούραση

Η πολύωρη καθημερινή μετακίνηση επιβαρύνει σοβαρά οδηγούς και επιβάτες. Η συνεχής εγρήγορση και το καθηλωμένο σώμα στο τιμόνι προκαλούν μυϊκή κόπωση (ιδιαίτερα σε αυχένα, πλάτη) και πόνους, ενώ τα νεύρα «τεντώνονται» από τη βουβή ένταση. Όπως σημειώνει μελέτη, η αυξημένη κίνηση επιφέρει ψυχολογικές επιπτώσεις: αυξάνει το άγχος και την ένταση, αφού αναγκάζει τον οδηγό να σπαταλά χρόνο σε κάτι μη απολαυστικό και σχεδόν ανώφελο. Έτσι, πολλοί οδηγοί εκδηλώνουν εκνευρισμό, ευερεθιστότητα και γενική ψυχική κόπωση ακόμη και στο τέλος της διαδρομής. Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, η παρατεταμένη αναμονή στην κίνηση συνδέεται με αυξημένα επίπεδα στρες και ακόμη και συμπτώματα κατάθλιψης (η αίσθηση αδυναμίας λόγω έλλειψης εναλλακτικών δρόμων δημιουργεί επιπλέον πίεση).

Παράδειγμα καθημερινής κατάστασης: Ο Πέτρος εργάζεται στα βόρεια προάστια και διαμένει στο κέντρο της πόλης. Μια διαδρομή 10 χλμ. που παλαιότερα του έπαιρνε 20–30 λεπτά, σήμερα τον κρατά 1–2 ώρες παγιδευμένο στον δρόμο. Φτάνοντας στο γραφείο καθυστερημένος, νιώθει εξαντλημένος και νευρικός – με αποτέλεσμα μειωμένη απόδοση. Πολύ συνολικά, ένας μέσος κάτοικος του λεκανοπεδίου ξοδεύει περίπου 2 ώρες καθημερινά στο αυτοκίνητο – δηλαδή σχεδόν 18 ολόκληρες ημέρες τον χρόνο εν κινήσει (σχεδόν τρεις εβδομάδες «επιστημονικά χαμένο χρόνο»). Αυτή η χρονική επένδυση στην κίνηση οδηγεί σε χρόνια κόπωση. Επιπλέον, η παρατεταμένη έκθεση στα καυσαέρια αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης αναπνευστικών προβλημάτων (άσθμα, δύσπνοια) και φυσικής εξάντλησης.

Οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις

Το μποτιλιάρισμα επιφέρει σημαντικό οικονομικό κόστος τόσο στο νοικοκυριό όσο και στην κοινωνία συνολικά. Καταναλώνεται περισσότερο καύσιμο (λιγότερη οικονομία καυσίμου με χαμηλές ταχύτητες) και φθείρονται περισσότερο τα οχήματα. Επιπλέον, χιλιάδες εργατοώρες χάνονται σε χαμένες ώρες εργασίας. Για παράδειγμα, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία, ο μέσος οδηγός στην Αττική χάνει ετησίως δεκάδες ώρες παγιδευμένος στην κίνηση: έρευνες δείχνουν ότι ξεπερνούν τις 70 ώρες σύμφωνα με την INRIX, ενώ η TomTom υπολογίζει περίπου 111 ώρες το 2024. Αντιστοίχως, σε διεθνές επίπεδο μελέτες εκτιμούν ότι τέτοιες πολύωρες καθυστερήσεις κοστίζουν περίπου 1.200 ευρώ το χρόνο ανά οδηγό σε χαμένο χρόνο και καύσιμα. Ένας εργαζόμενος που χάνει καθημερινά 2 ώρες μετακίνησης χάνει πρακτικά πάνω από μία ολόκληρη εβδομάδα παραγωγικής εργασίας το μήνα. Σε κοινωνικό επίπεδο, οι αρνητικές συνέπειες φαίνονται στην απώλεια παραγωγικότητας (η καθημερινή καθυστέρηση μειώνει τον καθαρό χρόνο εργασίας), στις καθυστερήσεις στις μεταφορές αγαθών και υπηρεσιών αλλά και στα αυξημένα δημοσιονομικά έξοδα (τόνοι «άχρηστου» καυσίμου).

Οι Αθηναίοι βιώνουν καθημερινά μια έντονη κόπωση – σωματική και ψυχική – από τη συνεχή καθυστερημένη μετακίνηση στις ώρες αιχμής. Η «στάθμευση» των αυτοκινήτων και η αδυναμία εύρεσης γρήγορου εναλλακτικού δρόμου προκαλούν χρόνια εξουθένωση. Οι διαθέσιμες μελέτες και στοιχεία (του TomTom Traffic Index, της INRIX κ.α.) τεκμηριώνουν το μέγεθος του φαινομένου.

• Αθήνα
• Κίνηση
• κυκλοφοριακό