Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος 1914: Όταν το ποδόσφαιρο σταμάτησε τα όπλα – Γερμανοί και Βρετανοί άφησαν τα όπλα και έδωσαν τον σημαντικότερο αγώνα στην ιστορία του αθλήματος

Το πρωί των Χριστουγέννων, Άγγλοι και Γερμανοί έθαψαν τους νεκρούς τους, απαγγέλοντας μαζί τον 23ο Ψαλμό του Δαυίδ «Κύριος ποιμαίνει με και ουδέν με υστερήσει…». Στη συνέχεια έσφιξαν τα χέρια, φλυάρησαν, είπαν ο ένας στον άλλο τα παράπονά τους, αντάλλαξαν αναμνηστικά δώρα (ουίσκι, μαρμελάδες, τσιγάρα, σοκολάτες και τα σχετικά) και κατέβασαν πολλά λίτρα μπύρας. Μόνο ο άγγλος μπαρμπέρης στρώθηκε στη δουλειά, αφού είχε να κουρέψει και πολλά γερμανικά κεφάλια. Νωρίς το απόγευμα οι δύο πλευρές βρέθηκαν αντίπαλες σε ποδοσφαιρικό αγώνα, τον οποίο κέρδισαν οι Γερμανοί με 3-2.

Οι μαρτυρίες

Τα συγκλονιστικά γεγονότα της Ανακωχής των Χριστουγέννων του 1914 επιβεβαιώνονται και από τα επίσημα αρχεία, καθώς και από προσωπικές γραπτές μαρτυρίες στρατιωτών, που τα έζησαν.

«Τα όπλα σίγησαν και οι στρατιώτες άρχισαν να βγαίνουν από τα χαρακώματα τους. Αφήσαμε και εμείς τα όπλα και συναντήσαμε τον εχθρό. Απ’ όσο θυμάμαι, οι Γερμανοί βγήκαν πρώτοι και άρχισαν να έρχονται προς το μέρος μας. Τους αντιγράψαμε αυθόρμητα. Χαιρετηθήκαμε και αρκετοί από εμάς άρχισαν να παίζουν ποδόσφαιρο. Μην φαντάζεστε τίποτα οργανωμένο. Μια αυτοσχέδια μπάλα βρέθηκε από το πουθενά και περίπου 50 άτομα αλλάζαμε πάσες», ανέφερε ο Άγγλος στρατιώτης Μπέρτι Φέλσταντ.

«Μητέρα, έδωσα κι εγώ τα χέρια με έναν αντίπαλο στρατιώτη. Είναι ολοφάνερο το πόσο θέλουν κι αυτοί να γυρίσουν πίσω τις οικογένειές τους. Οι πίπιζες ηχούσαν όλη μέρα και στρατιώτες κυκλοφορούσαν στο μέτωπο ανενόχλητοι χωρίς το φόβο του θανάτου», από επιστολή του Βρετανού λοχαγού Α. Ντ. Τσάρτερ.

Ένας Γάλλος στρατιώτης ανέφερε στα απομνημονεύματά του ότι αυτά ήταν «τα πιο αξέχαστα Χριστούγεννα της ζωής μου» και ένας άλλος από Αγγλία έγραψε «δεν θα έχανα τη χθεσινή εμπειρία ακόμη και για το πιο υπέροχο χριστουγεννιάτικο δείπνο στην Αγγλία».

 
Οι «αντιρρησίες»

Υπήρξαν βέβαια και αρκετοί που δεν συμμερίστηκαν το χριστουγεννιάτικο κλίμα και εξέφρασαν τη διαφωνία τους, ειδικά εκείνοι που είχαν πρόσφατα χάσει συντρόφους τους στη μάχη. Σε κάποια σημεία οι εχθροπραξίες συνεχίστηκαν και κάποιοι στρατιώτες θανατώθηκαν όταν βγήκαν από τα χαρακώματα νομίζοντας πως θα έχουν μια μέρα εκεχειρίας.

Οι υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι ανησύχησαν ότι οι άνδρες τους θα έχαναν την ορμή τους και τη διάθεση για πόλεμο, όμως εκείνη την ημέρα οι εντολές τους έπεσαν στο κενό. Αρκετοί από αυτούς υπέστησαν ποινές από τους ανωτέρους τους, που δεν κατάφεραν να «συνετίσουν» τους στρατιώτες τους.

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος βρισκόταν ακόμα στην αρχή του. Θα κρατήσει ακόμη τέσσερα χρόνια και θα στοιχίσει τη ζωή σε 10 εκατομμύρια ανθρώπους.

Αυτά ήταν και τα πρώτα Χριστούγεννα της περιόδου του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Την επόμενη χρονιά μερικές ομάδες στρατιωτών οργάνωσαν και πάλι εκεχειρία ενόψει των Χριστουγέννων, όμως αυτές οι περιπτώσεις δεν ήταν τόσο εκτεταμένες και δεν υπήρξε η μαζική ειρηνική συσπείρωση της πρώτης φοράς.

Άλλωστε η φρίκη του πολέμου είχε πλέον χαράξει βαθιά σημάδια στις καρδιές όσων τον βίωναν και εκατομμύρια στρατιώτες είχαν χάσει τη ζωή τους στα χαρακώματα. Συνέβαλε επίσης και το γεγονός ότι υπήρξαν αυστηρές εντολές από τους ανωτέρους και των δύο πλευρών, που απαγόρευαν τον συγχρωτισμό για να μην επαναληφθεί η “ανταρσία” του 1914.

Είναι παρόλα αυτά γνωστό ότι κυρίως τα πρώτα χρόνια του πολέμου υπήρξαν περιστασιακά ημέρες “άτυπης” εκεχειρίας μεταξύ των εχθρών, ακόμα και εκτός των γιορτινών ημερών.

Με σιωπηρές μεταξύ τους συμφωνίες τα αντίπαλα στρατόπεδα απέφευγαν τις έντονα βίαιες συμπεριφορές αφήνοντας ο ένας στον άλλο τον χρόνο να περισυλλέξουν τους νεκρούς και τραυματίες τους, να ξεκουραστούν λίγο ή να ασχοληθούν με δουλειές του στρατοπέδου. Σε κάποιες περιπτώσεις ερχόντουσαν και σε επαφή μεταξύ τους συζητώντας ή ανταλλάσσοντας  τσιγάρα.

Όσο ο πόλεμος προχωρούσε, τόσο τα φαινόμενα “διαλειμμάτων” ειρήνης γινόντουσαν και πιο σπάνια. Ειδικότερα μετά τις αιματηρές μάχες του 1916 (Μάχη του Βερντέν και του Σομμ) με τους εκατομμύρια νεκρούς και την εκτεταμένη χρήση χημικών όπλων, οι στρατιώτες πλέον είχαν ποτιστεί με περισσότερη σκληρότητα και μίσος για τους αντιπάλους τους.

Μέσα στη ζοφερή ατμόσφαιρα του πολέμου η Ανακωχή των Χριστουγέννων του 1914 αποτελεί ίσως την πιο αξιοσημείωτα ασυνήθιστη και συγκινητική στιγμή ειρήνης και αδελφοσύνης, που έμεινε για πάντα στην ιστορία.

Το γεγονός φυσικά αποτέλεσε έμπνευση για διάφορα έργα τέχνης, από ταινίες ως μνημεία, διαφημιστικά και δημοφιλή τραγούδια.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα μεταξύ άλλων είναι: η γαλλική ταινία «Joyeux Noël» (2005), το τραγούδι «Christmas in the Trenches» του John McCutcheon, το τραγούδι “All Together Now” των The Farm και το τραγούδι “It Could Happen Again” του Collin Raye.

Christmas in the Trenches»