Αγωνία στην Ευρώπη για τη στρατηγική Τραμπ στην Ουκρανία και το«μέλλον» της διατλαντικής συμμαχίας – «Οι ΗΠΑ ίσως προδώσουν το Κίεβο»

Το μήνυμα από την Ουάσιγκτον δεν θα μπορούσε να είναι πιο σαφές. Σε μια 33σέλιδη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας που υπεγράφη από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο Λευκός Οίκος αναφέρει ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να «εξαφανιστεί», εκτός αν αλλάξει την κουλτούρα και την πολιτική της.

Για τους Κιρ Στάρμερ, Εμανουέλ Μακρόν και Φρίντριχ Μερτς, η χρονική στιγμή της νέας αυτής παρέμβασης του βασικού συμμάχου τους – παρόμοια με την ομιλία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στο Μόναχο τον Φεβρουάριο – είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική, καθώς ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία μπαίνει σε μια πιθανώς αποφασιστική φάση.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούν για τις προσπάθειες των ΗΠΑ να συνάψουν μια ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία, η οποία θα μπορούσε να εκληφθεί ως συνθηκολόγηση της Δύσης. Αυτό έχει κλονίσει την εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση Τραμπ και γεννά υπαρξιακά ερωτήματα: διαλύεται η διατλαντική συμμαχία και μπορεί η Ευρώπη να υπερασπιστεί τον εαυτό της;

Ευρωπαίοι διπλωμάτες παρομοιάζουν την πολιτική του Τραμπ για την Ουκρανία με «τρενάκι του λούνα παρκ». Μετά τις κυρώσεις στις μεγάλες ρωσικές ενεργειακές εταιρείες και την ελπίδα ότι η οικονομική πίεση θα αποδυνάμωνε τον Βλαντίμιρ Πούτιν, στο προσκήνιο ήρθε ένα νέο ειρηνευτικό σχέδιο ΗΠΑ–Ρωσίας, που υποχρέωσε τους Ευρωπαίους να επιστρέψουν σε μια στρατηγική δημοσίων επαίνων αλλά παρασκηνιακής δυσπιστίας.

Η αποκάλυψη του Bloomberg ότι ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ φέρεται να συμβούλεψε τη Ρωσία για το πώς να παρουσιάσει το σχέδιο στον Τραμπ, οδήγησε πολλούς στην Ευρώπη να χάσουν την εμπιστοσύνη τους στους διαπραγματευτές του Λευκού Οίκου. Ο Μακρόν προειδοποίησε, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι οι ΗΠΑ ίσως «προδώσουν την Ουκρανία», ενώ ο Μερτς κατηγόρησε τους Αμερικανούς ότι «παίζουν παιχνίδια».

Την ίδια ώρα, το στρατηγικό έγγραφο των ΗΠΑ κατηγορεί τους Ευρωπαίους αξιωματούχους ότι έχουν «μη ρεαλιστικές προσδοκίες» για τον πόλεμο και ότι η Ευρώπη πάσχει από «έλλειψη αυτοπεποίθησης», ιδίως στη σχέση της με τη Ρωσία. Για το Ηνωμένο Βασίλειο, η πρόκληση είναι ιδιαίτερη: ο Στάρμερ έχει τοποθετήσει τη Βρετανία ως τον πιο στενό σύμμαχο της Ουκρανίας και την ευρωπαϊκή χώρα που βρίσκεται πιο κοντά στις ΗΠΑ, καθιστώντας μια ρήξη σχεδόν αδιανόητη.

Παράλληλα, αυξάνονται οι φόβοι ότι οι ΗΠΑ μπορεί να αποσυρθούν από το ζήτημα αν δεν πετύχουν συμφωνία, αφήνοντας την Ευρώπη να σηκώσει μόνη της το βάρος της στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης του Κιέβου. Ο πρώην στρατιωτικός ακόλουθος άμυνας της Βρετανίας Τζον Φόρμαν προειδοποιεί ότι οι δηλώσεις τύπου «δίπλα-δίπλα για όσο χρειαστεί» δεν συνιστούν στρατηγική.

Η Ευρώπη, την ώρα που παλεύει με εσωτερικές διαφωνίες για τη χρήση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων και με χώρες όπως το Βέλγιο να μπλοκάρουν πρωτοβουλίες, έχει ως πρωταρχικό στόχο να αποφύγει ένα σενάριο όπου ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα πιεστεί να αποσύρει τις δυνάμεις από το Ντονμπάς και να υπογράψει μια συμφωνία χωρίς ισχυρές αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι κάτι τέτοιο δεν θα ήταν δίκαιη ειρήνη, αλλά προετοιμασία για έναν μελλοντικό, ακόμη ευρύτερο πόλεμο.

Οι Στάρμερ, Μακρόν και Μερτς θεωρούν ότι αποστολή τους είναι να αποτρέψουν μια ρήξη ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ευρώπη, κάτι που βλέπουν ως βασικό στρατηγικό στόχο της Ρωσίας. Ταυτόχρονα, όμως, αυτό αναδεικνύει την εξάρτηση της Ευρώπης από την αμερικανική προστασία, μετά από χρόνια ανεπαρκών επενδύσεων στην άμυνα και αγνόησης των προειδοποιητικών σημάτων.

Το αμερικανικό έγγραφο, πάντως, δεν κλείνει την πόρτα: αναφέρει ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν την εμπλοκή τους στην Ευρώπη, σημειώνοντας πως «όχι μόνο δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την Ευρώπη, αλλά κάτι τέτοιο θα ήταν και αυτοκαταστροφικό».

• NATO
• Βολοντίμιρ Ζελένσκι
• Εμανουέλ Μακρόν
• Ευρώπη
• ΗΠΑ
• Κιρ Στάρμερ
• Ντόναλντ Τραμπ
• Ουκρανία
• Ρωσία
• Φρίντριχ Μερτς