Αιματολογικό τεστ «βλέπει» 50+ καρκίνους: Πρώιμα ευρήματα από μεγάλη μελέτη σε ΗΠΑ–Καναδά

Το τεστ Galleri της αμερικανικής Grail ανιχνεύει ίχνη καρκινικού DNA (ctDNA) που αποκόπτονται από όγκους και κυκλοφορούν στο αίμα. Σε μεγάλη προοπτική μελέτη PATHFINDER 2 στη Βόρεια Αμερική(δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες, ηλικία ≥50), η προσθήκη του τεστ αύξησε τον συνολικό εντοπισμό καρκίνων σε σχέση με τα συνήθη screening tests, ενώ πάνω από τους μισούς καρκίνους που ανιχνεύθηκαν με Galleri ήταν στάδιο Ι–ΙΙ. Περίπου τα 3/4 αφορούσαν καρκίνους χωρίς οργανωμένα προγράμματα ελέγχου(π.χ. ωοθηκών, ήπατος, στομάχου, ουροδόχου κύστης, παγκρέατος). 

Σε ανεξάρτητα ενημερωτικά σημειώματα μεγάλων κλινικών ιδρυμάτων που συμμετέχουν στη μελέτη, διευκρινίζεται ότι το Galleri δεν αντικαθιστά τα καθιερωμένα screening (μαστογραφία, test Pap/HPV, κολονοσκόπηση κ.ά.) και ότι θετικό αποτέλεσμα απαιτεί περαιτέρω διαγνωστικό έλεγχο με απεικόνιση/βιοψία. Επίσης, τα τεστ MCED δεν είναι ακόμη εγκεκριμένα από τον FDA· κυκλοφορούν ως LDT με ιατρική συνταγή, ενώ ισχύουν ψευδώς θετικά/αρνητικά και μεταβλητή ευαισθησία ανά τύπο και στάδιο καρκίνου. 

Σύμφωνα με ρεπορτάζ που αναπαράγουν τα ευρήματα της βορειοαμερικανικής δοκιμής, η μελέτη σε περίπου 25.000 ενήλικες για έναν χρόνο έδωσε «θετικό» σε σχεδόν 1 στους 100· από αυτούς, περίπου 62%επιβεβαιώθηκαν αργότερα ως καρκίνος. Οι ερευνητές (μεταξύ αυτών ο Nima Nabavizadeh του OHSU) εκτιμούν ότι η προσέγγιση μπορεί να επιταχύνει την προδιάγνωση και να αλλάξει τον τρόπο ελέγχου, εφόσον τα μελλοντικά δεδομένα επιβεβαιώσουν όφελος στη θνησιμότητα. 

Τι σημαίνει πρακτικά

• Υπόσχεση: ευρύτερη έγκαιρη ανίχνευση — ειδικά για καρκίνους χωρίς τρέχον screening. 
• Όρια: δεν είναι διάγνωση, θέλει επιβεβαίωση· ευαισθησία/ειδικότητα διαφέρουν ανά καρκίνο/στάδιο. 
• Επόμενα βήματα: χρειάζονται τυχαίες κλινικές δοκιμές με σκληρά καταληκτικά σημεία (μείωση θανάτων, υπερδιάγνωση, κόστος). 

• ctDNA
• Galleri
• Grail
• MCED
• εξέταση αίματος
• καρκίνος
• προσυμπτωματικός έλεγχος
• πρώιμη διάγνωση