Αισιοδοξία για αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή: Κοντά σε συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν – Ρόλο «κλειδί» παίζει το Πακιστάν – Πιέσεις και για εκεχειρία στον Λίβανο

Αυξημένη αισιοδοξία επικρατεί τις τελευταίες ώρες ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να πλησιάζει στο τέλος του, καθώς εντείνονται οι διπλωματικές επαφές και αναθερμαίνονται οι ελπίδες για συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.

Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις φαίνεται να διαδραματίζει το Πακιστάν, με ανώτατο αξιωματούχο του να βρίσκεται στην Τεχεράνη, λειτουργώντας ως διαμεσολαβητής ανάμεσα στις εμπλεκόμενες πλευρές. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, εμφανίζεται αισιόδοξη για την επίτευξη συμφωνίας.

Παράλληλα, το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο συνεδρίασε την Τετάρτη με αντικείμενο το ενδεχόμενο κατάπαυσης του πυρός στον Λίβανο, όπου συνεχίζονται οι συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ, περισσότερες από έξι εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου με τη στήριξη του Ιράν. Λιβανέζοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι έχουν ενημερωθεί για προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς ωστόσο να υπάρχουν σαφείς πληροφορίες για το χρονοδιάγραμμα ή τη διάρκεια μιας πιθανής εκεχειρίας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι αναμένονται συνομιλίες μεταξύ των ηγετών των εμπλεκόμενων χωρών, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

«Θετικές» συνομιλίες αλλά χωρίς συμφωνία

Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, χαρακτήρισε τις επαφές που διεξάγονται με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν ως «παραγωγικές και σε εξέλιξη», εκφράζοντας συγκρατημένη αισιοδοξία για την προοπτική συμφωνίας. Παράλληλα, διέψευσε πληροφορίες ότι οι ΗΠΑ έχουν ζητήσει επίσημα παράταση της δίμηνης εκεχειρίας που συμφωνήθηκε στις 8 Απριλίου.

Νέος γύρος διαπραγματεύσεων δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί, ωστόσο εκτιμάται ότι, εφόσον προχωρήσουν, θα πραγματοποιηθούν εκ νέου στο Πακιστάν.

Ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, Ασίμ Μουνίρ, βρίσκεται ήδη στην Τεχεράνη, με στόχο – σύμφωνα με ιρανικές πηγές – να συμβάλει στη «γεφύρωση των διαφορών» μεταξύ των δύο πλευρών.

Από την πλευρά του Ιράν, ο επικεφαλής του Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Μοχάμαντ Εσλαμί, τόνισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να σέβεται τα δικαιώματα και την αξιοπρέπεια της χώρας, προειδοποιώντας ότι οι συνομιλίες δεν θα έχουν αποτέλεσμα αν συνεχιστούν με «έλλειψη δέσμευσης και αξιοπιστίας».

Επιφυλάξεις στις αγορές παρά την άνοδο

Παρά τις θετικές ενδείξεις, οι διεθνείς αγορές παραμένουν επιφυλακτικές. Αν και τα χρηματιστήρια κατέγραψαν σημαντική άνοδο τις τελευταίες ημέρες – με τους βασικούς δείκτες της Wall Street να φτάνουν σε ιστορικά υψηλά – αρκετοί επενδυτές εξακολουθούν να κρατούν αποστάσεις.

Όπως σημείωσε αναλυτής της Fujitomi Securities, «υπάρχουν ελπίδες για αποκλιμάκωση, αλλά και έντονος σκεπτικισμός, καθώς οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν έχουν καταρρεύσει επανειλημμένα στο παρελθόν».

Πίεση στην Τεχεράνη και γεωπολιτικά διακυβεύματα

Η Ουάσινγκτον εντείνει παράλληλα την οικονομική πίεση προς το Ιράν. Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, προειδοποίησε ότι η αγορά ιρανικού πετρελαίου από την Κίνα ενδέχεται να διακοπεί, εξαιτίας του αμερικανικού αποκλεισμού σε πλοία που προσεγγίζουν ιρανικά λιμάνια.

Μάλιστα, οι ΗΠΑ έχουν ήδη προειδοποιήσει δύο κινεζικές τράπεζες να μην διεκπεραιώνουν συναλλαγές που σχετίζονται με το Ιράν, απειλώντας με κυρώσεις.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι έχει ζητήσει από τον πρόεδρο της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, να μην παρέχει στρατιωτική υποστήριξη στην Τεχεράνη, ενώ υποστήριξε ότι το Πεκίνο βλέπει θετικά το ενδεχόμενο ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ.

Το κρίσιμο ζήτημα των Στενών του Ορμούζ

Ο πόλεμος έχει οδηγήσει το Ιράν στο να περιορίσει δραστικά τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ – έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως – προκαλώντας αναταραχή στις αγορές ενέργειας. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο να επιτρέψει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα από την πλευρά του Ομάν, στο πλαίσιο μιας συνολικής συμφωνίας που θα αποτρέψει νέα κλιμάκωση.

Διαφωνίες για τα πυρηνικά και απειλές κλιμάκωσης

Βασικό «αγκάθι» στις διαπραγματεύσεις παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Οι ΗΠΑ φέρονται να πρότειναν αναστολή της πυρηνικής δραστηριότητας για 20 χρόνια, ενώ η Τεχεράνη αντιπρότεινε χρονικό διάστημα 3 έως 5 ετών. Παράλληλα, η Ουάσινγκτον ζητά την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν, με την Τεχεράνη να επιμένει στην άρση των διεθνών κυρώσεων.

Παρά τις δυσκολίες, πηγές αναφέρουν ότι οι παρασκηνιακές επαφές έχουν περιορίσει σημαντικά τις διαφορές, φέρνοντας τις δύο πλευρές πιο κοντά σε μια πιθανή συμφωνία. Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να κλιμακώσουν τη στρατιωτική τους δράση αν οι συνομιλίες αποτύχουν, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι μπορούν να πλήξουν κρίσιμες υποδομές του Ιράν «μέσα σε μία ώρα». Το επόμενο διάστημα θεωρείται κρίσιμο για την πορεία των διαπραγματεύσεων και τη συνολική σταθερότητα στην περιοχή.