Αιχμές Δ. Καμμένου κατά υπουργού Παιδείας για τη μη αξιολόγηση των εκπαιδευτικών

Βολές του βουλευτή των ΑΝΕΛ, Δημήτρη Καμμένου κατά του υπουργού Παιδείας, Κώστα Γραβρίγλου για τη μη αξιολογηση τω εκπαιδευτικών. 

Όπως επισημαινει “καταργείται χωρίς να αντικαθίσταται από κάποιο άλλο σύστημα αξιολόγησης για τους εκπαιδευτικούς (Άρθρο 32), εγκλωβίζοντας το εκπαιδευτικό σύστημα σε μια τροχιά οπισθοδρόμησης”.

Αναλυτικά η τοποθέτηση του κ. Δ. Καμμένου έχει ως εξής:

Αξιολόγηση Εκπαιδευτικών Ώρα Μηδέν

«Η αυτοβελτίωση και η πλήρης αξιοποίηση των εγγενών μας δυνατοτήτων, η λεγόμενη «αυτοπραγμάτωση», αποτελεί θεμελιώδη ανάγκη του ατόμου. Σύμφωνα με αυτή την οπτική, η σύγκριση με τους άλλους είναι αναπόφευκτη και η τάση μας να μιμηθούμε τους καλύτερους είναι εγγενής» (Aρβανίτης, 2018).

H αξιολόγηση, είτε σε επίσημη (τυπική) είτε σε ανεπίσημη (άτυπη) μορφή, είναι μία διαδικασία που δεν απουσιάζει από κανέναν τομέα της ανθρώπινης δραστηριότητας. Ως προς το εκπαιδευτικό έργο, η αξιολόγηση όλων των κρίκων της εκπαιδευτικής αλυσίδας, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής πράξης και συνδέεται άμεσα και έμμεσα με τον τρόπο που λειτουργεί το ίδιο το σχολείο αλλά και η ίδια η κοινωνία με τα δικά της ιδιαίτερα ιστορικά, πολιτικά, πολιτισμικά, οικονομικά και επιστημονικά χαρακτηριστικά (Kωσταντίνου, 2013).

Δυστυχώς, μετά την Αριστεία, σειρά για το Υπουργείο Παιδείας έχει η υποβάθμιση της αξιολόγησης. Στο νέο σχέδιο νόμου με τίτλο «Αναδιοργάνωση των δομών υποστήριξης της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κ.α. διατάξεις» και συγκεκριμένα στο τελευταίο άρθρο για τις νέες δομές υποστήριξης του εκπαιδευτικού έργου, ορίζεται ότι καταργείται το Προεδρικό Διάταγμα 152/2013 (Α’ 240), στο οποίο περιγράφεται ο τρόπος αξιολόγησης των εκπαιδευτικών. Καταργείται, χωρίς να αντικαθίσταται από κάποιο άλλο σύστημα αξιολόγησης για τους εκπαιδευτικούς (Άρθρο 32), εγκλωβίζοντας το εκπαιδευτικό σύστημα σε μια τροχιά οπισθοδρόμησης.

Οι συζητήσεις για την αξιολόγηση πολλές, οι οποίες όμως μας οδήγησαν σε έναν ακόμα γόρδιο δεσμό. Η Ελλάδα, ως ευρωπαϊκή χώρα, οφείλει να έχει ένα επίπεδο εκπαίδευσης ισάξιο με τις υπόλοιπες χώρες, αν όχι υψηλότερο, λόγω του πολιτισμού και της ιστορίας της. Η Ελλάδα θα πρέπει να αναζητήσει τρόπους για τη βελτίωση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της, ώστε να γίνουν ισάξια (ή ανώτερα) από των άλλων χωρών. Διαφορετικά είναι σα να υποβαθμίζουμε συστηματικά τη δημόσια εκπαίδευση.

Χωρίς την αξιολόγηση δύσκολα θα έρθει η πολυπόθητη αναβάθμιση της εκπαίδευσης. Πως εξηγείτε όμως το γεγονός ότι οι εκπαιδευτικοί της Ε.Ε καθώς και οι Έλληνες εκπαιδευτικοί που δραστηριοποιούνται στον ιδιωτικό τομέα θεωρούν αυτονόητη την αξιολόγηση και την επιθυμούν για την αυτοβελτιωσή τους, ενώ οι εκπαιδευτικοί της δημόσιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα, όπως εκφράζεται από τους συνδικαλιστές της, την αρνούνται διαχρονικά; Οι συνδικαλιστές εκπαιδευτικοί έχουν έτοιμο ένα «όχι» στο διηνεκές.

Οι πολίτες δυσκολεύονται να κατανοήσουν πως, ένα Υπουργείο Παιδείας δεν έχει παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο σύστημα αξιολόγησης της εκπαίδευσης. Το γεγονός ότι οι πολιτικές εξουσίες των τελευταίων 30 ετών, ενώ είχαν όλα τα απαραίτητα μέσα στη διάθεσή τους, δεν κατάφεραν να παρουσιάσουν ένα ολοκληρωμένο και αξιόπιστο σχέδιο αξιολόγησης μας οδηγεί στο (λογικό) συμπέρασμα ότι στην πραγματικότητα δεν επιθυμούν αξιολόγηση στην εκπαίδευση. Για ποιο λόγο όμως; Μήπως εάν πραγματοποιηθεί μια σωστή αξιολόγηση θα έρθουν στο φως όλες οι αδυναμίες του πολιτικού συστήματος που οδηγούν στη σημερινή κατάσταση αναποτελεσματικότητας (και) της εκπαίδευσης; (Kωνσταντίνου, 2013).

Παρά τη νομοθεσία και τα επανειλημμένα μέτρα της πολιτείας, και παρά το γεγονός ότι το Υπουργείο Παιδείας διατείνεται ότι επιθυμεί την αξιολόγηση (χωρίς βέβαια να έχει κάνει κάτι γι’ αυτή), υπάρχει διαρκώς μια σθεναρή αντίσταση των συνδικαλιστών εκπαιδευτικών σε οποιαδήποτε συζήτηση περί αξιολόγησης.

Ο κομματικά προσδιορισμένος εκπαιδευτικός συνδικαλισμός διαιωνίζει το κατεστημένο σύστημα πελατειακών σχέσεων, αφού μέλη της εκάστοτε συνδικαλιστικής οργάνωσης θα προτιμηθούν από το κόμμα που υποστηρίζουν όταν εκείνο αναλάβει εξουσία. Ο συνδικαλισμός, για να επιτελέσει το έργο του, θα πρέπει να ανεξαρτητοποιηθεί από την κομματική υποτέλεια και να αναδιοργανωθεί, θέτοντας στο επίκεντρό του την κοινωνία.

Για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής (που μάλιστα βρίσκονται εκτός του εκπαιδευτικού κλάδου) προσέφεραν βραχυπρόθεσμες λύσεις για τη βελτίωση της εκπαίδευσης οι οποίες αγνοούν την αξία και την πολυπλοκότητα της διδασκαλίας ως επαγγέλματος.

Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να αναλάβουν τον έλεγχο του δικού τους επαγγέλματος και να μοιραστούν με το σχολικό σύστημα την ευθύνη για μετατροπές στην εκπαίδευση, αφού κατανοούν καλύτερα τις ελλείψεις του συστήματος και ως εκ τούτου πρέπει να ανταποκρίνονται με νέες ιδέες και καινοτομίες. Ο προσδιορισμός μιας περιεκτικής, αυστηρής διαδικασίας αξιολόγησης, υποστήριξης και αξιολόγησης των εκπαιδευτικών είναι ένα κρίσιμο πρώτο βήμα προς την ανάκτηση του επαγγέλματος.

Η μελέτη των Barber και Mourshed (2007), εξετάζει τα καλύτερα σχολικά συστήματα στον κόσμο, με το υψηλότερο GPA και, για ποιο λόγο, από όλα τα συστήματα στον κόσμο, αυτά ήταν τα καλύτερα. Αυτό που βρήκαν ήταν η έμφαση που δινόταν στην άριστη διδασκαλία στην τάξη. Παρείχαν στους εκπαιδευτικούς ευκαιρίες επαγγελματικής εξέλιξης, προσέφεραν καθοδήγηση, ενθάρρυναν τη συνεργασία μεταξύ τους, μοιράζονταν βέλτιστες πρακτικές και διεξήγαγαν καρποφόρες αξιολογήσεις.

Οι μαθητές έχουν κυρίαρχο όφελος από την αξιολόγηση, γιατί, από τη στιγμή που βελτιώνεται η επάρκεια και η ετοιμότητα του εκπαιδευτικού, βελτιώνεται η εκπαιδευτική διαδικασία και, κατά συνέπεια, το μαθησιακό αποτέλεσμα. Η αποτελεσματική διδασκαλία συμβάλλει στη μάθηση, ανεξαρτήτως συνθηκών. Όταν ένα σχολείο έχει ισχυρή ηγεσία, επαρκείς πόρους και σημαντική συμμετοχή, η αποτελεσματική διδασκαλία έχει τη δύναμη να μεταμορφώσει τη δημόσια εκπαίδευση και να εξασφαλίσει σπουδαία δημόσια σχολεία για κάθε μαθητή.

Πιο είναι όμως το σκεπτικό πίσω από την πρόθεση κατάργησης των εν λόγω διατάξεων; Ποια τα επιχειρήματα; Ότι δεν έχει εφαρμοστεί ως σήμερα; Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να το καταργήσουμε και να μην εφαρμοστεί ούτε στο μέλλον;

Οι εκπαιδευτικοί που διαμαρτύρονται συσχετίζουν την αξιολόγηση με ομαδικές απολύσεις. Είναι πράγματι λυπηρό να χάνουν άνθρωποι τη δουλειά τους. Αυτό όμως δε μπορεί να σημαίνει ότι ένας ανίκανος εκπαιδευτικός δικαιούται να «χαραμίζει» τις ώρες των μαθητών του. Πέρα από τον εντοπισμό κακών περιπτώσεων, η αξιολόγηση έχει κι άλλο ρόλο: να αναδείξει τους άριστους. Βέβαια στις μέρες μας η Αριστεία διώκεται.

Οι εκπαιδευτικοί θεωρητικά, εάν είναι καλοί στη δουλειά τους, μεταλαμπαδεύουν γνώση στο παιδί. Ασκούν επιρροή στα παιδιά μας τα οποία διαμορφώνουν το χαρακτήρα τους (και) μέσω του σχολείου. Δίνουν κατά κάποιο τρόπο το παράδειγμα. Δε θέλετε να ξέρετε πως οι άνθρωποι που μαθαίνουν τα παιδιά σας προσπαθούν να είναι το καλύτερο που μπορούν να είναι; Ότι προσπαθούν να γίνονται καλύτεροι δοκιμάζοντας και βελτιώνοντας τις μεθόδους τους ώστε να έρθουν σε βέλτιστες πρακτικές;

Υπάρχουν εκπαιδευτικοί που βρίσκονται σε συνεχή κατάρτιση, κάνοντας μεταπτυχιακά, σεμινάρια, δίνοντας τον προσωπικό τους χρόνο για να οργανώσουν ομάδες έρευνας ή τέχνης μέσα στο σχολείο.  Δεν είναι λίγοι εκείνοι που έχουν χάρισμα, αυτό το παιδαγωγικό δώρο να ακούνε τα παιδιά και να επικοινωνούν μέσα από δικούς τους διαύλους. Δεν θα έπρεπε άραγε αυτοί να προκρίνονται σε θέσεις ευθύνης;

Με την ίδια λογική μήπως να καταργήσουμε και την αξιολόγηση των μαθητών; Πως απαιτούμε τα παιδιά μας να αγωνίζονται τόσο σκληρά και να αξιολογούνται όταν εκείνοι που τα αξιολογούν δεν αξιολογούνται;

Οι γονείς έχουν την απαίτηση από το ελληνικό σχολείο να παρέχει υψηλού επιπέδου εκπαίδευση στα παιδιά τους.

Η αξιολόγηση οφείλει να στηρίζεται σε μία αντίληψη συλλογικού απολογισμού και συλλογικής ευθύνης και κριτικής. Αυτό σημαίνει ότι η αξιολόγηση του έργου του εκπαιδευτικού πρέπει να περιλαμβάνει συνυπολογισμό των βασικών παραγόντων παραγωγής του, συμπεριλαμβανομένης και της εκπαιδευτικής πολιτικής που ασκείται από πολιτικούς του που δε γνωρίζουν, κατά κανόνα, επιστημονικά επαρκώς την εκπαίδευση (Μαυρογιώργος,1993). Προκειμένου να εφαρμοστεί η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού, πρέπει πρώτα να αποκατασταθεί η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στην πολιτική ηγεσία και την εκπαιδευτική κοινότητα. Οφείλει, ή τουλάχιστον μπορεί, όμως, η αξιολόγηση να στηρίζεται σε μια αντίληψη συλλογικού απολογισμού και συλλογικής ευθύνης και κριτικής.

Η αξιολόγηση δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να έχει χαρακτήρα τιμωρητικό αλλά βελτιωτικό. Δε θέλουμε να μετατραπεί σε εργαλείο πειθαρχικού ελέγχου και επιβολής κυρώσεων, αλλά να συνδεθεί με μέτρα άρσης και εξάλειψης των εκπαιδευτικών αδυναμιών, μέσα από συνεργασία, αναθεώρηση και συλλογικότητα.

Θεωρώντας δεδομένο ότι ως Έλληνες επιλέγουμε την αξιοκρατία ως φιλοσοφία ζωής, είναι επόμενο να επιλέγουμε την αξιολόγηση σε κάθε έκφανση της ζωής, προσβλέποντας σε μία κοινωνία και κράτος δικαίου που δε μπορεί να υπάρξει χωρίς διαφάνεια στις αξιολογήσεις. Προκειμένου η λειτουργία της ελληνικής κοινωνίας να είναι εύρυθμη και αποτελεσματική, οι φορείς της πολιτικής και κοινωνικής ζωής πρέπει, αναγκαία, να υφίστανται αξιολογήσεις που θα είναι διαθέσιμες και αναρτημένες σε ανοιχτή βάση δεδομένων.

Η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου μπορεί και πρέπει να γίνει προτεραιότητα όλων μας, να μεταβληθεί σε μια γόνιμη διαδικασία που είναι σίγουρα καρποφόρα πρωτίστως για το μαθητή και ταυτόχρονα για τον εκπαιδευτικό, διαδραματίζοντας κεντρικό ρόλο στην προαγωγή της εκπαίδευσης και την προώθηση του μαθητοκεντρισμού.

Θέλουμε αξιολόγηση με θετικό πρόσημο.

Για τα παιδιά μας.

Δημήτριος Κ. Καμμένος

• αξιολόγηση
• Δημήτρης Καμμένος
• εκπαιδευτικοί