Ακρίβεια: Η δύσκολη καθημερινότητα των Ελλήνων – Τρόφιμα, ενοίκια και καύσιμα αδειάζουν την τσέπη

Η ακρίβεια, κεραυνοβολεί τα ελληνικά νοικοκυριά. Η καθημερινότητα πονοκεφαλιάζει τους Έλληνες καθώς η πλειοψηφία είτε δεν μπορεί, είτε δυσκολεύεται να βγάλει πέρα το μήνα.Τρόφιμα, στέγαση, καύσιμα και λοιπές ανάγκες, στραγγαλίζουν τους καταναλωτές και στραγγίζουν τα νοικοκυριά.  Η πλειοψηφία, αδυνατεί να τα βγάλει πέρα και προσανατολίζεται στις περικοπές.

Η σύγκλιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφεται μόνο στο επίπεδο των τιμών, το οποίο αν και είναι χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, είναι αρκετά υψηλό

Οι υψηλές τιμές των τροφίμων  αποτελούν το σημαντικότερο πρόβλημα στο μέτωπο της ακρίβεια για τους καταναλωτές, που είδαν ακόμη και βασικά αγαθά για το καθημερινό τους τραπέζι να μετατρέπονται σε «είδη πολυτελείας».

Τα τελευταία στοιχεία έδειξαν ότι η Ελλάδα εμφανίζει υψηλότερο ρυθμό αύξησης στις τιμές των τροφίμων συγκριτικά με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Οι μισθοί είτε μέσω βασικού, είτε μέσω τριετιών μπορεί να πήραν αύξηση, αλλά στο «ταμείο» τα πράγματα είναι διαφορετικά.  Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ ο μέσος ετήσιος μισθός μειώθηκε στην Ελλάδα κατά 1.046 ευρώ το 2022 συγκριτικά με το 2021 λόγω των ανατιμήσεων και της ακρίβειας.

Ο μέσος ετήσιος μισθός σε σταθερές τιμές,  σύμφωνα με τον ΟΑΣΑ, μετά τη συμπερίληψη του πληθωρισμού, μειώθηκε από τα 17.220 ευρώ το 2021 σε 16.174 ευρώ το 2022.

Η απώλεια λόγω του πληθωρισμού, που έφτασε στο 9,6%, είναι της τάξης των σχεδόν 129 ευρώ ανά μήνα σε ετήσια βάση.

Στα τάρταρα η αγοραστική δύναμη

Η Ελλάδα καταγράφει μόλις 68 μονάδες αγοραστικής δύναμης, τοποθετούμενη στις χαμηλότερες θέσεις της λίστας, πάνω μόνο από τη Σλοβακία και τη Βουλγαρία. Σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ, η Ελλάδα καταγράφει σημαντικά χαμηλότερη αγοραστική δύναμη.

Κόστος ζωής

Η Ελλάδα καταγράφει κόστος ζωής €855, τοποθετούμενη κοντά στο μέσο της λίστας. Έχει χαμηλότερο κόστος ζωής σε σύγκριση με τη Γαλλία (1,268€), τη Γερμανία (1,232€) και την Ιταλία (1,136€), αλλά υψηλότερο από τη Σλοβακία (849€) και την Κροατία (833€).

Αμείλικτοι είναι οι αριθμοί

Σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε το Ινστιτούτο Ερευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ) αποκλειστικά στο κανάλι των μεγάλων αλυσίδων σούπερ μάρκετ, σχετικά με τις πληθωριστικές πιέσεις στο λιανεμπόριο τροφίμων, οι τιμές ενισχύθηκαν κατά 2,75% τον Φεβρουάριο του 2024 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2023, ενώ τον Ιανουάριο είχε σημειωθεί ετήσια μεταβολή της τάξης του 3%.

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στις κατηγορίες:

1. Τροφές και είδη για κατοικίδια: +11,20 %
2. Νερά και αναψυκτικά: +11,20%
3. Φρέσκα φρούτα και λαχανικά: +7,46%
4. Μπισκότα, σοκολάτες, ζαχαρώδη: +6,78%
5. Ξηροί καρποί και σνακ: +6,67%.

Σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα, και δη στο 27%, διαμορφώθηκε το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, από 26,5% τον Ιανουάριο του 2024. Παράλληλα, οι πωλήσεις των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας ερευνών αγοράς Circana, αυξήθηκαν τον πρώτο μήνα του έτους κατά 3,6%, ενώ ο ρυθμός των επωνύμων ήταν αρκετά χαμηλότερος, 1,2%. Τούτο αν μη τι άλλο δείχνει ότι οι καταναλωτές, υπό το βάρος της ακρίβειας, στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε πιο συμφέρουσες επιλογές.

Ελαιόλαδο

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ελαιόλαδο. Πιο συγκεκριμένα στην ομάδα «έλαια λίπη» του δείκτη τιμών της Eurostat η Ελλάδα καταρρίπτει κάθε ρεκόρ ακρίβειας. Οι ανατιμήσεις είναι της τάξεως του 31,5% και στην Ευρωπαϊκή Ένωση μόλις στο 5,9%.

Κρέας, αβγά και ψάρια από χρυσό σε τιμές χρυσάφι…

Διπλάσιες είναι οι ανατιμήσεις και στο μοσχαρίσιο κρέας. Οι αυξήσεις στην Ελλάδα καταγράφηκαν στο 7,9% και στην Ευρώπη στο 4%.

Εκρηκτική είναι και η αύξηση και στα ψάρια με 9,5% έναντι 5,8% στην Ευρώπη.

Κατά 11,9% αυξήθηκαν σε έναν χρόνο τα γαλακτοκομικά προϊόντα

Η ετήσια αύξηση στο γάλα στην Ελλάδα είναι πάνω από τον Ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 4,8% ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο 2,3%.

Εάν θέλει κάποιος να πιει φθηνό φρέσκο γάλα καλύτερα να ταξιδέψει… μέχρι την Ιβηρική Χερσόνησο. Αλλά ακόμη και μέχρι τη Γαλλία να φτάσει, θα το πληρώσει λιγότερο από ό,τι στην Ελλάδα με τη μέση τιμή του λίτρου στην Ελλάδα να βρίσκεται στο 1,53 ευρώ, στη Γαλλία στο 1,10 ευρώ, στην Ισπανία στο 1,04 ευρώ ,στην Ιταλία στο 1,45 ευρώ. Στην Πορτογαλία το γάλα πωλείται σχεδόν 40% λιγότερο σε σχέση με την Ελλάδα στα 0,92 ευρώ.

 Στέγαση

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα, που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες,  τα τελευταία χρόνια, είναι η στέγαση. Το κόστος της στέγασης στραγγαλίζει τα ελληνικά νοικοκυριά στην Αθήνα με εξαιρετικά επιδεινούμενη ένταση, όπως δείχνουν τα στοιχεία από τα ενοίκια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της TτΕ, η Ελλάδα βρίσκεται στη δυσμενέστερη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρώπης όσον αφορά στο κόστος στέγασης καθώς απορροφά το 34,2% του διαθέσιμου εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών, έναντι 19,9% κατά μέσο όρο για την Ευρώπη των 27, με βάση τα στοιχεία για το 2022. Το ράλι ανόδου στις τιμές των ενοικίων συνεχίστηκε με αμείωτη ένταση και το 2023 ενώ ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, ακόμη και σε περιοχές που θεωρούνται ως πιο οικονομικές οι τιμές πλέον έχουν «σκαρφαλώσει» σε υψηλά επίπεδα.

Αξίζει δε να σημειωθεί ότι το φθηνότερο μέσο ενοίκιο στην Αττική εντοπίζεται στις Αχαρνές, στα 6,6 ευρώ ανά τ.μ., κάτι που σημαίνει ότι για μια κατοικία 80 τμ. το μέσο ενοίκιο φτάνει τα 528 ευρώ, δηλαδή περίπου τον μισό μέσο μισθό ενός εργαζόμενου.

Υπήρξε μια σταθερή αύξηση των ενοικίων στην ΕΕ μεταξύ 2010 και 2022 – συνολικά 18% σε όλη την περίοδο. Αύξηση σημειώθηκε σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Ελλάδα (-25%). Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν στην Εσθονία (+210%), στη Λιθουανία (+144%) και στην Ιρλανδία (+84%). Στην Κύπρο η αύξηση ήταν μόλις +0,2%.

Η δραματική ακρίβεια στην στέγαση κρατάει στην οικογενειακή στέγη τις ηλικίες 18-34 ετών, καθώς 71,9% διαμένει ακόμη στο παιδικό δωμάτιο, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.

Σχεδόν 1 στους 2 Έλληνες αδυνατεί να ανταπεξέλθει στις υποχρεώσεις του (ενοίκια, λογαριασμοί, δόσεις δανείων κτλ.) με το 45,5% να καθυστερεί τις πληρωμές του, με αύξηση 9 μονάδες μέσα σε ένα χρόνο. Πρόκειται για δυσθεώρητο ποσοστό στην ΕΕ, καθώς δεύτερη πολύ πίσω είναι η Βουλγαρία με μόλις 19,9%, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 9,2%.

Οι δαπάνες στέγασης καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού του νοικοκυριού και αποτελούν τη μεγαλύτερη μεμονωμένη δαπάνη για πολλά άτομα και οικογένειες, από τη στιγμή που προστίθενται στοιχεία όπως το ενοίκιο, το φυσικό αέριο, το ηλεκτρικό ρεύμα, το νερό, τα έπιπλα ή οι επισκευές.

Στην Ελλάδα, τα νοικοκυριά ξοδεύουν κατά μέσο όρο το 22% του ακαθάριστου προσαρμοσμένου διαθέσιμου εισοδήματός τους για να διατηρήσουν μια στέγη, πάνω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ που είναι 20%. Μπορεί να ξενίζουν τα ποσοστά, όμως μιλάμε πάντα για μέσους όρους, όπου μετρά και η ιδιοκατοίκηση.

Στεγαστικά δάνεια

Παρά τη συνεχιζόμενη αύξηση των τιμών συγκρατημένη παραμένει η αύξηση της ζήτησης για στεγαστικά δάνεια. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ οι εκταμιεύσεις δανείων με εξασφάλιση οικιστικά ακίνητα διαμορφώθηκαν το πρώτο εξάμηνο του 2023 σε 507,8 εκατ. ευρώ, αυξημένες κατά 1,8% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο και παραμένουν χαμηλές τόσο ως απόλυτο μέγεθος όσο και σε σύγκριση με τo επίπεδο προ της παγκόσμιας κρίσης.

 Συνεχίζεται το ράλι τιμών στα καύσιμα

Η τιμή της αμόλυβδης πλησιάζει τα δύο ευρώ/λίτρο. Εδώ και δέκα μέρες καταγράφεται στην ελληνική αγορά μια αύξηση η οποία έχει φτάσει πια τα εννέα με δέκα λεπτά το λίτρο μέχρι το τέλος της εβδομάδας

• ακρίβεια
• τρόφιμα