«Αλλάζει σχέδια» η Αμερική για τα τουρκικά F-35: Το Κογκρέσο επανεξετάζει τη θέση του – Ενδεχόμενο συμφωνίας έως το τέλος του έτους

Σε φάση επανεξέτασης φαίνεται να περνά η αμερικανική πολιτική σε ό,τι αφορά την Τουρκία και τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35, καθώς η Ουάσιγκτον δείχνει σημάδια μετατόπισης από την αυστηρή στάση που είχε υιοθετήσει μετά την προμήθεια των ρωσικών S-400 από την Άγκυρα.

Όπως δήλωσε ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία, Τόμας Μπάρακ, στο τουρκικό πρακτορείο Anadolu, «το Κογκρέσο είναι πλέον έτοιμο να επανεξετάσει το αίτημα της Τουρκίας και να αντιμετωπίσει το θέμα από νέα οπτική γωνία». Ο Μπάρακ υποστήριξε ότι υπάρχουν θετικές ενδείξεις για την άρση των κυρώσεων του νόμου CAATSA και για πιθανή επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 μέχρι το τέλος του 2025.

Από το «πάγωμα» στην επαναπροσέγγιση

Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 το 2019, έπειτα από την απόκτηση των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400. Η Ουάσιγκτον θεώρησε τη συμφωνία αυτή ως απειλή για τη διαλειτουργικότητα του ΝΑΤΟ και επιβλήθηκαν κυρώσεις με βάση τον νόμο CAATSA.

Ωστόσο, ο πρέσβης σημείωσε ότι η Τουρκία παραμένει κρίσιμος εταίρος του ΝΑΤΟ, υπενθυμίζοντας πως πολλά εξαρτήματα των F-35 εξακολουθούν να κατασκευάζονται στην Τουρκία. «Η δυναμική της σχέσης μας μπορεί να εξελιχθεί από καθαρά αμυντική σε ένα βαθύτερο επίπεδο στρατηγικής συνεργασίας», είπε χαρακτηριστικά.

Τουρκία: Δηλώσεις Ερντογάν για F-35, σχέσεις Τουρκίας – ΗΠΑ και Ουκρανία

Ηγετικές σχέσεις και γεωπολιτικές ανατροπές

Σημαντική θέση στην αισιοδοξία που εξέφρασε ο Μπάρακ δίνουν οι στενές σχέσεις των ηγετών των δύο χωρών. Ο ίδιος τόνισε ότι οι πρόεδροι Τραμπ και Ερντογάν, μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και τον Τούρκο ομόλογό του Χακάν Φιντάν, έχουν χτίσει ένα δίκτυο αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

«Υπάρχει μια τεράστια ευκαιρία, γιατί έχουμε δύο ηγέτες που εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον, υποστηριζόμενοι από υπουργούς που ξέρουν πώς να υλοποιήσουν το όραμα», δήλωσε, αφήνοντας να εννοηθεί πως η διπλωματική δυναμική είναι ώριμη για συμφωνία.

Η Τουρκία «κλειδί» για τη Μέση Ανατολή

Ο πρέσβης υπογράμμισε επίσης τον γεωπολιτικό ρόλο της Τουρκίας, τονίζοντας πως αποτελεί καθοριστικό παράγοντα σταθερότητας στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο που η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, αλλά και ο πόλεμος στη Γάζα, αναδιαμορφώνουν τον περιφερειακό χάρτη.

Ο ίδιος κάλεσε σε έναν νέο διάλογο για την περιοχή, με την Τουρκία στο επίκεντρο, δηλώνοντας ότι «το κλειδί για αυτό το μονοπάτι είναι η Τουρκία» και ότι «ο ρόλος της στη Συρία υπήρξε καθοριστικός».

Η αντίδραση των Δημοκρατικών

Πάντως, δεν λείπουν οι αντίθετες φωνές. Ο ομογενής Δημοκρατικός βουλευτής Κρις Πάπας, μιλώντας στα Νέα, τόνισε πως οι πόρτες παραμένουν για την ώρα κλειστές για την Τουρκία στο ζήτημα των F-35. Η θέση αυτή απηχεί το έντονο σκεπτικισμό στο εσωτερικό του Κογκρέσου για τη στάση της Άγκυρας σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στρατηγικών επιλογών.

Τι να περιμένουμε

Η δήλωση Μπάρακ ανοίγει ξανά μια συζήτηση που φαινόταν παγωμένη εδώ και χρόνια. Αν και δεν υπάρχει επίσημη απόφαση, φαίνεται πως μια πιθανή συμφωνία για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 δεν αποκλείεται εντός του έτους.

Η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να έχει ευρύτερες επιπτώσεις στον γεωπολιτικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου και τις ισορροπίες εντός του ΝΑΤΟ, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ρευστότητα στη Μέση Ανατολή αναγκάζουν τις μεγάλες δυνάμεις να επαναξιολογήσουν τις στρατηγικές τους συμμαχίες.

• F-35
• ΗΠΑ
• Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν
• Του​ρκία