Αλβανία – Ανάλυση DW: Εκλογές υπό την πίεση της Ευρώπης, της διαφθοράς και μιας κουρασμένης Δημοκρατίας

Την Κυριακή, η Αλβανία προσέρχεται στις κάλπες για να εκλέξει νέα εθνοσυνέλευση, σε μια από τις πλέον καθοριστικές εκλογικές αναμετρήσεις της σύγχρονης ιστορίας της. Είναι οι πρώτες βουλευτικές εκλογές μετά την επίσημη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, και η σημασία τους υπερβαίνει τα εθνικά όρια: συνιστούν τεστ ωριμότητας για ένα πολιτικό σύστημα που, παρά τις μεταρρυθμίσεις, συνεχίζει να σέρνει βαρίδια του παρελθόντος, εν μέσω διεθνούς επιτήρησης και εσωτερικής καχυποψίας.

Ο Ράμα παίζει τα ρέστα του για μια τέταρτη θητεία

Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα και το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα (SP) επιδιώκουν να εξασφαλίσουν μια ιστορική τέταρτη συνεχόμενη θητεία. Με φόντο τη σημαία της ΕΕ και με σύνθημα «Αλβανία 2030 στην ΕΕ», ο Ράμα επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως τον μόνο αξιόπιστο εγγυητή της ευρωπαϊκής προοπτικής της χώρας. «Μόνο εμείς κρατάμε το ευρωπαϊκό μέλλον της Αλβανίας στα χέρια μας», δήλωσε πρόσφατα σε μεγάλη προεκλογική συγκέντρωση στα Τίρανα.

Politico: Ο «μαέστρος» του Τραμπ στηρίζει Μπερίσα στην Αλβανία – Αλλά ο γαμπρός του «επενδύει» στον Ράμα

Ωστόσο, πίσω από το ευρωπαϊκό προσωπείο, η κριτική είναι αιχμηρή. Πολιτικοί αναλυτές, όπως ο Αφρίμ Κράσνικι του Αλβανικού Ινστιτούτου Πολιτικών Σπουδών, υποστηρίζουν ότι η ΕΕ δεν είναι πολιτικό δώρο αλλά θεσμικός μαραθώνιος. «Η χρήση της ευρωπαϊκής ένταξης ως προεκλογικού εργαλείου απονευρώνει το νόημά της. Η Αλβανία χρειάζεται πραγματικές μεταρρυθμίσεις, όχι ωραία σκηνικά», δήλωσε. Αντίστοιχα, ο επικοινωνιολόγος Ελβίν Λούκου βλέπει στην τακτική αυτή μια ένδειξη φθοράς: «Δώδεκα χρόνια εξουσίας έχουν εξαντλήσει το SP. Η υπόσχεση για ευρωπαϊκό διαβατήριο είναι η τελευταία του εφεδρεία».

Αντιπολίτευση: Ένωση με ρωγμές και βαριά σκιά

Η αντιπολίτευση επιχειρεί μια νέα αρχή μέσα από τον σχηματισμό της «Συμμαχίας για μια Μεγαλοπρεπή Αλβανία», υπό την ηγεσία του ιστορικού αντιπάλου του Ράμα, Σαλί Μπερίσα. Οι δεσμεύσεις τους είναι φιλόδοξες — αύξηση μισθών, συντάξεων και βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών. Αλλά το αφήγημα σκιάζεται από τις δικαστικές περιπέτειες του ίδιου του Μπερίσα και συνεργατών του. Ο πρώην πρωθυπουργός παραμένει υπό έρευνα για διαφθορά, ενώ τελεί υπό διεθνείς κυρώσεις από ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο. Ο στενός του σύμμαχος Ιλίρ Μέτα είναι ήδη προφυλακισμένος.

Η ειρωνεία είναι πικρή: ένα μέτωπο που ζητά την κάθαρση, εμπεριέχει ηγέτες με βαρύ πολιτικό και ποινικό παρελθόν. Όπως επισημαίνει και ο Κράσνικι, η συμμαχία μοιάζει περισσότερο με προσπάθεια παροχής ασυλίας στους ερευνώμενους, παρά με αυθεντική μεταρρυθμιστική πρωτοβουλία.

Η ελπίδα των νέων κομμάτων

Μέσα στο σκηνικό αυτό, αναδύονται νέοι πολιτικοί σχηματισμοί, που επιχειρούν να σπάσουν το διπολικό κατεστημένο. Το Levizja Bashke, το Shqipëria behet και το Mundesia αποτελούν παραδείγματα κινήσεων με νεανική ενέργεια, αντικαθεστωτικό λόγο και ρίζες σε κινήματα κατά της διαφθοράς. Μπορεί οι δημοσκοπήσεις να τους δίνουν μικρά ποσοστά, αλλά η παρουσία τους κρίνεται απαραίτητη για την αναζωογόνηση της πολιτικής ζωής. «Για πρώτη φορά βλέπουμε κόμματα που δεν είναι απλώς παρακλάδια των παλιών», σχολιάζει ο Κράσνικι. «Αυτό είναι καλό για τη δημοκρατία».

Ηθικό έλλειμμα και υποψήφιοι υπό έρευνα

Παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις για κράτος δικαίου, τόσο το SP όσο και το DP έχουν συμπεριλάβει στα ψηφοδέλτιά τους υποψηφίους που τελούν υπό έρευνα από το SPAK, την Ειδική Δομή Καταπολέμησης της Διαφθοράς και του Οργανωμένου Εγκλήματος. Σύμφωνα με την οργάνωση Qendresa Qyteti, 15 τέτοιοι υποψήφιοι έχουν τοποθετηθεί σε εκλόγιμες θέσεις. «Η συμπερίληψή τους δεν παραβιάζει τον νόμο, αλλά υπονομεύει τη δημοκρατική εμπιστοσύνη», δήλωσε ο διευθυντής της οργάνωσης, Ρίγκελς Τσεμολάρι.

Ορισμένοι μάλιστα συνδέονται με πρόσωπα του οργανωμένου εγκλήματος ή είχαν στο παρελθόν απομακρυνθεί από την πολιτική στο πλαίσιο του νόμου περί αποποινικοποίησης. Το μήνυμα είναι σαφές: το πολιτικό σύστημα εξακολουθεί να θυσιάζει την ηθική στον βωμό της εκλογικής αριθμητικής.

Ένταση, πόλωση, δυσπιστία

Η πόλωση μεταξύ των δύο βασικών πόλων —SP και DP— είναι πλέον τόσο έντονη, που απειλεί να παραλύσει κάθε προσπάθεια εθνικής συνεννόησης. Σύμφωνα με τον ΟΑΣΕ, το προεκλογικό κλίμα χαρακτηρίζεται από «υψηλό βαθμό πόλωσης και αμοιβαίας δυσπιστίας», ενώ το SPAK διερευνά τουλάχιστον 35 υποθέσεις σχετιζόμενες με εκλογικά αδικήματα. Η αλβανική κοινωνία, κουρασμένη και καχύποπτη, καλείται να επιλέξει όχι το καλύτερο όραμα, αλλά το λιγότερο τοξικό παρόν.

Ένας σταυρός, ένα μήνυμα

Την Κυριακή, περισσότεροι από 3,7 εκατομμύρια Αλβανοί — για πρώτη φορά μαζί με τη διασπορά τους — καλούνται να επιλέξουν 140 εκπροσώπους. Μακριά από τις κάλπες, στις Βρυξέλλες, το βλέμμα είναι στραμμένο στην ακεραιότητα της διαδικασίας και τη συνέχεια των μεταρρυθμίσεων. Η ψήφος των πολιτών δεν θα κρίνει μόνο το επόμενο κοινοβούλιο, αλλά και την αξιοπιστία ενός κράτους που παλεύει ακόμη με τα φαντάσματα της μεταπολίτευσης.

• Αλβανία
• εκλογές
• ενταξιακές διαπραγματεύσεις