Ανακοπή καρδιάς: Τα συμπτώματα και το σωστό σχέδιο δράσης μέχρι να φτάσει το ΕΚΑΒ

Η ανακοπή καρδιάς είναι από τα πιο επείγοντα ιατρικά περιστατικά. Ο καρδιακός ρυθμός σταματά ξαφνικά ή γίνεται τόσο χαοτικός που δεν μπορεί να στείλει αίμα στον εγκέφαλο και στα ζωτικά όργανα. Ο χρόνος μετριέται σε δευτερόλεπτα και λεπτά — κάθε καθυστέρηση μειώνει δραματικά τις πιθανότητες επιβίωσης. Η άμεση αναγνώριση και η έναρξη ΚΑΡΠΑ (θωρακικές συμπιέσεις) και απινίδωσης με ΑΕΑ (AED), όπου υπάρχει, μπορούν να διπλασιάσουν ή και να τριπλασιάσουν την επιβίωση.

Καρδιακή ανακοπή & έμφραγμα: τι διαφέρει

Συχνά μπερδεύουμε την «καρδιακή ανακοπή» με το «έμφραγμα» (heart attack), αλλά δεν είναι το ίδιο. Το έμφραγμα είναι πρόβλημα αιμάτωσης (φράζει μια στεφανιαία αρτηρία), ενώ η ανακοπή είναι πρόβλημα ηλεκτρικό (η καρδιά σταματά να αντλεί). Ένα έμφραγμα μπορεί να οδηγήσει σε ανακοπή, αλλά τα περισσότερα εμφράγματα δεν καταλήγουν σε ανακοπή.

Τα SOS συμπτώματα «τη στιγμή» της ανακοπής

Όταν συμβαίνει καρδιακή ανακοπή, τα σημάδια είναι άμεσα και σοβαρά:

1. Ξαφνική κατάρρευση/απώλεια συνείδησης
2. Δεν αναπνέει ή έχει αφύσικη/αγωνιώδη αναπνοή (agonal gasps)
3. Δεν ανταποκρίνεται σε φωνή/κράτημα
4. Δεν έχει σφυγμό

Αν βλέπετε αυτά, υποθέστε ανακοπή, καλέστε 166 ή 112 και ξεκινήστε αμέσως ΚΑΡΠΑ. Η «αγωνιώδης» αναπνοή μετρά ως ανακοπή — μην περιμένετε.

Υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια;

Πολλές ανακοπές συμβαίνουν χωρίς προειδοποίηση. Ωστόσο, σε ορισμένους ανθρώπους, λεπτά ή ώρες πριν, μπορεί να προηγηθούν:

1. Δυσφορία/πόνος στο στήθος
2. Δύσπνοια
3. Αδυναμία/ζάλη/λιποθυμική τάση
4. Ταχυπαλμίες/«φτερούγισμα»

Αυτά τα συμπτώματα δεν σημαίνουν πάντα ότι «έρχεται» ανακοπή, αλλά δεν αγνοούνται, ειδικά σε άτομα με παράγοντες κινδύνου. Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια.

Ο «Χρυσός Κατάλογος» ενεργειών για τους παρευρισκόμενους (μέχρι να φτάσει το ΕΚΑΒ)

Ακολουθήστε τα παρακάτω κατά ERC/AHA και το ελληνικό εγχειρίδιο πρώτων βοηθειών του Υπουργείου Υγείας.

1. Ασφάλεια σκηνής: βεβαιωθείτε ότι δεν κινδυνεύετε εσείς ή το θύμα (δρόμος, ρεύμα, φωτιά κ.λπ.).

2. Έλεγχος ανταπόκρισης: ταρακουνήστε απαλά τους ώμους και φωνάξτε «είσαι καλά;». Αν δεν ανταποκρίνεται και δεν αναπνέει φυσιολογικά, προχωρήστε.

3. Κλήση βοήθειας: καλέστε 166 (ΕΚΑΒ) ή 112 από κινητό σε ανοιχτή ακρόαση. Ο διασυντονιστής θα σας καθοδηγήσει σε ΚΑΡΠΑ βήμα–βήμα.

4. Θωρακικές συμπιέσεις (ΚΑΡΠΑ):

   • Τοποθετήστε τα χέρια στο κέντρο του θώρακα (κάτω μισό του στέρνου).

   • Ρυθμός: 100–120 συμπιέσεις/λεπτό (περίπου 2 ανά δευτερόλεπτο).

   • Βάθος: 5–6 cm σε ενήλικες.

   • Αφήνετε το στήθος να επανακάμπτει πλήρως· ελαχιστοποιήστε διακοπές.

   • Αν δεν γνωρίζετε αναπνοές διάσωσης, κάντε συνεχείς συμπιέσεις.

   • Αν είστε εκπαιδευμένος, ακολουθήστε 30 συμπιέσεις : 2 αναπνοές.

5. ΑΕΑ (Απινιδωτής): μόλις βρεθεί, ανοίξτε τον, κολλήστε τα pads σε γυμνό, στεγνό θώρακα και ακολουθήστε τις φωνητικές οδηγίες. Μην αγγίζετε το θύμα κατά την ανάλυση ή απόδοση του σοκ. Συνεχίστε ΚΑΡΠΑ αμέσως μετά.

6. Αν επανέλθει αναπνοή: βάλτε σε θέση ανάνηψης (πλάγια), παρακολουθείτε την αναπνοή μέχρι να έρθει το ΕΚΑΒ.

Γιατί τόσο «επιθετικά»; Επειδή η έγκαιρη ΚΑΡΠΑ και απινίδωση είναι ο πυρήνας της «αλυσίδας της επιβίωσης» και αλλάζουν την έκβαση.

Συχνά λάθη που κοστίζουν χρόνο (και τι να κάνετε αν…)

• Αναμονή “να δούμε αν συνέρχεται”: η αγωνιώδης αναπνοή δεν είναι φυσιολογική — ξεκινήστε ΚΑΡΠΑ.

• Φόβος μήπως «σπάσω πλευρά»: καλύτερα σπασμένη πλευρά παρά σταματημένος εγκέφαλος· κάντε σωστές, βαθιές συμπιέσεις.

• Διακοπές στις συμπιέσεις για «έλεγχο σφυγμού» από μη εκπαιδευμένους: αποφύγετε· προέχει η συνεχής ροή συμπιέσεων.

• Ηλεκτροσόκ με βρεγμένο θώρακα/σε μέταλλο: στεγνώστε γρήγορα το σημείο, μετακινήστε από νερά/μεταλλικές επιφάνειες πριν τον ΑΕΑ.

Ειδικές καταστάσεις (σε 1–2 γραμμές)

• Πνιγμονή (ξένο σώμα): 5 δυνατά χτυπήματα στην πλάτη → 5 κοιλιακές ωθήσεις (Χάιμλιχ), εναλλάξ, μέχρι να αποβληθεί ή καταρρεύσει (τότε ΚΑΡΠΑ).

• Πνιγμός/νερό: προτεραιότητα απομάκρυνση από νερό, ΚΑΡΠΑ σε στεγνή επιφάνεια· απινιδώστε σε στεγνό θώρακα.

• Παιδιά/βρέφη: ισχύει διαφορετικός αλγόριθμος — αν γνωρίζετε, εφαρμόστε τον· αλλιώς αρχίστε συμπιέσεις και ζητήστε οδηγίες από το ΕΚΑΒ

Πότε δεν κάνουμε ΚΑΡΠΑ

Αν το άτομο είναι ξύπνιο/μιλά ή αναπνέει φυσιολογικά με καλή κυκλοφορία, δεν ξεκινάμε ΚΑΡΠΑ· καλούμε επείγουσα βοήθεια και παρακολουθούμε. (ΚΑΡΠΑ σε «ξύπνιο με πόνο» μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.)

• ανακοπή καρδιάς
• έμφραγμα
• σύμ
• συμπτώματα