Ανάλυση: Γιατί ο Ερντογάν είναι αδύναμος απέναντι στους τρομοκράτες

Η δολοφονία 39 πολιτών από ένοπλο του Ισλαμικού Κράτους (ΙΚ ή ISIS) σε νυχτερινό κέντρο στην Κωνσταντινούπολη είναι ο τελευταίος απολογισμός των θυμάτων στην Τουρκία, όπου παρόμοιες σφαγές συμβαίνουν πλέον κάθε λίγες εβδομάδες. Οι δράστες μπορεί να διαφέρουν, αλλά το συγκεντρωτικό αποτέλεσμα όλων αυτών των ακροτήτων είναι να πειστούν οι Τούρκοι ότι ζουν σε μια χώρα ολοένα και πιο ανασφαλή. Είναι επίσης ξεκάθαρο ότι η τουρκική κυβέρνηση δεν ξέρει τι να κάνει για να σταματήσει τις τρομοκρατικές επιθέσεις, γράφει η βρετανική Independent.

Οι επιθέσεις αναμένεται να συνεχιστούν με αμείωτη σφοδρότητα ό,τι και να κάνει η κυβέρνηση, γιατί το ΙΚ είναι πολύ μεγάλο και διαθέτει πολλούς πόρους για να εξολοθρευθεί. Έχει βαθιές ρίζες στην Τουρκία και μπορεί να χρησιμοποιεί ντόπιους ενόπλους ή να φέρνει δολοφόνους από το εξωτερικό, όπως φαίνεται να δείχνουν τα γεγονότα στο Ρέινα και όπως συνέβη με την επίθεση στο αεροδρόμιο Ατατούρκ, νωρίτερα φέτος.

Όπως στη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία, είναι αδύνατο να εμποδιστούν οι επιθέσεις όταν ο στόχος είναι οι απλοί πολίτες και οι φονιάδες έτοιμοι να πεθάνουν. Η επιτυχία τους συχνά αποδίδεται σε «κενά ασφαλείας» αλλά στην πράξη, καμία πρακτική δεν είναι πραγματικά ασφαλής.

Αυτό που διαφοροποιεί την τρομοκρατία στην Τουρκία από της Ευρώπης ή της Μέσης Ανατολής δεν είναι ο αριθμός των νεκρών – περισσότεροι σκοτώνονται από το ΙΚ στη Βαγδάτη κάθε μήνα – αλλά το εύρος και η διαφορετικότητα των δραστών. Πριν από τρεις εβδομάδες τα Γεράκια του Κουρδιστάν (TAK), ένοπλο τμήμα του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (ΡΚΚ), πραγματοποίησαν βομβιστική επίθεση έξω από γήπεδο της Κωνσταντινούπολης, σκοτώνοντας 44 – κυρίως αστυνομικούς.  Η δολοφονία του Ρώσου Πρέσβη στην Άγκυρα, στις 19 Δεκεμβρίου αποδόθηκε από τον Τούρκο Πρόεδρο Ρεσέπ Ταγίπ Ερντογάν στους οπαδούς του Φετουλάχ Γκιουλέν, τον οποίο οι Αρχές τοποθετούν και πίσω από το αποτυχημένο πραξικόπημα του Ιουλίου.

Όλες αυτές είναι ισχυρές ομάδες με χιλιάδες αφοσιωμένα μέλη εντός και εκτός της Τουρκίας και καμία τους δεν πρόκειται να αποσυρθεί στο άμεσο μέλλον. Η κυβέρνηση της Άγκυρας κάνει τον συνήθη θόρυβο ότι θα κυνηγήσει τις διάφορες τρομοκρατικές ομάδες «στα άνδρα τους.» Αλλά αυτό είναι πιο εύκολο να το λέει παρά να το κάνει. Τόσο το ΙΚ, όσο και το ΡΚΚ έχουν ιδρύσει de facto ισχυρά κράτη στη Συρία και το Ιράκ, κάτι που συνέβη εξαιτίας της κακο-σχεδιασμένης επέμβασης του Ερντογάν στη Συρία μετά την έναρξη του εμφυλίου το 2011.

Το ΙΚ, που χρησιμοποιούσε την Τουρκία ως διαμετακομιστικό σταθμό και καταφύγιο, τώρα την αποκηρύσσει ως εχθρό και έχει οργανώσει τις επιθέσεις του ώστε να προξενούν τον μέγιστο διχασμό. Ένα χαρακτηριστικό της τουρκικής αντίδρασης στις επιθέσεις των δύο περασμένων ετών είναι ότι δεν οδήγησαν σε εθνική ενότητα, αλλά – αντιθέτως – προκάλεσαν τις φιλο-ερντογανικές και τις αντι-ερντογανικές δυνάμεις να αλληλοκατηγορούνται για τη δημιουργία κλίματος που ευνοεί την τρομοκρατία.

Υπάρχει και μια άλλη ανησυχητική όψη της επίθεσης στους θαμώνες του νυχτερινού κέντρου: στοχεύουν ξεκάθαρα στη συμπάθεια ή την υποστήριξη των πουριτανών ισλαμιστών. Το δόγμα των σαλαφιστών (η λατρεία των παραδόσεων των σεπτών πατέρων) διαδίδεται στην Τουρκία και αποτελεί γόνιμο έδαφος για ανάπτυξη πυρήνων του ΙΚ τα τελευταία χρόνια.

Ο Ερντογάν εκτοξεύει απειλές ότι θα συντρίψει το ΙΚ και τους Κούρδους της Συρίας προελαύνοντας πιο βαθιά στη Βόρεια Συρία. Οι τουρκικές δυνάμεις βρίσκονται κοντά στο προπύργιο του ΙΚ στην αλ-Μπαμπ, βορειοανατολικά του Χαλεπίου, αλλά αντιμετωπίζουν σφοδρή αντίσταση και υφίστανται σοβαρές απώλειες. Παρά τα σκληρά λόγια του Ερντογάν δεν είναι καθόλου ξεκάθαρο τι μπορεί ο τουρκικός στρατός και οι ντόπιοι σύμμαχοί του να πετύχουν στη βόρεια Συρία, όπου έχουν λιγοστούς φίλους και πολυάριθμους, επικίνδυνους εχθρούς. Σύρονται σε μια μάχη που δεν μπορούν να ελπίζουν ότι θα κερδίσουν αποφασιστικά.

• Ισλαμικό Κράτος
• Τουρκία
• τρομοκρατικές επιθέσεις