Ανάλυση CNN: Το μεγάλο στοίχημα της Ουάσινγκτον – Μπορεί ο Τραμπ να επιβάλει ηγέτη στο Ιράν;

Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες, η στρατιωτική σύγκρουση γύρω από το Ιράν έχει αλλάξει δραματικά τις ισορροπίες στην περιοχή, δημιουργώντας νέα δεδομένα τόσο στο πεδίο της μάχης όσο και στη γεωπολιτική σκηνή. Παρά τις επιτυχίες που ισχυρίζονται ότι έχουν επιτύχει οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους, παραμένει ασαφές πού ακριβώς οδηγείται αυτή η σύγκρουση και ποιο θα είναι το τελικό της αποτέλεσμα.

Όπως αναφέρει στην ανάλυσή του το CNN, στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται πλέον η στρατηγική του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος φαίνεται να επιδιώκει όχι μόνο στρατιωτική πίεση προς την Τεχεράνη, αλλά και πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό του Ιράν. Η πρότασή του να επηρεαστεί η επιλογή του επόμενου ανώτατου ηγέτη της χώρας έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και θεωρείται από πολλούς αναλυτές ως μια ιδιαίτερα φιλόδοξη – αν όχι ουτοπική – επιδίωξη.

Το σχέδιο για τον επόμενο ηγέτη

Η παρέμβαση του Τραμπ στο ζήτημα της διαδοχής στην κορυφή της ιρανικής εξουσίας αποκαλύπτει πολλά για το πώς η Ουάσινγκτον αντιλαμβάνεται την εξέλιξη του πολέμου. Στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, ο ανώτατος ηγέτης αποτελεί την κορυφή του πολιτικού και θρησκευτικού συστήματος, με τη διαδοχή του να αποφασίζεται από ένα σώμα 88 ανώτερων κληρικών.

Η ιδέα ότι αυτοί οι κληρικοί θα μπορούσαν να επηρεαστούν από την Ουάσινγκτον μοιάζει εκ πρώτης όψεως απίθανη, ιδιαίτερα αν αναλογιστεί κανείς ότι το ιρανικό καθεστώς δημιουργήθηκε ακριβώς για να αντισταθεί στην αμερικανική επιρροή. Ωστόσο, η δημόσια τοποθέτηση του Τραμπ  και η απόρριψη του ενδεχομένου να διαδεχθεί τον πατέρα του ο γιος του ανώτατου ηγέτη, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, δείχνει ότι η αμερικανική στρατηγική δεν περιορίζεται μόνο στη στρατιωτική πίεση.

Σύμφωνα με αναλυτές, η Ουάσινγκτον φαίνεται να ελπίζει σε ένα σενάριο παρόμοιο με εκείνο της Βενεζουέλας: μια συνδυασμένη πίεση στρατιωτικών επιχειρήσεων, οικονομικής ασφυξίας και πολιτικών διεργασιών που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αλλαγές στο εσωτερικό του καθεστώτος χωρίς απαραίτητα μια πλήρη ανατροπή του.

Ωστόσο, το Ιράν απέχει πολύ από την περίπτωση της Βενεζουέλας. Πρόκειται για ένα ισχυρό περιφερειακό κράτος με ισχυρό στρατό, εκτεταμένο δίκτυο συμμάχων και σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες.

Τα σημάδια πολιτικής διαπραγμάτευσης

Παράλληλα με τη στρατιωτική σύγκρουση, υπάρχουν ενδείξεις ότι εξελίσσονται παρασκηνιακές διπλωματικές διεργασίες. Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, άφησε να εννοηθεί ότι εξετάζονται προσπάθειες διαμεσολάβησης για την αποκλιμάκωση της κρίσης.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών είχε επικοινωνήσει με το Κατάρ και τη Γαλλία, δύο χώρες που συχνά λειτουργούν ως διαμεσολαβητές στις περιφερειακές κρίσεις. Παρ’ όλα αυτά, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίστηκαν, καθώς ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν στόχους στην Ντόχα, γεγονός που δείχνει ότι εντός της ιρανικής ηγεσίας ενδέχεται να υπάρχουν διαφορετικές στρατηγικές προσεγγίσεις.

Ο Τραμπ, από την πλευρά του, δήλωσε ότι η Τεχεράνη επιθυμεί διαπραγματεύσεις, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν ότι πρέπει να συνεχιστεί η στρατιωτική πίεση για να ενισχυθεί η διαπραγματευτική τους θέση. Η απαίτηση του για «άνευ όρων παράδοση» ερμηνεύεται από πολλούς ως μέρος μιας στρατηγικής δημιουργίας μέγιστης πίεσης.

Στρατιωτικά αποτελέσματα και ισορροπίες

Σύμφωνα με την United States Central Command (CENTCOM), η στρατιωτική εκστρατεία έχει ήδη αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα. Οι αμερικανικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι έχουν μειώσει κατά σχεδόν 90% τις εκτοξεύσεις πυραύλων και drones από το Ιράν, ενώ έχουν καταστρέψει περισσότερα από 30 ιρανικά πολεμικά πλοία.

Αυτές οι επιτυχίες δείχνουν ότι δύο βασικοί στρατιωτικοί στόχοι των Ηνωμένων Πολιτειών πλησιάζουν στην επίτευξή τους: ο περιορισμός της επιθετικής ικανότητας του Ιράν και η αποδυνάμωση των ναυτικών του δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο.

Παρά τις απώλειες αυτές, η Τεχεράνη συνεχίζει να εκτοξεύει πυραύλους και drones, επιδιώκοντας να δείξει ότι εξακολουθεί να διατηρεί τη στρατιωτική της ισχύ και ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει εύκολα.

Το επικίνδυνο κενό εξουσίας

Ένα ακόμη στοιχείο που δημιουργεί αβεβαιότητα είναι η καθυστέρηση στην ανακοίνωση του διαδόχου του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Παρότι υπήρχε σχέδιο διαδοχής, οι εσωτερικές αντιπαραθέσεις και ο φόβος ότι ο νέος ηγέτης θα αποτελέσει στόχο δολοφονίας φαίνεται να καθυστερούν τη διαδικασία.

Το κενό εξουσίας που δημιουργείται μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες. Από τη μία πλευρά, ενδέχεται να προκαλέσει χάος στο εσωτερικό του καθεστώτος. Από την άλλη, δημιουργεί ευκαιρίες για εξωτερική πίεση ή πολιτικές εξελίξεις.

Ο ρόλος του Ισραήλ και η περιφερειακή διάσταση

Την ίδια στιγμή, η σύγκρουση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη περιφερειακή διάσταση. Το Ισραήλ έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του εναντίον της λιβανέζικης οργάνωσης Χεζμπολάχ, διατάσσοντας μαζικές εκκενώσεις και πραγματοποιώντας εκτεταμένες αεροπορικές επιδρομές.

Η ισραηλινή στρατηγική φαίνεται να στοχεύει στον πλήρη αφοπλισμό της οργάνωσης, κάτι που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μακρά χερσαία σύγκρουση στον Λίβανο. Παράλληλα, η ένταση αυτών των επιχειρήσεων μπορεί να δυσκολέψει οποιαδήποτε προσπάθεια περιφερειακής εκεχειρίας.

Οι ασύμμετρες απειλές του Ιράν

Ακόμη κι αν το Ιράν εξαντλήσει τα αποθέματα πυραύλων ή drones, εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικές ασύμμετρες επιλογές. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το ενδεχόμενο κλεισίματος των Στενά του Ορμούζ ή η οργάνωση επιθέσεων μέσω δικτύων συμμάχων του σε διάφορες περιοχές του κόσμου.

Τέτοιες κινήσεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν τεράστια οικονομική αναταραχή και να επηρεάσουν άμεσα τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

• Ηνωμένες Πολιτείες
• ΗΠΑ
• Ιράν
• Μέση Ανατολή
• Ντόναλντ Τραμπ
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή