Ανάλυση Guardian: Ο Τραμπ και οι επεκτατικές βλέψεις του – Γιατί «ο πλανητάρχης» στοχεύει στη Γροιλανδία – Από το λιώσιμο των πάγων στο αβέβαιο αύριο

Λίγες ώρες αφότου ο γιος του, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ προσγειώθηκε στην πρωτεύουσα της Γροιλανδίας, Νουκ, την Τρίτη με ένα αεροπλάνο με το σήμα του Τραμπ, ο εκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, παραχώρησε συνέντευξη Τύπου στο Μαρ-α-Λάγκο της Φλόριντα, όπου αρνήθηκε να αποκλείσει τη χρήση στρατιωτικής βίας για να καταστήσει τη Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ και απείλησε να επιβάλει «πολύ υψηλούς» δασμούς στη Δανία, της οποίας η Γροιλανδία είναι αυτόνομη περιοχή, αν αυτή μπει στο δρόμο του.

Σε ένα κρεσέντο επεκτατισμού, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται τον έλεγχο της Γροιλανδίας – και της διώρυγας του Παναμά – για την «οικονομική ασφάλεια» και χαρακτήρισε την ιδιοκτησία και τον έλεγχο της περιοχής ως «απόλυτη ανάγκη». Η Γροιλανδία βρίσκεται εδώ και καιρό στο «ραντάρ» του Τραμπ ως στόχος για αγορά και το 2019 επιβεβαίωσε τις αναφορές ότι είχε παροτρύνει τους βοηθούς του να ανακαλύψουν πώς οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να αγοράσουν το τεράστιο νησί της Αρκτικής, περιγράφοντας μια πώληση ως «ουσιαστικά μια μεγάλη συμφωνία ακινήτων».

Εκτός από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, η προμήθεια πολλαπλών πρώτων υλών για την πράσινη τεχνολογία προσελκύει το ενδιαφέρον όλου του κόσμου – μεταξύ άλλων και της Κίνας, η οποία κυριαρχεί στην παγκόσμια παραγωγή σπάνιων γαιών και έχει απειλήσει να περιορίσει τις εξαγωγές κρίσιμων ορυκτών. Σύμφωνα μάλιστα με τον Guardian, με ενδεχόμενη απόκτηση της Γροιλανδίας, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να κρατήσουν την Κίνα μακριά.

Η γεωγραφική θέση και η Κλιματική Κρίση

Στρατηγικά τοποθετημένη μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας, η Γροιλανδία θεωρείται όλο και πιο σημαντική για την άμυνα και αναδεικνύεται σε πεδίο γεωπολιτικής μάχης καθώς επιδεινώνεται η Κλιματική Κρίση. Το γρήγορο λιώσιμο των τεράστιων πάγων και παγετώνων του νησιού θα μπορούσε να ανοίξει τις γεωτρήσεις πετρελαίου (αν και η Γροιλανδία το 2021 σταμάτησε να χορηγεί άδειες εξερεύνησης) και την εξόρυξη βασικών ορυκτών, όπως χαλκού, λιθίου, κοβαλτίου και νικελίου.

Το λιώσιμο των πάγων της Αρκτικής ανοίγει επίσης νέες ναυτιλιακές οδούς, παρέχοντας εναλλακτικές λύσεις για τη διώρυγα του Σουέζ μέσω της Αρκτικής, οι οποίες συντομεύουν το ταξίδι από τη δυτική Ευρώπη στην ανατολική Ασία σχεδόν κατά το ήμισυ. Η Κίνα και η Ρωσία συμφώνησαν τον Νοέμβριο να συνεργαστούν για την ανάπτυξη νέων ναυτιλιακών διαδρομών στην Αρκτική. Η Γροιλανδία αποτελεί ήδη σημαντική στρατιωτική βάση για τις ΗΠΑ και το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για βαλλιστικούς πυραύλους. Οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτική βάση στο Pituffik (πρώην Thule) από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου.

Η σχέση της Δανίας

Οι Ινουίτ ζούσαν στη Γροιλανδία ήδη από το 2.500 π.Χ. και έφθασαν εκεί οι Σκανδιναβοί θαλασσοπόροι την πρώτη χιλιετία μ.Χ., οι οποίοι δημιούργησαν οικισμούς που διήρκεσαν αρκετούς αιώνες. Ο σύγχρονος αποικισμός άρχισε μετά την άφιξη του Hans Egede το 1721, με την υποστήριξη της τότε Δανίας-Νορβηγίας. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η Δανία κατελήφθη από τη Γερμανία, η Γροιλανδία κατελήφθη από τις ΗΠΑ και επεστράφη στη Δανία το 1945.

Έγινε μέρος του βασιλείου της Δανίας το 1953 και το 1979 εισήχθη η αυτοδιοίκηση. Ωστόσο, η Δανία εξακολουθεί να ελέγχει την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφαλείας της Γροιλανδίας. Έχει το δικό της κοινοβούλιο, το Inatsisartut, και δύο βουλευτές στο δανικό κοινοβούλιο, το Folketing. Αλλά οι εκκλήσεις για ανεξαρτησία αυξάνονται.

Οι εντάσεις έχουν κλιμακωθεί σημαντικά μεταξύ της Γροιλανδίας και της Δανίας τους τελευταίους μήνες. Υπάρχει έντονος θυμός στη Γροιλανδία για τις έρευνες σχετικά με το σκάνδαλο των αναγκαστικών αντισυλληπτικών των δεκαετιών του 1960 και του 1970, γεγονός που οδήγησε τον πρωθυπουργό της Γροιλανδίας να κατηγορήσει τη Δανία για γενοκτονία. Συνεχίζονται επίσης οι διαμαρτυρίες στην Κοπεγχάγη και το Νουκ για τον αποχωρισμό των παιδιών της Γροιλανδίας από τους γονείς τους.

Το Ευρωπαϊκό «No»: Γαλλία και Γερμανία ορθώνουν ανάστημα απέναντι στον Τραμπ – «Τα σύνορα δεν αλλάζουν με τη βία»

Την περασμένη εβδομάδα, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Múte Egede, επιτάχυνε την επιχειρηματολογία του υπέρ της ανεξαρτησίας από τη Δανία, λέγοντας στην πρωτοχρονιάτικη ομιλία του ότι ήθελε η Γροιλανδία να απελευθερωθεί από «τα δεσμά της αποικιοκρατίας» και να διαμορφώσει μόνη της το μέλλον της. Δεν αναφέρθηκε, ωστόσο, στις ΗΠΑ.

Ανοικτή στον διάλογο με τις ΗΠΑ η Δανία για τη Γροιλανδία

Η επίσκεψη του Τραμπ Τζούνιορ έρχεται λίγους μήνες πριν από τις επόμενες βουλευτικές εκλογές της Γροιλανδίας τον Απρίλιο, μετά τις οποίες ο Έγκεντε δήλωσε ότι πρέπει να γίνουν «σημαντικά βήματα» για τη «δημιουργία του πλαισίου για τη Γροιλανδία ως ανεξάρτητο κράτος». Σύμφωνα με μια συμφωνία του 2009 με τη Δανία, η Γροιλανδία πρέπει να διεξάγει ένα επιτυχές δημοψήφισμα προτού κηρύξει την ανεξαρτησία της.

Οι απαντήσεις στα «θέλω» του Τραμπ

Η πρωθυπουργός της Δανίας, Mette Frederiksen, δήλωσε ότι η αυτόνομη περιοχή «δεν πωλείται», λέγοντας στο TV2: «Βλέποντας μέσα από τα μάτια της δανικής κυβέρνησης, η Γροιλανδία ανήκει στους Γροιλανδούς».

Η ακύρωση της προγραμματισμένης συνάντησής του με τον βασιλιά της Δανίας Φρέντερικ την Τετάρτη (μια συνάντηση που επαναπρογραμματίστηκε αργότερα) θεωρήθηκε ωστόσο από ορισμένους ως ενοχλητικό σνομπάρισμα. Εν τω μεταξύ, η αποκάλυψη από τον βασιλιά Φρέντερικ ενός νέου βασιλικού οικόσημου της Δανίας, στο οποίο εμφανίζονται πιο εμφανώς τα αυτόνομα εδάφη της Γροιλανδίας και των Νήσων Φερόε, θεωρήθηκε από ορισμένους ως επίπληξη στον Τραμπ.

Άλλα λέει η Βρετανία

Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Λάμι δήλωσε σήμερα ότι είναι βέβαιος πως ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος θα ορκιστεί πρόεδρος των ΗΠΑ αυτόν τον μήνα, αναγνωρίζει πως η Γροιλανδία αποτελεί μέρος του Βασιλείου της Δανίας, μολονότι αναγνώρισε ότι η ρητορική του Αμερικανού νεοεκλεγέντος προέδρου μπορεί να είναι αποσταθεροποιητική.

“Γνωρίζουμε από την πρώτη θητεία του Τραμπ ότι η ένταση της ρητορικής του και ο απρόβλεπτος χαρακτήρας μερικές φορές των λεγόμενών του μπορεί να είναι αποσταθεροποιητικός”, δήλωσε ο Λάμι στο ραδιοφωνικό δίκτυο του BBC, απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις προθέσεις του Τραμπ να καταστήσει τη Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ.

“Υποψιάζομαι, όσον αφορά τη Γροιλανδία, ότι ο στόχος του είναι οι ανησυχίες του σχετικά με τη Ρωσία και την Κίνα στην Αρκτική, οι ανησυχίες του για την εθνική οικονομική σταθερότητα”, πρόσθεσε ο Λάμι. “Είμαι βέβαιος ότι αναγνωρίζει εν τέλει πως η Γροιλανδία ανήκει σήμερα στο Βασίλειο της Δανίας”, κατέληξε ο υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας.

Δεν υπάρχουν αμερικανικά σχέδια για αύξηση της στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία, λέει η αμερικανική πρεσβεία στην Κοπεγχάγη

Οι ΗΠΑ δεν έχουν επί του παρόντος σχέδια να αυξήσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, ανακοίνωσε σήμερα η αμερικανική πρεσβεία στην Κοπεγχάγη, έπειτα από το ενδιαφέρον που έδειξε εκ νέου για την απόκτηση του νησιού αυτού της Αρκτικής ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος αναμένεται να ορκιστεί στις 20 Ιανουαρίου στην αμερικανική προεδρία.

“Δεν υπάρχουν σχέδια αύξησης του παρόντος στρατιωτικού αποτυπώματος στη Γροιλανδία. Θα συνεχίσουμε να συνεργαζόμαστε στενά με την Κοπεγχάγη και την Νουούκ (Σ.τ.Σ: την πρωτεύουσα της Γροιλανδίας) για να διασφαλίσουμε ότι τυχόν προτάσεις θα ικανοποιούν τις κοινές μας ανάγκες ασφαλείας”, δήλωσε στο Reuters ο εκπρόσωπος της πρεσβείας.

 

• Γροιλανδία
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ