Ανάλυση – Η Μήλος του σήμερα- Από την αρχαία Αθήνα στον Τραμπ: Η ίδια συνταγή δύναμης, ο ίδιος κίνδυνος ύβρεως και ανταγωνισμός ΗΠΑ – ΚΙΝΑ

Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία που δεν χρειάζονται ανάλυση. Χρειάζονται καθρέφτη. Η Μήλος ήταν ένας τέτοιος καθρέφτης για την Αθήνα. Και σήμερα, αυτός ο καθρέφτης δείχνει προς την Ουάσιγκτον. Η αρχαία Αθήνα, στην κορύφωση της ισχύος της, δεν μπήκε σε διαπραγμάτευση με τη Μήλο. Δεν μίλησε για αξίες, δημοκρατία ή δίκαιο. Μίλησε καθαρά: υποτάξου ή καταστρέφεσαι. Η ισχύς έγινε επιχείρημα. Και το επιχείρημα έγινε πολιτική. Αν αυτό ακούγεται οικείο, δεν είναι τυχαίο.

Η επιστροφή της ωμής ισχύος

Στη σύγχρονη εκδοχή, οι Ηνωμένες Πολιτείες –ιδίως υπό τον Τραμπ– επανέφεραν μια γλώσσα που η Δύση είχε προσπαθήσει να «ντύσει» αλλιώς μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. «America First» δεν είναι απλώς σύνθημα:

• Είναι δήλωση ιεράρχησης ισχύος
• Είναι η αποδοχή ότι το συμφέρον υπερισχύει των κανόνων

Όπως η Αθήνα στη Μήλο, έτσι και η Ουάσιγκτον σε κρίσιμες στιγμές:

• δεν ζητά συναίνεση, επιβάλλει
• δεν διαπραγματεύεται ισότιμα, υπαγορεύει
• δεν αναγνωρίζει ουδετερότητα, τη θεωρεί αδυναμία

Και κάπου εκεί, η ιστορία αρχίζει να ψιθυρίζει.

Το λάθος που επαναλαμβάνεται

Η Αθήνα δεν έπεσε επειδή κατέστρεψε τη Μήλο. Έπεσε επειδή πίστεψε ότι μπορούσε να λειτουργεί έτσι παντού.

Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα στην ισχύ και στην αλαζονεία.

Όταν η ισχύς γίνεται αυτονόητη:

• οι σύμμαχοι μετατρέπονται σε υπηκόους
• η νομιμοποίηση αντικαθίσταται από τον φόβο
• η στρατηγική γίνεται αντίδραση, όχι σχεδιασμός

Στο διεθνές σύστημα του σήμερα, αυτό μεταφράζεται σε:

• αποστασιοποίηση συμμάχων
• ενίσχυση αντίπαλων μπλοκ
• πολλαπλές εστίες κρίσης χωρίς σαφή έξοδο

Λίγο μετά τη Μήλο, η Αθήνα αποφασίζει να επιτεθεί στη Σικελία. Τεράστια δύναμη αποστέλλεται στη Συρακούσα. Η εκστρατεία καταλήγει σε ολική καταστροφή. Στόλος και στρατός αφανίζονται. Ήταν το turning point του πολέμου. Η στάση τύπου «Μήλου»:

• Δημιούργησε φόβο, αλλά όχι πίστη

• Πολλοί σύμμαχοι άρχισαν να αποστατούν

Η αυτοκρατορία της Αθήνας άρχισε να ραγίζει από μέσα. Μετά από χρόνια εξάντλησης:

• Η Σπάρτη επικρατεί
• Η Αθήνα παραδίδεται
• Κατεδαφίζονται τα Μακρά Τείχη
• Τελειώνει η ηγεμονία της

Αλλά στο τέλος Σπάρτη και Αθήνα… τελειώνουν. Και εδώ έρχεται να επιβεβαιωθεί η παγίδα του Θουκυδίδη. Αθήνα και Σπάρτη όπως θα λέγαμε ΗΠΑ και ΚΙΝΑ!

Η «Μήλος» ως προειδοποίηση, όχι ως παρελθόν

Η Μήλος δεν είναι απλώς ένα επεισόδιο της αρχαιότητας.
Είναι ένα πολιτικό μοντέλο που επανεμφανίζεται κάθε φορά που μια δύναμη πιστεύει ότι δεν έχει όρια.

Η λογική είναι απλή:

«Αφού μπορούμε, το κάνουμε».

Το πρόβλημα είναι ότι η ιστορία απαντά εξίσου απλά:

«Μέχρι να μην μπορείτε πια».

Το πραγματικό διακύβευμα

Η σύγκριση δεν είναι ρητορική. Είναι δομική.

Όπως τότε:

• η Αθήνα είχε να διαχειριστεί έναν πόλεμο που την ξεπερνούσε
• πίστεψε ότι η επίδειξη ισχύος θα αποτρέψει την αμφισβήτηση
• και τελικά επιτάχυνε τη φθορά της

Έτσι και σήμερα:

• οι ΗΠΑ βρίσκονται σε ένα πολυπολικό περιβάλλον και σε ανταγωνισμό με την ΚΙΝΑ
• επιχειρούν να επιβάλουν όρους σε πολλαπλά μέτωπα
• αλλά το κόστος συσσωρεύεται γεωπολιτικά και οικονομικά

Η σκληρή αλήθεια της ισχύος

Η ισχύς δεν καταρρέει όταν χρησιμοποιείται. Καταρρέει όταν γίνεται η μόνη γλώσσα. Και αυτό είναι το σημείο όπου η Αθήνα έχασε το παιχνίδι. Όχι στη Μήλο.
Στη λογική που τη δημιούργησε.

Χωρίς ψευδαισθήσεις

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται μηχανικά. Δεν είναι φωτοτυπία αλλά επαναλαμβάνει τα λάθη εκείνων που δεν τη διαβάζουν. Η Μήλος δεν ήταν απλώς μια σφαγή. Ήταν μια προειδοποίηση.

Και κάθε μεγάλη δύναμη που την αγνοεί, γράφει μόνη της το επόμενο κεφάλαιο της πτώσης της.

Διαβάστε επίσης

Το ιστορικό πάθημα για τις ΗΠΑ και η άνοδος της Κίνας – Η «παγίδα του Θουκυδίδη»

• Αθήνα
• ΗΠΑ
• Κίνα
• Ντόναλντ Τραμπ
• Συρακούσες
• Σφαγή της Μήλου