Ανάλυση: Ο πόλεμος στο Ιράν και τα ανθρώπινα δικαιώματα στο εκτελεστικό απόσπασμα

Ο Μάρτιος  αποτελεί ένα ιστορικό ορόσημο δομικής κατάρρευσης και ανασχηματισμού για την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Η χώρα βρίσκεται εγκλωβισμένη στο επίκεντρο μιας πολυσύνθετης, διττής κρίσης: από τη μία πλευρά, υφίσταται μια ευρείας κλίμακας, καταστροφική στρατιωτική σύρραξη με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, η οποία ξεκίνησε με σφοδρούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς στις 28 Φεβρουαρίου 2026. Από την άλλη πλευρά, το ιρανικό καθεστώς έχει εξαπολύσει μια άνευ προηγουμένου εκστρατεία εσωτερικής καταστολής, εγκαθιδρύοντας ένα καθεστώς απόλυτου τρόμου απέναντι στον ίδιο του τον πληθυσμό. Αυτή η συγχώνευση εξωτερικής ασύμμετρης απειλής και εσωτερικής ολοκληρωτικής βίας έχει δημιουργήσει μια ανθρωπιστική κρίση και μια κρίση ανθρωπίνων δικαιωμάτων διαστάσεων που ενδέχεται να συνιστούν εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, όπως ρητά προειδοποιεί η Ανεξάρτητη Διεθνής Ερευνητική Αποστολή του ΟΗΕ για το Ιράν.

Η σύγκρουση αυτή, ωστόσο, δεν εκτυλίσσεται σε ένα ιστορικό ή πολιτικό κενό. Αποτελεί την αιματηρή συνέχεια και την άμεση κλιμάκωση της ιστορικά μεγαλύτερης λαϊκής εξέγερσης που γνώρισε το Ιράν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Η εξέγερση, η οποία ξέσπασε στα τέλη Δεκεμβρίου του 2025 και κορυφώθηκε τον Ιανουάριο του 2026, συγκλόνισε τα θεμέλια του θεοκρατικού καθεστώτος, οδηγώντας τον κρατικό μηχανισμό σε μια γενοκτονική, σύμφωνα με αναλυτές, αντίδραση. Σε αυτό ακριβώς το εξαιρετικά ασταθές εσωτερικό περιβάλλον, η έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ λειτούργησε ταυτόχρονα ως υπαρξιακή απειλή για την επιβίωση του καθεστώτος, αλλά και ως το τέλειο προπέτασμα καπνού.

Κάποιοι μιλούν για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση όσον αφορά την πλούσια χώρα της Μέσης Ανατολής και άλλοι για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των ανθρώπων. Δεν θα επιχειρήσουμε να διαλέξουμε στρατόπεδο, μα θα κάνουμε focus μεγάλη εικόνα μιας χώρας όπου ο άμαχος πληθυσμός συνθλίβεται ανάμεσα στα πυρά των υπερδυνάμεων και τη θηλιά του δικού του κράτους.

Ιράν: Η oικονομική κατάρρευση και οι σφαγές του Ιανουαρίου

Για να κατανοηθεί πλήρως η ένταση της καταστολής τον Μάρτιο του 2026, είναι επιβεβλημένη η ενδελεχής εξέταση των γεγονότων που προηγήθηκαν μόλις λίγους μήνες νωρίτερα. Στις 28 Δεκεμβρίου 2025, η υποβόσκουσα κοινωνική οργή πυροδοτήθηκε από μια ανεξέλεγκτη οικονομική κρίση, οδηγώντας σε αυτό που καταγράφηκε ως η μεγαλύτερη εξέγερση της σύγχρονης ιρανικής ιστορίας. Η σπίθα άναψε όταν καταστηματάρχες στο Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης κατήλθαν σε απεργία, αντιδρώντας στην πλήρη κατάρρευση της αξίας του ιρανικού νομίσματος (ριάλ) και στον ανεξέλεγκτο υπερπληθωρισμό. Η νομισματική αυτή κατάρρευση ήταν το απότοκο μιας μακροχρόνιας συστημικής κακοδιαχείρισης, αλλά και των επιπτώσεων από τον ολιγοήμερο πόλεμο 12 ημερών με το Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, ο οποίος εξανέμισε το 40% της εναπομείνασας αξίας του εθνικού νομίσματος, προκαλώντας ασφυξία στα λαϊκά στρώματα.

Αυτό που ξεκίνησε ως οικονομική διαμαρτυρία μεταλλάχθηκε ραγδαία σε ένα πανεθνικό κίνημα πλήρους αμφισβήτησης της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Διαδηλώσεις ξέσπασαν σε περισσότερες από 210 πόλεις και 675 διαφορετικές τοποθεσίες, καλύπτοντας και τις 31 επαρχίες της χώρας. Τα αιτήματα του πλήθους εγκατέλειψαν τις εκκλήσεις για οικονομικές μεταρρυθμίσεις και εστίασαν στην ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος, τον τερματισμό της χρηματοδότησης περιφερειακών ενόπλων ομάδων, την παύση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, την επιστροφή σε κοσμικά μοντέλα διακυβέρνησης.

Το Ιράν κρέμασε 19χρονο παλαιστή που συμμετείχε στις διαδηλώσεις – Βασανίστηκε άγρια πριν πεθάνει (Βίντεο)

Η αντίδραση του κρατικού μηχανισμού υπήρξε πρωτοφανής στα χρονικά. Αντιμέτωπος με μια υπαρξιακή απειλή που δεν προερχόταν από εξωτερικό εχθρό αλλά από τη λαϊκή βάση, ο Ανώτατος Ηγέτης Αλί Χαμενεΐ και το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, υπό την καθοδήγηση του Αλί Λαριτζανί, εξέδωσαν εντολές για αμείλικτη και θανατηφόρα καταστολή. Ο Λαριτζανί, ιστορικό στέλεχος του καθεστώτος, διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στην κατασκευή του αφηγήματος, βαφτίζοντας τους διαδηλωτές ως «οργανωμένες δυνάμεις» και «ένοπλα τρομοκρατικά δίκτυα» που επιδιώκουν τον «εμφύλιο πόλεμο». Αυτή η ρητορική αποανθρωποποίησης και ποινικοποίησης προσέφερε την απαραίτητη ιδεολογική και νομική κάλυψη για την ανάπτυξη στρατιωτικού υλικού απέναντι σε άοπλους πολίτες.

Οι δυνάμεις ασφαλείας δεν περιορίστηκαν στη χρήση συμβατικών μέσων καταστολής πλήθους. Οι αναφορές οργανώσεων επιβεβαιώνουν τη χρήση πραγματικών πυρών, συμπεριλαμβανομένων βαρέων πολυβόλων, πολεμικών τυφεκίων (όπως το G3), και σκοπευτικών όπλων που έβαλλαν μεταλλικά σφαιρίδια (pellets) με ρητό στόχο την τύφλωση ή τη δημιουργία μόνιμων αναπηριών στα πρόσωπα των διαδηλωτών. Ένα από τα πλέον ανατριχιαστικά στοιχεία της καταστολής, που καταγράφηκε στις 23 Ιανουαρίου 2026, ήταν η αναφορά για χρήση χημικών αερίων εναντίον του πλήθους, προκαλώντας αναπνευστική ανεπάρκεια, αιμόπτυση και εγκαύματα.

Ο απολογισμός αυτής της βίας αποτελεί πεδίο έντονης αμφισβήτησης και συσκότισης. Η ιρανική κυβέρνηση, επιχειρώντας να ελέγξει τη διεθνή κατακραυγή, παραδέχτηκε τον θάνατο 3.117 ατόμων, χαρακτηρίζοντας ωστόσο τη συντριπτική πλειονότητα εξ αυτών ως «τρομοκράτες». Εντούτοις, διαρροές από το ίδιο το Ιρανικό Υπουργείο Υγείας αποκάλυψαν μια πολύ πιο σκοτεινή πραγματικότητα, καταγράφοντας τουλάχιστον 30.000 νεκρούς μόνο μέσα στις πρώτες 48 ώρες της κορύφωσης των συγκρούσεων (8-9 Ιανουαρίου 2026). Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων (όπως η HRANA) μπόρεσαν να ταυτοποιήσουν ονομαστικά πάνω από 7.000 θύματα, ωστόσο η πραγματική κλίμακα της σφαγής παραμένει θαμμένη κάτω από το ψηφιακό σκοτάδι και τις μαζικές ταφές. Παράλληλα, καταγράφηκαν πάνω από 40.000 έως 53.777 συλλήψεις, γεμίζοντας ασφυκτικά ένα ήδη υπερκορεσμένο και απάνθρωπο σωφρονιστικό σύστημα.

Αυτή η περίοδος, η οποία χαρακτηρίστηκε από τη Διεθνή Αμνηστία ως η «πιο θανατηφόρα περίοδος καταστολής» εδώ και δεκαετίες , συνιστά τον θεμέλιο λίθο για την κατανόηση της τρέχουσας κατάστασης. Το καθεστώς, έχοντας απολέσει κάθε ίχνος κοινωνικής νομιμοποίησης και βασιζόμενο πλέον αποκλειστικά στην ωμή στρατιωτική βία για την επιβίωσή του, εισήλθε στον πόλεμο του Φεβρουαρίου 2026 ως ένας βαθιά τραυματισμένος και εξαιρετικά επικίνδυνος μηχανισμός.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η «Βιομηχανία του Θανάτου»

Η κλίμακα της στρατιωτικής εμπλοκής επέφερε ταχύτατα καταστροφικές συνέπειες για τον άμαχο πληθυσμό, παρότι οι διακηρυγμένοι στόχοι της αμερικανο-ισραηλινής συμμαχίας ήταν αυστηρά στρατιωτικές υποδομές. Η στρατηγική επιλογή του IRGC να εγκαθιδρύει στρατιωτικά συγκροτήματα, διοικητήρια, βάσεις πυραύλων και αποθήκες εντός ή πλησίον πυκνοκατοικημένων αστικών κέντρων, μετέτρεψε εκατομμύρια Ιρανούς σε de facto ανθρώπινες ασπίδες.

Στατιστική Σύνοψη της Ανθρωπιστικής Κρίσης (έως μέσα Μαρτίου 2026)	Δεδομένα
Επιβεβαιωμένοι Νεκροί Άμαχοι (Επίσημες πηγές)	1.200 – 1.300+
Εκτιμώμενοι Νεκροί Άμαχοι (Οργανώσεις – π.χ. Hengaw)	2.400+
Τραυματίες	17.000+
Εσωτερικά Εκτοπισμένοι Πληθυσμοί (IDPs)	~3.200.000 (600.000 έως 1 εκ. νοικοκυριά)
Πληθυσμός εντός Εμβέλειας Πλήγματος	> 2.500.000
Κατεστραμμένες Πολιτικές Υποδομές/Μονάδες	> 54.000
Κατεστραμμένα Μνημεία Πολιτιστικής Κληρονομιάς	56 (συμπ. Παλάτι Golestan)

Με το ξέσπασμα του πολέμου τον Μάρτιο του 2026, ο δικαστικός μηχανισμός πάτησε το κουμπί της περαιτέρω επιτάχυνσης. Ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης διέταξε να μην υπάρξει «καμία επιείκεια» στους συλληφθέντες της πρόσφατης εξέγερσης. Ως αποτέλεσμα, βρισκόμαστε πλέον μπροστά σε μυστικές, μαζικές εκτελέσεις διαδηλωτών. Το πλέον χαρακτηριστικό και εμβληματικό παράδειγμα αυτής της βαρβαρότητας έλαβε χώρα στις 19 Μαρτίου 2026 στις κεντρικές φυλακές της Κομ (Qom). Εκεί, οι αρχές απαγχόνισαν τρεις νεαρούς διαδηλωτές που συνελήφθησαν τον Ιανουάριο: τον Μοχαμαντί Σαλέχ (μόλις 19 ετών, μέλος της εθνικής ομάδας πάλης του Ιράν), τον Μεχντί Γκασεμί και τον Σαΐντ Νταβουντί. Οι τρεις νέοι κατηγορήθηκαν για moharebeh («πόλεμο κατά του Θεού») και για τη δολοφονία δύο αστυνομικών. Στο δικαστήριο, ο Σαλέχ επανειλημμένα κατήγγειλε ότι η «ομολογία» του αποσπάστηκε έπειτα από ακραία, βάρβαρα βασανιστήρια, ενώ κανένα οπτικό υλικό (CCTV) δεν επιβεβαίωνε την παρουσία του στη σκηνή του εγκλήματος. Παρά την απουσία στοιχείων, η ιρανική «δικαιοσύνη» ενέκρινε τον θάνατό τους, καθιστώντας τους τις πρώτες γνωστές περιπτώσεις διαδηλωτών του 2026 που στέλνονται στην αγχόνη, μια σαφής προειδοποίηση της κυβέρνησης προς το κοινωνικό σύνολο. Τουλάχιστον άλλοι 30 διαδηλωτές, συμπεριλαμβανομένων ανηλίκων, βρίσκονται στον προθάλαμο της εκτέλεσης αντιμετωπίζοντας αντίστοιχες διαδικασίες-παρωδία.

Οι συνθήκες διαβίωσης μέσα στα σωφρονιστικά ιδρύματα του Ιράν περιγράφονται ως κόλαση, επιδεινούμενες ραγδαία από τον πόλεμο. Φυλακές-σύμβολα του καθεστώτος, όπως το Εβίν (Evin) στην Τεχεράνη και το Γκαρτσάκ (Qarchak), λειτουργούν πλέον ως χώροι συστηματικής παραβίασης της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Με το ξέσπασμα του πολέμου, η κυβέρνηση μετέφερε τη διοίκηση πολλών φυλακών (σε Τεχεράνη, Κορασάν, Ισφαχάν και αλλού) σε μονάδες των ειδικών αντιτρομοκρατικών δυνάμεων (NOPO), εγκαθιδρύοντας καθεστώς στρατιωτικού νόμου στα κελιά. Οι αναφορές των οργανώσεων (όπως η IHRNGO) κάνουν λόγο για διακοπές παροχής ζεστού νερού και ρεύματος, κλείσιμο των κυλικείων από όπου οι κρατούμενοι αγοράζουν τρόφιμα και επιβολή υποσιτισμού.

Μια από τις πιο αποκρουστικές πτυχές της κρατικής βίας είναι η εσκεμμένη στέρηση ιατρικής περίθαλψης, μια πρακτική που οδηγεί αργά αλλά σταθερά στον θάνατο. Οι ιρανικές αρχές μετατρέπουν ασθένειες που αντιμετωπίζονται εύκολα σε θανατικές καταδίκες για τους πολιτικούς κρατούμενους. Ένα χαρακτηριστικό, αποτρόπαιο παράδειγμα έλαβε χώρα στις φυλακές γυναικών Γκαρτσάκ, όπου μέσα σε λίγες μόνο ημέρες στα τέλη Σεπτεμβρίου 2025, τρεις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένης της 42χρονης πολιτικής κρατούμενης Σομαγιέχ Ρασιντί και των Τζαμιλέχ Αζιζί και Σουνταμπέχ Ασαντί, έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της άρνησης των δεσμοφυλάκων να τους παρέχουν φροντίδα. Δεκάδες άλλοι πολιτικοί κρατούμενοι συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν παρόμοια μοίρα. Σε ένδειξη απελπισίας, χιλιάδες κρατούμενοι σε 55 φυλακές έχουν ξεκινήσει τις εκστρατείες «Όχι στις Εκτελέσεις τις Τρίτες», προχωρώντας σε μαζικές απεργίες πείνας για να διαμαρτυρηθούν.

Πέραν αυτών, ο εξωτερικός πόλεμος προσθέτει έναν νέο, τρομακτικό κίνδυνο: τον θάνατο από αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Η Διεθνής Αμνηστία έχει σημάνει συναγερμό για τον άμεσο κίνδυνο που διατρέχουν οι φυλακισμένοι (μεταξύ των οποίων χιλιάδες φοιτητές, δικηγόροι και ακτιβιστές), καθώς οι εγκαταστάσεις κράτησης βρίσκονται συχνά δίπλα σε στρατηγικούς στρατιωτικούς στόχους. Δεν πρόκειται για υποθετικό σενάριο: τον Ιούνιο του 2025, ο Ισραηλινός στρατός έπληξε σκόπιμα το συγκρότημα της φυλακής Εβίν σκοτώνοντας 80 άτομα, εκ των οποίων γυναίκες και ένα παιδί. Μετά το χτύπημα, οι φρουροί όχι μόνο δεν βοήθησαν τους επιζώντες, αλλά τους ξυλοκόπησαν με την απειλή όπλων. Με τις επιδρομές να μαίνονται τον Μάρτιο του 2026, οι ιρανικές αρχές προχωρούν σε μυστικές, νυχτερινές μεταγωγές πολιτικών κρατουμένων προς άγνωστες κατευθύνσεις, δημιουργώντας καθεστώς αναγκαστικής εξαφάνισης (enforced disappearance) και σκορπώντας απόγνωση στις οικογένειές τους.

Η στοχοποίηση των Εθνοτικών Μειονοτήτων του Ιράν

Το Ιράν αποτελεί ένα πολυεθνοτικό κράτος, όπου ωστόσο η κεντρική κυβέρνηση διατηρεί μια ισχυρή περσική-σιιτική ηγεμονία. Στα μάτια των υπηρεσιών ασφαλείας (ιδίως του IRGC), οι εθνοτικές και θρησκευτικές μειονότητες, ιδιαίτερα αυτές που ζουν στις παραμεθόριες επαρχίες, αντιμετωπίζονται εν δυνάμει ως «πέμπτη φάλαγγα» ή ως δούρειοι ίπποι εξωτερικών δυνάμεων. Υπό το πρίσμα του πολέμου και της γενικευμένης εξέγερσης, η συστημική αυτή διάκριση μετατρέπεται σε ωμή κρατική βία.

Η κοινότητα των Μπαλούχων (Baluch), στα νοτιοανατολικά (στα σύνορα με το Πακιστάν), και των Αράβων του Αχβάζ (Ahwazi Arabs) στα νοτιοδυτικά, καταγράφουν τα υψηλότερα και πιο δυσανάλογα ποσοστά εκτελέσεων σε όλη τη χώρα, συχνά στο όνομα του πολέμου κατά της τρομοκρατίας ή των ναρκωτικών. Παράλληλα, οι δυνάμεις ασφαλείας συνεχίζουν τη ρουτίνα των εν ψυχρώ εξωδικαστικών δολοφονιών απέναντι σε εξαθλιωμένους Μπαλούχους μεταφορείς καυσίμων (soukhtbar) και Κούρδους αχθοφόρους (Kulbars) που προσπαθούν να διασχίσουν τα ορεινά σύνορα για να επιβιώσουν οικονομικά, αφήνοντάς τους χωρίς καμία απολύτως νομική προστασία.

Μετά τον σύντομο πόλεμο του Ιουνίου 2025, η κυβέρνηση (τότε υπό τον Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν) ψήφισε νέους νόμους έκτακτης ανάγκης, οι οποίοι διεύρυναν τον ορισμό των εγκλημάτων «εθνικής ασφάλειας», διευκολύνοντας την επιβολή της θανατικής ποινής. Ο νόμος αυτός χρησιμοποιήθηκε αμέσως εναντίον Αράβων ακτιβιστών στο Αχβάζ. Δεκάδες συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο με την αστήρικτη κατηγορία της «κατασκοπείας» και της «υποστήριξης του Ισραήλ» λόγω των αναρτήσεών τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το ζήτημα του Κουρδικού πληθυσμού στο βορειοδυτικό Ιράν αποτελεί ίσως την πιο επικίνδυνη εστία κλιμάκωσης της ανθρωπιστικής κρίσης σε περιφερειακό επίπεδο. Αμερικανικές και ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες φαίνεται να αναβιώνουν την παλαιά στρατηγική «βαλκανοποίησης» του Ιράν (κατά το πρότυπο της Συρίας), προσεγγίζοντας και ενθαρρύνοντας ένοπλες κουρδικές οργανώσεις ώστε να ανοίξουν ένα νέο εσωτερικό μέτωπο αντάρτικου κατά της Τεχεράνης. Στο πλαίσιο αυτό, αεροπορικές επιδρομές έπληξαν κουρδικές περιοχές στα σύνορα με το Ιράκ για να «ανοίξουν τον δρόμο» στις δυνάμεις αυτές. Εντούτοις, η ιρανική ηγεσία –γνωρίζοντας καλά τον κίνδυνο απόσχισης– αντέδρασε βίαια, βομβαρδίζοντας τις βάσεις των Κούρδων στο βόρειο Ιράκ και προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε αποσχιστική προσπάθεια θα συντριβεί. Οι ηγέτες των κουρδικών κομμάτων (όπως της Komala) δείχνουν πλήρη επίγνωση του κινδύνου, δηλώνοντας ότι «δεν πρόκειται να στείλουν τις δυνάμεις τους στο σφαγείο», γνωρίζοντας ότι το IRGC θα εκδικηθεί πνίγοντας στο αίμα τα αμάχα κουρδικά χωριά, όπως ακριβώς έπραξε κατά τις διαδηλώσεις του 2026.

Πέρα από τις γηγενείς μειονότητες, τον απόλυτο ρατσιστικό και θεσμικό διωγμό βιώνουν οι Αφγανοί πρόσφυγες. Το Ιράν φιλοξενεί περίπου 1,65 εκατομμύρια Αφγανούς με επίσημο καθεστώς ή άτυπη προστασία, οι οποίοι ζουν στο περιθώριο της οικονομίας. Αντιμέτωπη με τη δομική οικονομική κρίση, η Τεχεράνη χρησιμοποίησε τους Αφγανούς ως αποδιοπομπαίους τράγους. Στη διάρκεια του 2025, προχώρησε στη μαζική και αναγκαστική απέλαση άνω του 1,5 εκατομμυρίου Αφγανών, μια πράξη που παραβιάζει θεμελιωδώς το διεθνές δίκαιο και την αρχή της μη επαναπροώθησης (non-refoulement). Πολλές από τις απελαθείσες ήταν γυναίκες, παιδιά και ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα που ρίχτηκαν πίσω στην αγκαλιά του τρομοκρατικού καθεστώτος των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, όπου η ζωή τους βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο. Με την έναρξη του πολέμου, η κατάσταση για τους εναπομείναντες έχει καταστεί κρίσιμη, με τουλάχιστον 24.600 Αφγανούς να επιστρέφουν έντρομοι εν μέσω βομβαρδισμών από τα τέλη Φεβρουαρίου, καθώς οι ιρανικές αρχές τους στοχοποιούν διαρκώς, βαφτίζοντάς τους «απειλή ασφαλείας» και συλλαμβάνοντάς τους εάν βρεθούν κοντά σε κρίσιμες υποδομές.

Η επιβολή της πατριαρχίας

Παρότι το διεθνές ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην πολεμική σύγκρουση, το καθεστώς συνεχίζει με αμείωτη ένταση έναν εσωτερικό κοινωνικό πόλεμο με κύριο στόχο τον έλεγχο των σωμάτων των γυναικών. Η υποχρεωτική επιβολή του χιτζάμπ (της ισλαμικής μαντίλας) παραμένει, όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει η έκθεση του ΟΗΕ, ένας «κεντρικός πυλώνας της κρατικής πολιτικής» του Ιράν.

Οι γυναίκες και τα κορίτσια που αψηφούν την υποχρεωτική ενδυμασία δέχονται πρωτοφανείς επιθέσεις, τόσο από την περιβόητη Αστυνομία Ηθών όσο και από ιδιωτικές, παρακρατικές ομάδες ομάδες πιστών που ενεργούν υπό την προστασία του κράτους. Συλλαμβάνονται αυθαίρετα, υφίστανται βίαιους ξυλοδαρμούς στον δρόμο, μαστιγώσεις στα κρατητήρια και συχνά αντιμετωπίζουν αναγκαστική ψυχιατρική νοσηλεία, καθώς το αφήγημα του κράτους χαρακτηρίζει τις γυναίκες που διεκδικούν την ελευθερία τους ως άτομα με «ψυχικές διαταραχές».

Αυτή η θεσμική νομιμοποίηση της βίας κατά των γυναικών αντανακλάται άμεσα στην τρομακτική αύξηση των γυναικοκτονιών και της ενδοοικογενειακής βίας εντός της ιρανικής κοινωνίας. Ο Αστικός Κώδικας του Ιράν παραμένει εξαιρετικά αναχρονιστικός, νομιμοποιώντας ακόμη και σήμερα τους γάμους ανηλίκων –επιτρέποντας στα κορίτσια να παντρεύονται στα 13 τους και στα αγόρια στα 15 (και ακόμη μικρότερα με δικαστική έγκριση)–, στερώντας τους κάθε δυνατότητα κοινωνικής και εκπαιδευτικής ανέλιξης.

Η πλήρης απουσία νόμων για την προστασία από την ενδοοικογενειακή βία δημιουργεί ένα καθεστώς ατιμωρησίας για τους άνδρες που κακοποιούν τα μέλη των οικογενειών τους. Αυτό μεταφράζεται σε στατιστικά δεδομένα απόλυτης φρίκης. Σύμφωνα με ανεξάρτητα παρατηρητήρια (όπως το Stop Femicide Iran), καταγράφεται μια κάθετη, δραματική αύξηση των γυναικοκτονιών. Ενώ το πρώτο εξάμηνο του 2024 καταγράφηκε αύξηση σχεδόν 60% (93 πράξεις) συγκριτικά με το προηγούμενο έτος, ο συνολικός αριθμός για το έτος 2025 ξεπέρασε τις 176 καταγεγραμμένες περιπτώσεις «δολοφονιών τιμής» και γυναικοκτονιών, αριθμός που θεωρείται μόλις η κορυφή του παγόβουνου εξαιτίας της απροθυμίας των τοπικών αρχών να καταγράφουν τα εγκλήματα αυτά ως τέτοια.

Η εμμονή της ηγεσίας στη συντήρηση αυτού του πατριαρχικού καθεστώτος εν μέσω εξωτερικής απειλής και πολέμου αποδεικνύει ότι για την Τεχεράνη, η επιβολή του ιδεολογικού ελέγχου αποτελεί προϋπόθεση επιβίωσης, και κάθε υποχώρηση θεωρείται επικίνδυνο σημάδι αδυναμίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση του οικοδομήματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Αντί επιλόγου

Σε αυτό το πλαίσιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν δεν αποτελούν απλώς θύμα μιας «παράπλευρης απώλειας», αλλά τον πρωταρχικό και εσκεμμένο στόχο μιας ηγεσίας που επιδιώκει να εξασφαλίσει τη μακροημέρευσή της μετατρέποντας μια ολόκληρη χώρα σε ένα απέραντο, ψηφιακά αποκομμένο σωφρονιστικό ίδρυμα. Η επόμενη μέρα, αναμένεται εξίσου δυστοπική.

• ανθρώπινα δικαιώματα
• Ιράν
• Πόλεμος στη Μέση Ανατολή