Ανταρκτική: Παγετώνας έχασε 25 χιλιόμετρα σε 15 μήνες – Η κατάρρευση που ανησυχεί τους επιστήμονες

Μια εξαιρετικά γρήγορη μεταβολή κατέγραψαν οι επιστήμονες στον παγετώνα Hektoria της Ανταρκτικής, ο οποίος έχασε περίπου 25 χιλιόμετρα σε μήκος μέσα σε μόλις 15 μήνες.

Η κατάρρευση σημειώθηκε μεταξύ Ιανουαρίου 2022 και Μαρτίου 2023, με ένα δίμηνο μέσα σε αυτή την περίοδο να ξεχωρίζει ιδιαίτερα, καθώς το μέτωπο του παγετώνα υποχώρησε περισσότερο από 8 χιλιόμετρα.

Σύμφωνα με τη NASA, πρόκειται για τον υψηλότερο ρυθμό απώλειας εδραζόμενου πάγου που έχει καταγραφεί στη σύγχρονη ιστορία. Ως εδραζόμενος πάγος ορίζεται ο πάγος που ακουμπά στον βυθό και η απώλειά του συμβάλλει άμεσα στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Επιστημονική ομάδα ανέλυσε την κατάρρευση του Hektoria αξιοποιώντας δεδομένα τηλεπισκόπησης, καταλήγοντας ότι η ιδιαίτερη γεωμετρία του παγετώνα έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη ραγδαία υποχώρησή του.

Όπως πολλοί παγετώνες της Ανταρκτικής Χερσονήσου, ο Hektoria ξεκινά από την ξηρά και εκτείνεται προς τη θάλασσα. Το τελευταίο τμήμα του σχηματίζει μια παχιά πλωτή πλάκα πάγου, γνωστή ως γλώσσα πάγου.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο παγετώνας έχασε τόσο τη γλώσσα πάγου του όσο και μια περιοχή εδραζόμενου πάγου που εκτεινόταν πάνω από μια επίπεδη πεδιάδα. Αν και ο Hektoria θεωρείται σχετικά μικρός για τα δεδομένα της Ανταρκτικής, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αντίστοιχα φαινόμενα σε μεγαλύτερους παγετώνες θα μπορούσαν να έχουν πολύ σοβαρότερες συνέπειες.

Η αλυσίδα των γεγονότων ξεκινά από το 2002, όταν η κρηπίδα πάγου Larsen B, που λειτουργούσε ως στήριγμα για τον Hektoria και τους γειτονικούς παγετώνες, θρυμματίστηκε και κατέρρευσε σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Μετά την κατάρρευση της Larsen B, οι παγετώνες της περιοχής άρχισαν να λεπταίνουν και να υποχωρούν. Το 2011, η συσσώρευση θαλάσσιου πάγου στον κόλπο Larsen B επέτρεψε στον Hektoria να αρχίσει εκ νέου να επεκτείνεται.

Η νέα αυτή στήριξη, ωστόσο, αφαιρέθηκε ξαφνικά τον Ιανουάριο του 2022, όταν ο θαλάσσιος πάγος στον κόλπο διαλύθηκε, πιθανότατα εξαιτίας μεγάλων και αποσταθεροποιητικών ωκεάνιων κυματισμών.

Από εκείνο το σημείο, η υποχώρηση του Hektoria επιταχύνθηκε. Κατά το υπόλοιπο του ανταρκτικού καλοκαιριού, η πλωτή γλώσσα πάγου διασπάστηκε σε σειρά αποκολλήσεων, οδηγώντας σε απώλεια περίπου 16 χιλιομέτρων.

Το μέτωπο του παγετώνα σταθεροποιήθηκε προσωρινά κατά τον ανταρκτικό χειμώνα του 2022, όμως η διαδικασία δεν είχε ολοκληρωθεί.

Η έρευνα, που βασίστηκε και σε δορυφορικά δεδομένα της NASA, όπως η αποστολή ICESat-2, έδειξε ότι ο πάγος είχε λεπτύνει σημαντικά. Παρά τη λέπτυνση, μέρος του εναπομείναντος πάγου παρέμενε εδραζόμενο κατά την ανταρκτική άνοιξη του 2022.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ο πάγος ήταν απλωμένος πάνω σε σχετικά επίπεδη περιοχή του βραχώδους υποστρώματος, σχηματίζοντας μια πεδιάδα πάγου. Αυτή η γεωμετρία επιτρέπει στο θαλασσινό νερό να διεισδύει στη βάση του παγετώνα κατά την παλίρροια και να ανασηκώνει περιοδικά τον πάγο από το έδαφος.

Όταν ο πάγος είναι αρκετά λεπτός, μεγάλες περιοχές μπορούν να ανασηκωθούν και να αποκοπούν ταυτόχρονα. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως αποκόλληση λόγω άνωσης, θεωρείται ότι προκάλεσε το δεύτερο στάδιο της ραγδαίας υποχώρησης του Hektoria.

Το αποτέλεσμα ήταν μια πρόσθετη απώλεια μήκους περίπου 8 χιλιομέτρων, ολοκληρώνοντας μια από τις πιο εντυπωσιακές καταρρεύσεις παγετώνα που έχουν παρατηρηθεί στη σύγχρονη εποχή.

Η επικεφαλής της μελέτης, Naomi Ochwat από το Πανεπιστήμιο του Ίνσμπρουκ, σημειώνει ότι νέες δορυφορικές πλατφόρμες, όπως οι NISAR και SWOT, θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τέτοια φαινόμενα.

Ο συν-συγγραφέας της μελέτης, Ted Scambos, εκτιμά ότι ο Hektoria έχει πλέον χάσει τόσο μεγάλο μέρος της μάζας του, ώστε δεν μπορεί να συνεχίσει να υποχωρεί με την ίδια ταχύτητα. Όπως σημειώνει, ο παγετώνας βρίσκεται πλέον καθ’ οδόν να μετατραπεί από παγετώνας σε φιόρδ.

• NASA
• Ανταρκτική
• κλιματική αλλαγή
• παγετώνας