Από τη «μονοκρατορία» των ΗΠΑ στο «αρχιπέλαγος» των νέων δυνάμεων – Στην εποχή της πολυπολικότητας μπαίνει ο πλανήτης

Η εντυπωσιακή στρατιωτική παρέλαση στο Πεκίνο προκάλεσε διεθνή σχόλια για το αν η Κίνα βαδίζει στον δρόμο της αντικατάστασης των ΗΠΑ ως επόμενης υπερδύναμης. Πολλοί μίλησαν για το ξεκίνημα ενός «κινεζικού αιώνα». Ωστόσο, αναλυτές, όπως ο Peiman Salehi, προειδοποιούν ότι η ανάγνωση αυτή είναι παραπλανητική.

Η Κίνα δεν είναι οι ΗΠΑ του 1945

Όπως σημειώνει ο Salehi στο Responsible Statecraft, οι ΗΠΑ κατέκτησαν την πρωτοκαθεδρία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο συνδυάζοντας:

• τεράστια οικονομική ισχύ,

• στρατιωτική υπεροχή,

• το δολάριο ως παγκόσμιο νόμισμα,

• συμμαχίες όπως το ΝΑΤΟ,

• δίκτυο προωθημένων βάσεων.

Η Κίνα, αντίθετα, δεν διαθέτει ακόμη αυτά τα συστημικά χαρακτηριστικά:

• Το γουάν δεν είναι πλήρως μετατρέψιμο.

• Δεν έχει συμμαχικό δίκτυο συγκρίσιμο με το ΝΑΤΟ.

• Η υπερπόντια παρουσία της είναι περιορισμένη.

• Η δυνατότητα παγκόσμιας προβολής ισχύος παραμένει μικρότερη από την αμερικανική.

Πολυπολικός κόσμος, όχι μονοκρατορία

Η κινεζική παρέλαση δείχνει πρόοδο και πρόθεση, όχι την έλευση μιας νέας μονοπολικότητας. Για τον Salehi, η τρέχουσα φάση είναι η εδραίωση της πολυπολικότητας:

• Οι ΗΠΑ διατηρούν ακόμη τεχνολογική πρωτοπορία και πυκνό σύστημα συμμαχιών.

• Η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και άλλες δυνάμεις διαθέτουν εργαλεία επιρροής, αλλά καμία δεν μπορεί να επιβάλει μόνη της τους κανόνες.

• Ο Παγκόσμιος Νότος επιλέγει αυτενέργεια και απορρίπτει την ένταξη σε μια στενή διπολική αντιπαράθεση.

Τέλος εποχής για τις μονοκρατορίες

«Οι ΗΠΑ δεν εξαφανίζονται, αλλά δεν είναι πλέον απαράμιλλες. Η Κίνα αναδύεται, αλλά δεν θα απολαύσει ηγεμονική κυριαρχία», σημειώνει ο αναλυτής. Το μέλλον θα διαμορφωθεί από ένα «αρχιπέλαγος δυνάμεων», με αλληλεπιδράσεις, αντιπαλότητες και περιορισμένες συνεργασίες.

Η πρόκληση, καταλήγει, είναι η οικοδόμηση μηχανισμών συνύπαρξης ανάμεσα στους πόλους ισχύος – και όχι η αναζήτηση μιας ακόμη μονοπολικής τάξης που δεν πρόκειται να υπάρξει.

• ΗΠΑ
• Κίνα
• μονοκρατορία
• ΝΑΤΟ
• πολυπολικότητα