Απόδραση από τα Τέμπη: Η προανακριτική ως πολιτικό θρίλερ – Ο Σαμαράς χτυπά δυο φορές – ΟΗΕ, Άδωνις και Μητσοτάκης: Το σενάριο θέλει… Όσκαρ

«You can’t handle the truth!» – Τζακ Νίκολσον, “A Few Good Men” (1992) Η ζωή αντιγράφει τον κινηματογράφο. Ή απλώς δεν τον φτάνει.

Η υπόθεση Τεμπών μετατρέπεται με ταχύτητα InterCity σε πολιτικό θρίλερ με χαρακτηριστικά χολιγουντιανής δραματουργίας. Το ΠΑΣΟΚ, που μέχρι πρότινος ακροβατούσε ανάμεσα σε ρόλο “φιλελεύθερης ευθύνης” και “σοσιαλδημοκρατικής σιωπής”, αποφάσισε να σηκώσει το γάντι – και το κατηγορητήριο. Προτείνει προανακριτική επιτροπή για τον Κώστα Καραμανλή και άλλους επτά υφυπουργούς ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ και ΑΝΕΛ, με τον κατηγορητικό φακό να δείχνει τον “ενδεχόμενο δόλο” στο αδίκημα της διατάραξης της ασφάλειας συγκοινωνιών. Όχι, δεν είναι σενάριο του Όλιβερ Στόουν. Είναι η ελληνική Βουλή. Και τα Τέμπη.

Όλοι τους, κανείς μας;

Η πρόταση φέρνει μαζί της μια “φαινομενική” ισορροπία: Κατηγορούνται και της ΝΔ και του ΣΥΡΙΖΑ. Πολιτικά, μοιάζει σαν να τραβάει φιλόδοξα το ΠΑΣΟΚ μια γραμμή “απόλυτης συνέπειας”. Ποινικά, πατάει σ’ ένα κατηγορητήριο που θα ζήλευε εισαγγελέας σε δικαστικό θρίλερ. Όπως κάθε καλό twist σε ταινία του Σίντνεϊ Λιούμετ, όμως, ο διάβολος είναι στις λεπτομέρειες.

Από τη μία, ο Χρήστος Σπίρτζης έχει “καεί” από την αποσβεστική προθεσμία – πράγμα που δεν εμποδίζει βεβαίως το ΠΑΣΟΚ να τον βάλει στο κάδρο, για “συμμετρικότητα”. Από την άλλη, η ΝΔ εξανίσταται: κάνει λόγο για «νομικά αβάσιμη και ατεκμηρίωτη πρόταση», συγκρίνοντας τη νομική λογική του ΠΑΣΟΚ με τις μπαγιάτικες ενοχές από το «Σάμινα» και το «Μάτι».

Από τον Τζακ Μπάουερ στον σταθμάρχη

Η πραγματική ειρωνεία είναι αλλού: Όλη η χώρα γνώριζε, εδώ και χρόνια, για την κατάσταση των σιδηροδρόμων. Από τις αδρανείς εργολαβίες μέχρι τη θρυλική «Σύμβαση 717», όλα μοιάζουν βγαλμένα από τον μονόλογο του Ντάνιελ Κάφι (“You want answers?”). Εδώ όμως κανείς δεν έχει απαντήσεις. Ο σταθμάρχης της Λάρισας ήταν ο τέλειος αντι-ήρωας για να φορτωθεί το “ατομικό σφάλμα”. Αλλά το σύστημα; Οι πολιτικές αποφάσεις; Οι ατελείωτες προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν;

Το ΠΑΣΟΚ λέει ότι όλα ήταν γνωστά. Ότι υπήρχαν συγκεκριμένες πολιτικές παραλείψεις. Κι ότι δεν ήταν απλό λάθος: ήταν ενδεχόμενος δόλος. Δηλαδή, το γνώριζαν, το αποδέχτηκαν και προχώρησαν. Το κατηγορητήριο φωνάζει με κεφαλαία γράμματα: “Το είδατε να έρχεται και το αγνοήσατε.”

Οι αντιδράσεις ως deja vu

Η ΝΔ αντέδρασε αναμενόμενα. Όχι μόνον υπερασπίζεται τον πρώην υπουργό της, αλλά προειδοποιεί ότι μια τέτοια τακτική μάλλον θυμίζει “Δόγμα Πολάκη” και «Παπαγγελοπουλισμό». Με άλλα λόγια, θεωρεί ότι το ΠΑΣΟΚ παίζει το επικοινωνιακό χαρτί των «αίθριων διώξεων» – σαν άλλο sequel των πολιτικών “προγραφών”.

Ο ΣΥΡΙΖΑ, με τη σειρά του, κάνει το δικό του balancing act. Λέει ότι «μελετά το αίτημα», σπεύδει να δηλώσει ότι οι ευθύνες της ΝΔ είναι τεράστιες, αλλά δεν ξεχνά να πει και το εξής αμίμητο: «Ο Σπίρτζης θέλει να ελεγχθεί». Πόσο πιο… ηρωική έξοδος να ζητήσει κανείς;

Το κόμμα που έσυρε τον Χρόνο στο εδώλιο

Η αλήθεια είναι ότι το ΠΑΣΟΚ κινείται με νομικά και θεσμικά εργαλεία – κάτι που κάνει το πρόβλημα ακόμη πιο οξύ. Δεν φωνάζει. Δεν καταγγέλλει με κεφαλαία γράμματα. Καταθέτει τεκμήρια, χρονολογίες, ΦΕΚ, αρμοδιότητες και υπογραφές. Θυμίζει τον Τομ Κρουζ στο “A Few Good Men”: δεν φωνάζει, αλλά διαβάζει τα πρακτικά. Και ζητά να μπουν πρόσωπα στο κάδρο που μέχρι σήμερα κινούνταν με άνεση ανάμεσα σε «πολιτική ευθύνη» και «τίμια παραίτηση».

Εδώ είναι Ελλάδα, όχι Netflix

Το ενδεχόμενο αυτή η ιστορία να καταλήξει όπως όλες – δηλαδή στο τίποτα – είναι υπαρκτό. Αλλά τούτη τη φορά, οι σκιές είναι πιο βαριές. Δεν έχουμε απλώς ένα πολιτικό κόστος. Έχουμε 57 νεκρούς. Και όσο το κάδρο της ευθύνης παραμένει θολό, η μνήμη θα φωνάζει δυνατότερα από οποιονδήποτε Κοινοβουλευτικό Εκπρόσωπο.

Υ.Γ. Αν τελικά η Βουλή αρνηθεί να συζητήσει την πρόταση με την αιτιολογία ότι «οι υπουργοί δεν έχουν σχέση με την ασφάλεια», προτείνω για τίτλο της επόμενης ομιλίας τους τη διάσημη ατάκα από το “Casablanca” (1942):
“I’m shocked – shocked! – to find that gambling is going on in here!”

Και τα σιδηροδρομικά δυστυχήματα;
Τυχαία γεγονότα, φαντάζομαι.

Ο Σαμαράς χτυπά δυο φορές

Δεν πρόκειται για σίκουελ από το σύμπαν της Marvel, αλλά για το πιο πολιτικά φορτισμένο “επισόδειο” από το σίριαλ της ελληνικής Κεντροδεξιάς. Ο Αντώνης Σαμαράς, έξι μήνες μετά την «αποπομπή» του – με το γάντι, αλλά και με το καρφί – από τη ΝΔ, αποφασίζει να βάλει φουρνέλο στα θεμέλια της μητσοτακικής αφήγησης.

Και το κάνει με άρθρο τίτλου «Πού πάμε;». Η ερώτηση δεν είναι φιλοσοφική – είναι επιθετική, πύρινη και ενίοτε υπονοεί το «πού πάμε και δεν μας παίρνετε κι εμάς μαζί».

Το Μαξίμου, από την πλευρά του, αντέδρασε όπως ο Τομ Χανκς στο Cast Away (Ναυαγός). Σαν ναυαγισμένος σε νησί, παίζει με μια μπάλα (οικονομία, εγκληματικότητα, fake success stories), προσποιούμενος ότι δεν είδε, δεν άκουσε, δεν σχολιάζει. Ούτε μία λέξη. Ούτε ένα “ουφ”.

“Αυτή δεν είναι Νέα Δημοκρατία!”

Ο Σαμαράς, σε ρόλο Ζορό με πληθυντικό ευγενείας, βγαίνει και φωνάζει:
«Άλλα λέγαμε το 2023! Τέτοια εντολή δεν δόθηκε! Αυτή δεν είναι κυβέρνηση της ΝΔ! Είναι κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη!»
Και κάπου εκεί, ο Joker του Τοντ Φίλιπς χαμογελάει πονηρά στο κάδρο.

Γιατί όταν ο Σαμαράς μιλά για “παρών και μάχιμος”, δεν το λέει για να βγάλει λόγο στο “Περιστέρι”. Το λέει γιατί του έχουν ψιθυρίσει – και κάποιοι του έχουν φωνάξει – ότι “υπάρχει κενό στα δεξιά” και το κόμμα έχει χάσει το GPS του. Πιθανόν και την ΙΧ του.

Και τότε ξεκινούν τα σενάρια: νέο κόμμα; εσωκομματική εξέγερση; ένας… «πατριωτικός συναγερμός» με vintage καρέκλες και παλιές αμαρτίες;

“Ο Υπουργός τού…. «ας με πουν και μειοδότη»

Αν η ταινία ήταν πολιτικό δράμα, θα είχε τίτλο “Η σιωπή των Εθνικών Αποστολών”.
Ο Σαμαράς ξεμπροστιάζει το “νέο δόγμα” εξωτερικής πολιτικής, που περιγράφει σαν remix του “Ακούω, βλέπω και σιωπώ” αλλά σε διπλωματική εκδοχή.

Τα χτυπήματα, βέβαια, δεν μένουν στο επίπεδο στρατηγικής. Είναι και προσωπικά. Ο Γεραπετρίτης χαρακτηρίζεται “υπουργός τού ‘ας με πουν και μειοδότη’”, ενώ ο Τάσος Χατζηβασιλείου εγκαλείται επειδή μίλησε στα… τουρκικά. Εντάξει, δεν παρέθεσε και οθωμανικά φιρμάνια, αλλά σε κάποιους αρκεί μια λέξη με κατάληξη -ογλού για να σηκώσουν επανάσταση.

Μια εθνική παρέμβαση… made in UN

Ο Κυριάκος, από την πλευρά του, σηκώνει παντιέρα στον ΟΗΕ, με ομιλία για το δίκαιο της θάλασσας, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να αλλάξει τη συζήτηση.
Λες και είναι το “Don’t Look Up”  φωνάζει για το διεθνές δίκαιο, ενώ το κομματικό του έδαφος σείεται.

Μεταξύ μας, όμως, αν δεν σχολιάζεις έναν πρώην πρωθυπουργό που σε κατηγορεί ευθέως για μετάλλαξη της παράταξης, αλλά σχολιάζεις την UNCLOS (σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας), τότε είτε έχεις άγνοια κινδύνου είτε απλά το έχεις πάρει προσωπικά – όπως ο Τραβόλτα στο Pulp Fiction (Χαμένοι στη Μετάφραση της ΝΔ).

 Ο Σαμαράς επιστρέφει

Ο τίτλος “Πού πάμε;” δεν είναι ερώτηση ρητορική. Είναι πολιτικό teaser trailer. Ο Αντώνης δεν γράφει, απλώς. Προαναγγέλλει. Και την ίδια στιγμή, το μέγαρο της οδού Ηρώδου Αττικού προσποιείται ότι δεν τρέχει τίποτα, όσο οι καραμανλικοί ξύνονται, οι σαμαρικοί αναθαρρεύουν, και οι μητσοτακικοί… διαγράφουν ό,τι έχει σχέση με το παρελθόν της ΝΔ.

Ο σκηνοθέτης ακόμα δεν έχει αποφασίσει το τέλος. Το μόνο σίγουρο:
Αν επρόκειτο για ταινία, θα τη λέγαμε
“Split” – όχι για τη γυρισμένη στην Κροατία αισθητική,
αλλά γιατί όντως… η Νέα Δημοκρατία έχει split personality.

Αντώνης vs Κυριάκος.
Σκηνές από έναν πολιτικό γάμο που δεν θα ‘ρθει ποτέ.

Και στα επόμενα Oscar… ο φάκελος θα γράφει: «Καλύτερος πρωταγωνιστής σε ρόλο ανατροπής». Και το αγαλματίδιο ίσως να το διεκδικούν και οι δύο.

ΟΗΕ, Άδωνις και Τέμπη: Το σενάριο θέλει… Όσκαρ

Όσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης ετοιμάζει το «διάγγελμα των Ηνωμένων Εθνών», ελπίζοντας ότι η ανάληψη της προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας θα ρίξει φως στο διπλωματικό του προφίλ – ή έστω σκιά στον Σαμαρά – το πολιτικό κοινό αναρωτιέται αν αυτή η ομιλία στο Μανχάταν μπορεί να λειτουργήσει και ως «Απάντηση στον Αντώνη»… με κάλυψη μπλε. Γιατί ναι, η σιωπή μπορεί να είναι χρυσός, αλλά στις πολιτικές ταινίες ο ήρωας δεν σώζεται αφήνοντας το κακό να μονολογεί. Κι όσο η Νέα Δημοκρατία «πιάνει τριαντάρια» στις δημοσκοπήσεις, άλλο τόσο μέσα της τρέμει μήπως ξεκινήσει το «Σπάζοντας το κύμα» -Breaking the Waves – στα δεξιά της – με πρωταγωνιστή έναν πρώην Πρωθυπουργό και άρωμα 2012.

“The Sound of Silence” 

Κι εκεί που λες «πάει, τα μεγάλα τακτοποιούνται στα διεθνή φόρα», επιστρέφεις στα εγχώρια – και να σου πάλι ο Άδωνις. Ο ίδιος που πριν λίγες εβδομάδες μιλούσε για «συγκεντρώσεις υποκινούμενες στα Τέμπη» και ότι όσοι πήγαιναν στήριζαν Κωνσταντοπούλου, τώρα μπαίνει ξανά στο κάδρο, αυτή τη φορά όχι ως «αρνητικός ήρωας» αλλά ως επανακάμπτων κομπάρσος που διεκδικεί συγχώρεση και airtime. Ο Μητσοτάκης, σε ρόλο σκηνοθέτη τύπου Κλιντ Ίστγουντ, ετοιμάζει επίσκεψη στο Υγείας για να στείλει μήνυμα ενότητας και παραγωγικότητας. Το μόνο που λείπει είναι το πιάνο να παίζει “The Sound of Silence” στο φόντο, με τους ένστολους να ρωτούν «μα για μας δεν θα πεις τίποτα;» και τους πολίτες να κοιτάζουν το ρολόι μπας και έφτασε η ώρα για… εναλλακτικό καστ.

• Αντώνης Σαμαράς
• Κυριάκος Μητσοτάκης
• Προανακριτική επιτροπή
• Τραγωδία στα Τέμπη
• Χρήστος Σπίρτζης