Απογραφή 2021 – Η χώρα «συρρικνώνεται»: Μειωμένες γεννήσεις, γερασμένος πληθυσμός και μετανάστευση

Σε ποσοστό 70% «κλείδωσε» τελικά η αυτοαπογραφή των Ελλήνων, που σε συνδυασμό με τη διενέργεια των ελέγχων πόρτα-πόρτα, επέτρεψε στην Ελληνική Στατιστική Αρχή να έχει πλήρη δελτία. Τα προσωρινά αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν την Τρίτη επιβεβαίωσαν και τις πλέον δυσοίωνες προβλέψεις που ήθελαν τον πληθυσμό της χώρας να συρρικνώνεται σημαντικά. Οι μειωμένες γεννήσεις και ο γερασμένος πληθυσμός σε συνδυασμό με τη μετανάστευση έφεραν το… έλλειμμα των σχεδόν 400.000 ατόμων, σε σύγκριση με την απογραφή της περασμένης δεκαετίας, παρόλο που την περίοδο 2007-2008 είχε καταγραφεί μικρή αύξηση στον πληθυσμό. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΛΣΤΑΤ Θάνο Θανόπουλο, η καθαρή μετανάστευση είναι η μεταβλητή που φαίνεται πως επηρεάζει περισσότερο τον αριθμό του μόνιμου πληθυσμού της χώρας. Οπως εξηγεί στα «ΝΕΑ», ο ρυθμός γεννήσεων και θανάτων – με εξαίρεση την περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού – δεν αλλάζει από τη μία μέρα στην άλλη και σίγουρα όχι από τη μία απογραφή στην άλλη: «Βάσει των στοιχείων που έχουμε στη διάθεσή μας, αυτός ο ρυθμός παραμένει σταθερός. Είμαστε μια χώρα με υψηλό προσδόκιμο ζωής, το οποίο – όπως φυσικά και η γονιμότητα – δεν έχει μεταβληθεί. Αρα, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα πως τελικά η καθαρή μετανάστευση είναι αυτή που επηρέασε τον αριθμό του ελληνικού πληθυσμού».

Για πρώτη φορά, και παρόλο που ήταν εκτός του ευρωπαϊκού κανονισμού, η ΕΛΣΤΑΤ συμπεριέλαβε στη διαδικασία ειδικό δελτίο για τη μετανάστευση – εσωτερική και εξωτερική. «Είναι η πρώτη απογραφή, βάσει της οποίας θα ξέρουμε τις κινήσεις και τους καθαρούς αριθμούς μετανάστευσης. Με τις ερωτήσεις, στις οποίες κλήθηκαν να απαντήσουν οι απογραφόμενοι, όπως σε ποια περιοχή έμενε η μητέρα τους κατά τη γέννησή τους, θέλαμε να κάνουμε την ιχνηλάτηση της κινητικότητας», συνεχίζει ο Θάνος Θανόπουλος. Από τα προσωρινά στατιστικά δεδομένα, σε αρκετές περιοχές καταγράφηκε σοβαρή… πληθυσμιακή βουτιά, όπως χαρακτηριστικά λέει ο ίδιος, κι αυτό που θα εξετάσουν οι ερευνητές της Αρχής είναι οι λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό – εάν είναι, για παράδειγμα, θέμα μετακίνησης ή υποκρύπτονται και άλλες αιτίες. Στο «στόχαστρο» της ΕΛΣΤΑΤ, πάντως, θα βρεθεί και η πιθανότητα στις περιοχές όπου μειώθηκε εντυπωσιακά ο πληθυσμός να υπήρξαν διπλοεγγραφές στην προηγούμενη απογραφή, οι οποίες δεν ελέγχθηκαν. Αλλωστε, στην Απογραφή 2021, για πρώτη φορά, έχει από νωρίς προχωρήσει ο έλεγχος για λάθη, όπως διπλοεγγραφές, εικονικές καταχωρήσεις και διαφυγές.

Οι διαφορές

Σύμφωνα, πάντως, με πληροφορίες, σε κάποιες περιοχές, κυρίως της Βόρειας Ελλάδας, όπου καταγράφηκε μεγάλη μείωση και η διαδικασία της απογραφής έγινε με ορθό τρόπο, είναι ισχυρό το ενδεχόμενο να μην είχε διεξαχθεί σωστά η προηγούμενη διαδικασία. Είναι ενδεικτικό πως στην Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας η μείωση που καταγράφηκε έφτασε το 10,1% και στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης το 7,6%.

Παράλληλα, η αύξηση που παρατηρείται σε περιφερειακές ενότητες της Αττικής, και ιδίως στην Ανατολική και Δυτική Αττική, εκτιμάται ότι οφείλεται στην εσωτερική μετακίνηση από το κέντρο της πόλης, σχετιζόμενη, πιθανότατα, με την αναζήτηση καλύτερης ποιότητας ζωής. Οσον, δε, αφορά τη μοναδική περίπτωση της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, η αύξηση (5%) που καταγράφεται δεν είναι σίγουρα συγκυριακή, όπως υπογραμμίζει ο Θάνος Θανόπουλος, και μένει να διαπιστωθεί εάν η εσωτερική μετανάστευση ήταν και εκεί ο καθοριστικός παράγοντας. Πάντως, με την ηλεκτρονική αυτοαπογραφή, όπως τονίζει ο πρόεδρος της ΕΛΣΤΑΤ, η Αρχή κατάφερε να έχει σε βάθος στοιχεία και με ταχύτητα: «Μάλιστα, όπου οι απογραφείς δεν είχαν καταφέρει να συλλέξουν πληροφορίες, ταυτοποίησαν ένα πολύ μεγάλο μέρος των κατοικιών μέσα από τις διοικητικές πηγές της κοινωνικής ασφάλισης και της ΑΑΔΕ».

Στις 30 Δεκεμβρίου, βάσει του νόμου, καταλήγει ο ίδιος, θα έχουν ανακοινωθεί τα οριστικά αποτελέσματα που αφορούν τον μόνιμο αλλά και τον νόμιμο πληθυσμό της χώρας: «Θεωρώ πως δεν θα υπάρχει μεγάλη απόκλιση των οριστικών στοιχείων από τα προσωρινά». Είναι ενδεικτικό πως στην απογραφή του 2011 η απόκλιση ήταν 170.000 άτομα.

Πηγή: ΤΑ ΝΕΑ

• 2021
• Απογραφή