Αποκάλυψη Bloomberg: Το σχέδιο των ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, η αναθεώρηση της αμυντικής συμφωνίας και το προσωπικό στοίχημα Τραμπ

Η Γροιλανδία αναδεικνύεται σε νέο σημείο αιχμής των διατλαντικών σχέσεων, καθώς η κυβέρνηση των ΗΠΑ επιδιώκει μια βαθιά αναδιάρθρωση του πλαισίου που διέπει τη στρατιωτική της παρουσία στο νησί. Με φόντο την αυξανόμενη γεωστρατηγική σημασία της Αρκτικής και τις επιδιώξεις της Ουάσιγκτον για πλήρη επιχειρησιακή ελευθερία, οι διαπραγματεύσεις με τη Δανία εξελίσσονται σε τεστ αντοχής για το ΝΑΤΟ, αλλά και σε προσωπικό στοίχημα του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιδιώκει μια συμφωνία χωρίς περιορισμούς, χρονικά όρια ή πολιτικές δεσμεύσεις.

Σύμφωνα με αποκάλυψη του Bloomberg oι Ηνωμένες Πολιτείες κινούνται προς μια ριζική αναθεώρηση της αμυντικής τους συμφωνίας με τη Δανία, επιδιώκοντας να εξαλείψουν κάθε περιορισμό στη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία. Όπως αποκαλύπτει το Bloomberg, η Ουάσιγκτον θέλει να επαναδιατυπώσει κομβικά άρθρα της συμφωνίας, ώστε το νησί να μετατραπεί σε ζώνη ανεμπόδιστης στρατιωτικής δραστηριότητας, σε μια διαπραγμάτευση που έχει εξελιχθεί σε βασικό πεδίο άσκησης της στρατηγικής του Ντόναλντ Τραμπ.

Η υφιστάμενη συμφωνία του 1951, η οποία αναθεωρήθηκε το 2004, υποχρεώνει τις ΗΠΑ να «συμβουλεύονται και να ενημερώνουν» τη Δανία και τη Γροιλανδία πριν από οποιαδήποτε «σημαντική αλλαγή» στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή εγκαταστάσεις στο νησί. Ακριβώς αυτή η πρόβλεψη βρίσκεται στο στόχαστρο των Αμερικανών διαπραγματευτών, οι οποίοι επιδιώκουν είτε την κατάργησή της είτε την ουσιαστική αποδυνάμωσή της, ώστε να μην υφίστανται νομικοί ή πολιτικοί περιορισμοί.

Πηγές με γνώση των συνομιλιών αναφέρουν στο Bloomberg ότι η αμερικανική πλευρά πιέζει για διατύπωση που θα εξασφαλίζει πλήρη ελευθερία κινήσεων, χωρίς χρονικά όρια ή επιχειρησιακές δεσμεύσεις. Οι τελικές παράμετροι της συμφωνίας παραμένουν ανοιχτές και αποτελούν αντικείμενο εντατικών διαπραγματεύσεων.

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άνα Κέλι, δήλωσε ότι «αν αυτή η συμφωνία ολοκληρωθεί και ο πρόεδρος Τραμπ είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος οι Ηνωμένες Πολιτείες θα επιτύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους στη Γροιλανδία, με ελάχιστο κόστος και σε μόνιμη βάση». Όπως πρόσθεσε, περισσότερες λεπτομέρειες θα δοθούν στη δημοσιότητα όταν υπάρξει τελική συμφωνία όλων των εμπλεκομένων, ενώ η δανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον απέφυγε να σχολιάσει.

Η στάση αυτή συνάδει με τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ. Την Τετάρτη έκανε λόγο για «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.

«Θα δουλέψουμε όλοι μαζί – και το ΝΑΤΟ θα συμμετέχει», δήλωσε ο Τραμπ, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία δεν περιορίζεται σε διμερές επίπεδο ΗΠΑ–Δανίας, αλλά αφορά ευρύτερα τη συμμαχία. Επιστρέφοντας από το Νταβός, ανέφερε επίσης ότι μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες θα καταστεί σαφές αν η Κοπεγχάγη έχει δώσει τη συγκατάθεσή της.

Σε συνέντευξή του στο Fox Business, ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν ακόμη πιο κατηγορηματικός: «Θα έχουμε όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε. Θα μπορούμε να τοποθετήσουμε στη Γροιλανδία ό,τι χρειαζόμαστε. Ουσιαστικά πρόκειται για πλήρη πρόσβαση, χωρίς τέλος και χωρίς χρονικό όριο».

Μια τελική συμφωνία θα μπορούσε να λειτουργήσει αποσυμπιεστικά για αυτό που πολλοί αναλυτές περιγράφουν ως τη σοβαρότερη κρίση στις διατλαντικές σχέσεις από την ίδρυση του ΝΑΤΟ μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με παλαιότερα δημοσιεύματα του Bloomberg, το πλαίσιο που περιέγραψε ο Τραμπ περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ανάπτυξη αμερικανικών πυραυλικών συστημάτων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων, καθώς και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική. Σε αντάλλαγμα, ο Αμερικανός πρόεδρος θα δεσμευόταν να μην επιβάλει δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες.

Η προσέγγιση αυτή σηματοδοτεί σαφή στροφή σε σχέση με τις τελευταίες δεκαετίες, κατά τις οποίες οι ΗΠΑ είχαν περιορίσει δραστικά τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Από έως και 17 βάσεις, σήμερα διατηρούν μία κύρια εγκατάσταση, με περίπου 150 στρατιωτικούς και περισσότερους από 300 συμβασιούχους, πολλοί εκ των οποίων είναι Δανοί ή Γροιλανδοί.

Παραμένει, ωστόσο, ανοιχτό το ερώτημα μέχρι ποιο σημείο η Δανία και η Γροιλανδία θα αποδεχθούν αλλαγές τέτοιας έκτασης. Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν έχει δηλώσει ότι και οι δύο πλευρές είναι ανοιχτές σε «περαιτέρω επέκταση» της συμφωνίας του 1951, υπογραμμίζοντας όμως ότι αυτό πρέπει να γίνει «με σωστό και σεβαστό τρόπο».

Πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι σημειώνουν ότι το υφιστάμενο πλαίσιο ήδη προσφέρει σημαντικά περιθώρια δράσης στην Ουάσιγκτον και ότι τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία ενθαρρύνουν εδώ και χρόνια αυξημένη αμερικανική παρουσία, καθώς αυτή ενισχύει και την τοπική οικονομία. Όπως σχολίασε η πρώην αναπληρώτρια υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Ίρις Φέργκιουσον, «υπήρχε πάντοτε διάθεση για διάλογο» κάθε φορά που οι ΗΠΑ ζητούσαν μεγαλύτερη εμπλοκή – μια πραγματικότητα που εξηγεί γιατί η Γροιλανδία βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο ενός γεωστρατηγικού παζαριού με παγκόσμιες προεκτάσεις.

• Γροιλανδία
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ