Απόβαση της Νορμανδίας: 80 χρόνια από την D-Day, από την μέρα που άλλαξε την ροή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου

Το ημερολόγιο έγραφε 6 Ιουνίου 1944. Ο Β Παγκόσμιος στο απόγειο του. Οι συμμαχικές δυνάμεις, έψαχναν τον τρόπο και τον τόπο, για να πατήσουν πόδι  στην κατεχόμενη, από τους Ναζί, Ευρώπη.

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα, Το BBC διακόπτει το πρόγραμμά του και μεταδίδει στίχους από ένα ποίημα του Βερλέν: «Οι βαθιοί αναστεναγμοί των βιολιών του φθινοπώρου λαβώνουν την καρδιά μου με μια μονότονη μελαγχολία». Αυτό ήταν το σήμα για την έναρξη της συμμαχικής απόβασης στη Νορμανδία.

Επιχείρηση Ποσειδών και η Απόβαση

Στις 6 Ιουνίου 1944, περίπου 7.000 συμμαχικά σκάφη όλων των ειδών ξεκίνησαν την μεγαλύτερη ναυτική επιχείρηση στην ιστορία, γνωστή ως Ποσειδών (Neptune). Μετέφεραν πάνω από 150.000 άνδρες των συμμαχικών δυνάμεων στις ακτές της κατεχόμενης από τους Ναζί Γαλλίας. Στη συνέχεια, η επιχείρηση Overlord θα συνέχιζε με την κατάληψη της Νορμανδίας, με τη συμμετοχή άνω των 3 εκατομμυρίων ανδρών, ανοίγοντας τον δρόμο για την απελευθέρωση της Γαλλίας και τη νίκη των συμμαχικών δυνάμεων στο Δυτικό μέτωπο.

Αλεξιπτωτιστές και Αεροπορική Υποστήριξη

Ταυτόχρονα, Βρετανοί και Αμερικανοί αλεξιπτωτιστές προσγειώθηκαν ανάμεσα στους ποταμούς Ορν και Ντιβ και στη χερσόνησο Καταντέν της Γαλλίας. Αεροπλάνα της RAF βομβάρδισαν συστοιχίες πυροβολικού πλησίον των ακτών. Λίγες ώρες αργότερα, οι Γερμανοί στρατιώτες αντίκρισαν μια αρμάδα συμμαχικών πλοίων να ξεπροβάλλει μέσα από την πρωινή πάχνη. Στις 6:30 το πρωί, κύματα από συμμαχικούς στρατιώτες άρχισαν να καταφθάνουν στις ακτές της Νορμανδίας.

Η Ελληνική Συμμετοχή

Η Ελλάδα, με το στόλο της που είχε ως έδρα της την Αίγυπτο, αφού η χώρα βρισκόταν υπό γερμανική κατοχή,, συμμετείχε στην απόβαση της Νορμανδίας με έξι πλοία: με τις κορβέτες «Τομπάζης» και «Κριεζής» και με τέσσερα εμπορικά πλοία.

Οι ελληνικές κορβέτες τύπου “Flower”, «Κριεζής II» και «Τομπάζης II», συμμετείχαν ενεργά από το 1943 στις επιχειρήσεις του Ατλαντικού ωκεανού, συνοδεύοντας συμμαχικές νηοπομπές και λαμβάνοντας μέρος στις επιχειρήσεις της απόβασης στη Νορμανδία.

Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του διοικητή του «Κριεζής» Ναυάρχου Δημήτρη Κιοσέ, τα πλοία ήταν επανδρωμένα από «Έλληνες από όλα τα κοινωνικά στρώματα και επαγγέλματα σε καιρούς ειρήνης, όπως λογιστές, δικηγόροι, φοιτητές, εργάτες, ψαράδες και έμποροι».

Εκεί συμμετείχαν και τρία ονόματα του Εμπορικού Ναυτικού που θα έβλεπαν αργότερα τα ονόματά τους γραμμένα στις χρυσές σελίδες της ελληνικής ναυτιλίας, όπως ο Σταύρος Νιάρχος, ο Νικόλαος Μίχαλος και ο Ισίδωρος Καρούσης.

Οι δύο ελληνικές κορβέτες έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην επιχείρηση, σύμφωνα με τον Κλεάνθη Ζερβό από την Κάλυμνο, ο οποίος υπηρέτησε ως Ανθυποπλοίαρχος στο «Κριεζής».

Συγκεκριμένα, οι «Κριεζής» και «Τομπάζης» συνοδεύονταν από δώδεκα πλοία που είχαν επιφορτιστεί με τη μεταφορά επιλεγμένων τμημάτων του διάσημου βρετανικού τμήματος Northumberland που συμμετείχε στο πρώτο κύμα της εισβολής.

Προετοιμασία και Παραπλάνηση

Οι διαφωνίες των Συμμάχων για την τακτική αντιμετώπισης της Γερμανίας λύθηκαν στη Διάσκεψη της Τεχεράνης (28 Νοεμβρίου – 1 Δεκεμβρίου 1943). Ο Στάλιν, υποστηριζόμενος από τις ΗΠΑ, επέμενε ότι η εισβολή στη Γαλλία ήταν ο μόνος τρόπος για να ηττηθεί η Γερμανία. Τον Ιανουάριο του 1944, άρχισε η προετοιμασία της επιχείρησης «Επικυρίαρχος» (Operation Overlord), με τον Αμερικανό στρατηγό Ντουάιτ Αϊζενχάουερ ως ανώτατο διοικητή. Η επίθεση θα γινόταν σε ένα στενό μέτωπο στη Νορμανδία από πέντε σώματα στρατού. Για την επιτυχία της, ο Αϊζενχάουερ έπρεπε να συγκροτήσει τον μεγαλύτερο στόλο απόβασης στην ιστορία.

Η βασική ανησυχία ήταν να μην αποκαλυφθεί το σημείο της απόβασης στους Γερμανούς, ώστε να διασπαρούν οι δυνάμεις τους σε όλη την ακτογραμμή. Ένα σχέδιο παραπλάνησης, η επιχείρηση «Σωματοφύλακας» (Operation Bodyguard), κατάφερε να πείσει τον Χίτλερ ότι η απόβαση θα γινόταν στην περιοχή του Καλέ, βορειότερα της Νορμανδίας. Παρόλο που στη Γαλλία υπήρχαν 58 γερμανικές μεραρχίες, μόνο οι 14 ήταν στις ακτές της Νορμανδίας. Η αεροπορική υπεροχή των Συμμάχων εξασφάλισε την εξουδετέρωση της εχθρικής αεροπορίας και την απομόνωση του συγκοινωνιακού δικτύου της Βόρειας Γαλλίας.

Ενώ τα σχέδια της απόβασης καταρτίζονταν από Αμερικανούς και Βρετανούς στρατιωτικούς στην Αγγλία, ο Γερμανός στρατάρχης Έρβιν Ρόμελ ενίσχυσε τη γερμανική αμυντική οχύρωση κατά μήκος της γαλλικής ακτής με υποβρύχια εμπόδια, δεξαμενές καυσίμων και ναρκοπέδια. Το βασικό του πρόβλημα ήταν η περιφρούρηση 3.000 μιλίων ακτής, από την Ολλανδία έως τα ιταλικά σύνορα.

Οι παραλίες που είχαν επιλεγεί για την απόβαση εκτείνονταν από τον ποταμόκολπο του Ορν ως το νοτιοδυτικό άκρο της χερσονήσου Κοταντέν. Την προηγούμενη μέρα Βρετανοί καταδρομείς κύκλωσαν από πίσω τις γερμανικές γραμμές και αφού κατέλαβαν σημεία κλειδιά, όπως γέφυρες, κατάφεραν να θέσουν εκτός λειτουργίας τις γερμανικές επικοινωνίες.

Οι Σύμμαχοι κατάλαβαν πολύ εύκολα και γρήγορα τις τέσσερις από τις πέντε ακτές ενώ στην «Ομαχα» αντιμετώπισαν την αντίσταση των Γερμανών. Τις πρώτες βραδυνές ώρες και στα πέντε σημεία είχαν δημιουργηθεί μεγάλα προγεφυρώματα και έτσι ξεκίνησε η αντίστροφη μέτρηση για την γερμανική συντριβή.

Στα τέλη Αυγούστου οι συμμαχικές δυνάμεις διέσχισαν τον Σηκουάνα και τον Σεπτέμβριο έφτασαν στα γερμανικά σύνορα.

Η απόβαση στη Νορμανδία δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση. Ήταν η αρχή του τέλους για το ναζιστικό καθεστώς. Ήταν η ημέρα που η ελευθερία άρχισε να διεκδικεί τον δικό της χώρο, με κόστος χιλιάδων ανθρώπινων ζωών.

• D day
• Απόβαση της Νορμανδίας