Arthur Brand:  Ένας σύγχρονος Σέρλοκ Χολμς στην υπηρεσία της Τέχνης

Το τελευταίο κατόρθωμά του πέρασε στα ψιλά. Κι όμως, τον Νοέμβριο του 2018 ο Arthur Brand παρέδωσε στις κυπριακές αρχές –συγκεκριμένα στην πρεσβεία της Κύπρου στη Χάγη- το μωσαϊκό του Αγίου Μάρκου το  οποίο είχε αποτοιχιστεί από τον Ναό της Παναγίας της Κανακαριάς στο χωριό Λυθράγκωμη της Καρπασίας, στα  κατεχόμενα. Το μωσαϊκό, έργο του 6ου μ.Χ. αιώνα, αποτελεί σπάνιο δείγμα πρωτοβυζαντινής τέχνης. Κλάπηκε μαζί με άλλα ιερά κειμήλια, εικόνες και μωσαϊκά κάποια στιγμή μετά το 1974 και διοχετεύτηκε στην μαύρη αγορά. Τελικά, ανακαλύφθηκε στα χέρια ενός ζεύγους Βρετανών, οι οποίοι δήλωσαν άγνοια για την προέλευσή του. Λίγους μήνες πριν, τον Απρίλιο, είχε προηγηθεί η επιστροφή στις αρχές του μωσαϊκού του Αγίου Ανδρέα, από τον ίδιο ναό.

Η καριέρα του Arthur Brand, του ολλανδού ιδιωτικού ερευνητή που εδώ και χρόνια αναζητεί με επιτυχία έργα τέχνης τα οποία «παράπεσαν» είναι συναρπαστική. Χάρη στην παρατηρητικότητα και την απεριόριστη επιμονή του ο Brand πέτυχε να εντοπίσει τα δύο μπρούτζινα γλυπτά άλογα, έργα του Τζόζεφ Θόρακ, τα οποία κοσμούσαν την είσοδο της Γερμανικής Καγκελαρίας την εποχή της ναζιστικής παντοδυναμίας.

Ο ερευνητής αφηγείται πως ανακάλυψε σε ένα ντοκιμαντέρ το 2014 ότι τα αγάλματα είχαν αφαιρεθεί από το σημείο –κάτω από το μπαλκόνι του γραφείου του Χίτλερ- στα τελευταία πλάνα που υπάρχουν πριν από την αυτοκτονία του Φίρερ και την πτώση του Βερολίνου.

Η διαπίστωση αυτή τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η θεωρία πως τα αγάλματα καταστράφηκαν στη διάρκεια των βομβαρδισμών δεν ευσταθούσε και του έδωσε την ιδέα να τα αναζητήσει σε κάποιο από τα καταφύγια των ανώτατων αξιωματούχων του ναζιστικού κόμματος. Τελικά, μετά από κυνηγητό δύο χρόνων, τα ανακάλυψε στην λουτρόπολη  Bad Duerkheim στη νότια Γερμανία μαζί με δύο έργα του Κλιμτ, τα οποία οι ειδικοί θεωρούσαν χαμένα από χρόνια.

Φυσικά, οι επιτυχίες του Arthur Brand δεν τελειώνουν εδώ.  Ανάμεσα στις ανακαλύψεις του είναι επίσης ένας Νταλί, κλεμμένος υπό την απειλή όπλου από το Scheringa Museum of Realist Art το 2009.

Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι οι μέθοδοί του είναι απλές και ότι οι περισσότεροι ιδιοκτήτες των κλεμμένων έργων τα παραδίδουν χωρίς πολλές πολλές φασαρίες, φοβούμενοι την αποκάλυψη.

«Κάνω την έρευνά μου και στο τέλος κάνω ένα τηλέφωνο σε κάποιον και του λέω ότι άκουσα ότι έχει στα χέρια του έναν κλεμμένο Πικάσο, Βαν Γκογκ η ντε Λέμπικα» εξηγεί σε συνέντευξη που έδωσε στην Daily Mail. «Απαντάνε ότι δεν έχουν ιδέα για τι πράγμα μιλάω και μου κλείνουν το τηλέφωνο. Τρεις ημέρες αργότερα με καλούν οι ίδιοι. Λένε ότι δεν έχουν καμία σχέση με την κλοπή και ότι δεν ξέρουν τι να κάνουν  με το έργο το οποίο δεν μπορούν να μεταβιβάσουν ή να επιστρέψου από τον φόβο των κακοποιών και τις επίσημης έρευνας. Μου αναθέτουν λοιπόν να το επιστρέψω υπό τον όρο να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους».