Ας είμαστε ρεαλιστές… στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Ο φετινός κύκλος μαθημάτων του μουσείου είναι αφιερωμένος στο ρεύμα του Ρεαλισμού όπως εκφράστηκε στις τέχνες και στη φιλοσοφία. Λάβετε θέσεις!

Τα μαθήματα για την τέχνη και τον πολιτισμό συνεχίζονται για δέκατη χρονιά στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, με ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πρόγραμμα και διακεκριμένους εισηγητές από  τον ακαδημαϊκό χώρο. Το βάρος φέτος πέφτει στο Ρεαλισμό ως διαχρονικό ρεύμα και ως ιστορικό κίνημα στη φιλοσοφία, τη ζωγραφική, τη γλυπτική, το θέατρο, τον κινηματογράφο, τη φωτογραφία και τη μουσική. Επιστροφή στα θρανία λοιπόν από 23 Φεβρουαρίου.

Το πρόγραμμα των μαθημάτων συνοπτικά:

1. Πέμπτη 23 Φεβρουαρίου: «Ας είμαστε ρεαλιστές», Πάνος Τζώνος, Αρχιτέκτονας, ομ. Καθηγητής Αρχιτεκτονικής Α.Π.Θ.

2. Πέμπτη 2 Μαρτίου: «Ο Ρεαλισμός ως έννοια στη Φιλοσοφία», Άρης Στυλιανού, καθηγητής φιλοσοφίας Α.Π.Θ. και Πρόεδρος ΚΘΒΕ

3. Παρασκευή 3 Μαρτίου, ώρα 19:00: «Γαλλικός Ρεαλισμός: α. Εδραίωση μιας ρεαλιστικής αισθητικής, β. Πολιτιστικό και ιστορικο-κοινωνικό πλαίσιο, γ. Το κίνημα του ρεαλισμού και η συμβολή της ζωγραφικής, δ. Συγγραφείς και έργα», Μαρία Μακροπούλου, καθηγήτρια γαλλικής λογοτεχνίας, Α.Π.Θ.

4. Πέμπτη 9 Μαρτίου: «Ο Ελαττωματικός καθρέφτης και το παράδοξο του ρεαλισμού: Ρεαλισμός και αγγλικό μυθιστόρημα», Κατερίνα Κίτση, αν. καθηγήτρια Αγγλικής λογοτεχνίας, Α.Π.Θ.

5. Πέμπτη 16 Μαρτίου: «Όψεις του Ρεαλισμού στη νεοελληνική πεζογραφία του τέλους του 19ου αιώνα», Λάμπρος Βαρελάς, αν. καθηγητής Νεοελληνικής λογοτεχνίας, Α.Π.Θ.

6. Πέμπτη 23 Μαρτίου: «Ρεαλισμός και μυθιστόρημα στην νεοελληνική λογοτεχνία του 20ου αιώνα», Μαίρη Μικέ, καθηγήτρια νεοελληνικής φιλολογίας, Α.Π.Θ.

7. Πέμπτη 30 Μαρτίου: «Ρεαλισμός στη Ζωγραφική και τη Γλυπτική: ιστορικό κίνημα και διαχρονικό ρεύμα», Αντώνης Κωτίδης, καθηγητής ιστορίας της τέχνης, Α.Π.Θ.

8. Πέμπτη 6 Απρίλιου: «Jean, François Millet-Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Παράλληλοι. Η «αλήθεια» στην τέχνη και τη λογοτεχνία του 19ου αιώνα», Στέλλα Μπάρτζου, Ιστορικός της τέχνης, υποψήφια διδακ. Α.Π.Θ.

9. Πέμπτη 20 Απριλίου: «Ο Ρεαλισμός πέρα από την απεικόνιση· όταν ο πραγματικός χώρος περιέχεται στα έργα τέχνης αντί να τα απεικονίζει», Αρετή Αδαμοπούλου, αναπλ. καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

10. Πέμπτη 27 Απριλίου: «Εκδοχές πολιτικής έκφρασης μέσω του ρεαλισμού στην τέχνη του 20ου αιώνα», Συραγώ Τσιάρα, Ιστορικός της τέχνης, Διευθύντρια του Κέντρου Σύγχρονής Τέχνης Θεσσαλονίκης

11. Πέμπτη 4 Μαΐου: «Ρεαλισμός και Ευρωπαϊκό Θέατρο: Από τον Ίψεν και μετά …», Έλση Σακελλαρίδου, καθηγήτρια θεατρικών σπουδών, Α.Π.Θ.

12. Πέμπτη 11 Μαΐου: «Για το ρεαλισμό στο Ελληνικό Θέατρο: σκηνικές αναπαραστάσεις», Δηώ Καγγελάρη, επ. καθηγήτρια θεατρολογίας Α.Π.Θ.

13. Πέμπτη 18 Μαΐου: «Ιταλικός νεορεαλισμός στον κινηματογράφο: αισθητικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά», με ανάλυση αποσπασμάτων γνωστών ταινιών, Χριστίνα Αδάμου, επ. καθηγήτρια ιστορίας και θεωρίας του κινηματογράφου, Α.Π.Θ.

14. Πέμπτη 25 Μαΐου: «Βρεττανικός κοινωνικός ρεαλισμός στον κινηματογράφο-αισθητικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά», με ανάλυση αποσπασμάτων γνωστών ταινιών, Χριστίνα Αδάμου, επ. καθηγήτρια ιστορίας και θεωρίας του κινηματογράφου, Α.Π.Θ.

15. Πέμπτη 1 Ιουνίου: «Ρεαλισμός και Φωτογραφία», Ηρακλής Παπαϊωάννου, διευθυντής του Μουσείου Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης

16. Πέμπτη 8 Ιουνίου: «Ρεαλισμός στη Μουσική με έμφαση στην όπερα του Ρομαντισμού (1850-1900). Από την τραβιάτα στην «Κάρμεν» και στην «Μποέμ», ζωντανά τραγουδισμένες άριες από την υψίφωνο, Σιρανούς Τσαλικιάν, με πλούσιο οπτικοακουστκό υλικό, Γεώργιος-Ιούλιος Παπαδόπουλος, Dr Μουσικολόγος, πιανίστας, καλλ. διευθυντής του Δημοτικού Ωδείου Καβάλας

Πρόγραμμα παράλληλων δράσεων:

• Παρασκευή 10 Μαρτίου, ώρα 19:30: Μίμησις βίου: τρόποι και τροπές «ρεαλισμού» στην αρχαιότητα, Θεόδωρος  Δ. Παπαγγελής, καθηγητής του τμήματος Φιλολογίας Α.Π.Θ., Ακαδημαϊκός

Δύο ομιλίες για την οικονομική κρίση με θέμα «Τα του οίκου μας στον έβδομο χρόνο της κρίσης»

• Παρασκευή 17 Μαρτίου, ώρα 19:00: Τα του οίκου μας στον έβδομο χρόνο της κρίσης, Πέτρος Μάρκαρης, συγγραφέας

• Παρασκευή 31 Μαρτίου, ώρα 19:00: Τα του οίκου μας στον έβδομο χρόνο της κρίσης, Γιώργος Δουράκης, αν. καθηγητής πολιτικής οικονομίας, τμήμα Πολιτικών Επιστημών Α.Π.Θ.

• Παρασκευή 12 Μαΐου, ώρα 19:00: «Το κείμενο, ο ρόλος, ο ηθοποιός: δύσκολοι έρωτες», Μάγια Λυμπεροπούλου, ηθοποιός

• Παρασκευή 19 Μαΐου, Ώρα 19:00: Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Αλέξη Πανσέληνου Βραδιές Μπαλέτου, Αντώνης Κωτίδης και ο συγγραφέας

Για τον Ρεαλισμό

Πέρα από τις σημερινές χρήσεις του όρου, όπου το ρεαλιστικό δηλώνει το εφικτό, ο ρεαλισμός έχει μια συγκεκριμένη ιστορική σημασία. Από το λατινικό res=πράγμα, realis=πραγματικός, η μελέτη του στις τέχνες αφορά στη σχέση τους με την πραγματικότητα. Ως κριτικός όρος υιοθετήθηκε από τη φιλοσοφία στην ιδεαλιστική θεωρία των καθολικών, αφηρημένων εννοιών ως της μόνης αληθινής, αναλλοίωτης πραγματικότητας. Προσδιορισμένος ιστορικά από τις κάθε φορά διαφορετικές αντιλήψεις για την πραγματικότητα ακολουθεί τις διακυμάνσεις της ανά εποχή και τόπο.

Τον 18ο αιώνα διατυπώνεται η άποψη ότι το αντικείμενο της αντίληψης είναι αντικείμενο «το πράγμα είναι πράγμα». Ο ρεαλισμός εντοπίζει την πραγματικότητα στον εξωτερικό κόσμο της εμπειρίας των αισθήσεων για να υπηρετήσει τελικά τις αισθητικές αξίες του υλισμού στον επόμενο αιώνα.

Τον 19ο αιώνα διαμορφώνεται σε κίνημα «το κίνημα του ρεαλισμού» κατ’ αντίδραση στις υπερβολές του ρομαντικού κινήματος που προηγήθηκε. Η πρόοδος των θετικών επιστημών και το νέο οικονομικό μοντέλο με την ανάπτυξη του εμπορίου και της βιομηχανίας ευνοούν την κοινωνική κινητικότητα καθώς και δημοκρατικότερες μορφές διακυβέρνησης με την άνοδο της μεσαίας τάξης ως υπολογίσιμης δύναμης. Οι τέχνες αντικατοπτρίζουν την καινούρια πραγματικότητα και προσανατολίζονται στην αναπαράσταση της καθημερινότητας των ανθρώπων που κατά κοινωνικές ομάδες απεικονίζονται με αντιπροσωπευτικούς τύπους. Η θέση του ατόμου στην κοινωνία, οι δραστηριότητες και συμπεριφορές του και οι κοινωνικές σχέσεις αποτελούν προσφιλή θέματα των τεχνών. Όταν στο τέλος του 19ου αιώνα θα διακηρυχθεί η αυτονομία της τέχνης από τον σφιχτό εναγκαλισμό της με τις κυρίαρχες αισθητικές αξίες – «η τέχνη για την τέχνη» – ο ρεαλισμός θα την αξιολογήσει με τους δικούς της όρους και θα αντιμετωπίσει τον καλλιτέχνη και τον συγγραφέα ως ανα-δημιουργούς ή και δημιουργούς ενός κόσμου παράλληλου, ίσου ή και ανώτερου από τον κόσμο της εξωτερικής πραγματικότητας. Αναδύονται υποκειμενικές αντιλήψεις για την πραγματικότητα που, ενισχυμένες κι από τις θεωρίες του Φρόιντ, θα κινήσουν στις τέχνες το ενδι•αφέρον για την ανίχνευση του βαθύτερου εγώ μιας εσωτερικής πραγματικότητας.

Στις αρχές του 20ου αιώνα το όνειρο, οι συνειρμοί, η αυτόματη γραφή, τα πολλαπλά επίπεδα της συνείδησης, η δύναμη του υποσυνειδήτου και οι διαφορετικές απόψεις για τον χρόνο θα γίνουν το επίκεντρο της ρεαλιστικής θεώρησης των τεχνών. Σ’ όλη τη διάρκεια του αιώνα οι αντιλήψεις για τη ζωή και την τέχνη εναλλάσσονται, διαδέχονται η μία την άλλη ή και συνυπάρχουν, με το ρεαλισμό να ταλαντεύεται ανάμεσα σε αλληλοσυγκρουόμενες ή αλληλοσυμπληρούμενες θεωρίες που δικαιολογούν τη ρευστότητα και την πολυσημία του όρου.

Μπορεί τελικά ο ρεαλισμός ως αισθητικό πρόταγμα όπως αυτό διατυπώθηκε τον 19ο αιώνα να θεωρηθεί μια δημοκρατική και διαλεκτική προσέγγιση του κόσμου που αφενός αναγνωρίζει πως «η πραγματικότητα» είναι μία ανέφικτη ουτοπία και αφετέρου να δηλώνει πως είναι πανταχού παρούσα;

INFO: Τα μαθήματα θα πραγματοποιούνται κάθε Πέμπτη, και ώρα 19:00-21:00 (οι εξαιρέσεις δηλώνονται στο πρόγραμμα), στο Αμφιθέατρο του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Θα συνοδεύονται από οπτικά και ηχητικά ντοκουμέντα και θα ολοκληρώνονται με συζήτηση • Με την ολοκλήρωση του προγράμματος, θα δοθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης • Κόστος συμμετοχής: 90€ Γενική και 40€ Εκπτωτική (για δημοσιογράφους, φοιτητές κ.α.) που καταβάλλονται κατά την εγγραφή • Για εγγραφές και πληροφορίες: τηλ. 2310 240002 / [email protected] • Δήλωση συμμετοχής στο πωλητήριο του μουσείου, ή αποστολή στην ηλεκτρονική διεύθυνση [email protected]

Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Εγνατία 154 (εντός ΔΕΘ-HELEXPO, Θεσσαλονίκη, www.mmca.org.gr [email protected] / FB @MMCAgr

 

• Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης