AXIOS: Σπάνιες γαίες, τεχνητή νοημοσύνη και γεωπολιτική – Το πραγματικό σχέδιο Τραμπ για Βενεζουέλα και Γροιλανδία

Οι κατά καιρούς επιθετικές δηλώσεις και κινήσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απέναντι σε περιοχές όπως η Βενεζουέλα και η Γροιλανδία συχνά παρουσιάζονται ως ιδιορρυθμίες ή υπερβολές ενός απρόβλεπτου ηγέτη. Ωστόσο, πίσω από τη ρητορική, σύμφωνα με ανάλυση του Axios, κρύβεται ένας σαφής και κοινός παρονομαστής: ο ορυκτός πλούτος και ειδικά τα κρίσιμα μέταλλα που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη, την αμυντική βιομηχανία και τη μελλοντική παγκόσμια ισχύ.

Η Βενεζουέλα ως «θησαυροφυλάκιο» της επόμενης τεχνολογικής εποχής

Λίγες μόλις ημέρες μετά τη σύλληψη του ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και οικονομικοί αναλυτές στις ΗΠΑ άρχισαν να μιλούν ανοιχτά για τον τεράστιο φυσικό πλούτο της χώρας. Και δεν πρόκειται μόνο για πετρέλαιο.

Η Βενεζουέλα διαθέτει σημαντικά αποθέματα κολοτανίου, απαραίτητου για smartphones, laptops και ηλεκτρικά οχήματα, αλλά και κρίσιμων μετάλλων όπως γάλιο, γερμάνιο και ταντάλιο, υλικά-κλειδιά για προηγμένα μικροτσίπ τεχνητής νοημοσύνης. Όπως επισημαίνει το Axios, η αξιοποίηση αυτών των πόρων θα μπορούσε αφενός να συμβάλει στη σταθεροποίηση της κατεστραμμένης οικονομίας της χώρας και αφετέρου να μειώσει την εξάρτηση των ΗΠΑ από την Κίνα.

Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση του υπουργού Εμπορίου Χάουαρντ Λούτνικ μέσα στο Air Force One: «Έχετε χάλυβα, έχετε ορυκτά, έχετε όλα τα κρίσιμα ορυκτά. Η χώρα έχει μεγάλη ιστορία εξόρυξης που έχει σκουριάσει. Ο Τραμπ θα το διορθώσει και θα το επαναφέρει — για τους Βενεζουελάνους».

Γροιλανδία: το «παγωμένο» διαμάντι του Βορρά

Το ενδιαφέρον του Τραμπ, ωστόσο, δεν σταματά στη Λατινική Αμερική. Η Γροιλανδία, την οποία έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θα ήθελε να τεθεί υπό αμερικανικό έλεγχο, βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο. Παρότι οι περισσότεροι σύμβουλοί του θεωρούν ακραίο και πολιτικά εκρηκτικό το σενάριο κατάληψης εδάφους από σύμμαχο χώρα, ο Τραμπ επανέρχεται συστηματικά στο θέμα.

Ο λόγος είναι απλός: η Γροιλανδία διαθέτει σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών, καθώς και παλλάδιο, λίθιο, κοβάλτιο και νικέλιο — υλικά απαραίτητα τόσο για την καθαρή ενέργεια όσο και για τα data centers της τεχνητής νοημοσύνης. Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία καθορίζει την ισχύ, ο παγωμένος αυτός τόπος αποκτά δυσανάλογα μεγάλη στρατηγική αξία.

Η σιωπηλή μάχη με την Κίνα

Το πραγματικό διακύβευμα πίσω από τις κινήσεις αυτές είναι ο ανταγωνισμός ΗΠΑ–Κίνας. Το Πεκίνο ελέγχει περίπου το 90% της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας σπάνιων γαιών και δεν διστάζει να χρησιμοποιεί αυτό το πλεονέκτημα ως μοχλό πίεσης στον εμπορικό και τεχνολογικό πόλεμο.

Όπως σημειώνει στο Axios ο Jay Pelosky, ιδρυτής της TPW Advisory, η αναζήτηση κρίσιμων ορυκτών «επιβεβαιώνει ότι οι χώρες πρέπει να έχουν τις δικές τους πηγές εφοδιασμού», ειδικά όταν η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπεται σε κεντρικό πεδίο γεωπολιτικής σύγκρουσης.

Πετρέλαιο, διύλιση και το μεγάλο αγκάθι

Παρά τη ρητορική περί σπάνιων γαιών, ο Τραμπ παραμένει σταθερά προσανατολισμένος στο πετρέλαιο. «Όλοι έχουν σπάνιες γαίες. Αυτό που είναι σπάνιο είναι η επεξεργασία», έχει δηλώσει, δείχνοντας το πραγματικό πρόβλημα: η διύλιση και επεξεργασία των ορυκτών.

Ακόμη και αν οι ΗΠΑ εξασφάλιζαν πρόσβαση στα κοιτάσματα της Βενεζουέλας ή της Γροιλανδίας, η δημιουργία πλήρους αλυσίδας επεξεργασίας και παραγωγής προηγμένων τεχνολογικών προϊόντων θα απαιτούσε χρόνια επενδύσεων και τεχνογνωσίας — τομέας στον οποίο η Κίνα προηγείται καθαρά.

Το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας

Η πρόσβαση στα κρίσιμα ορυκτά μπορεί να προσφέρει στις ΗΠΑ σημαντικό γεωπολιτικό πλεονέκτημα, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Χωρίς υποδομές, διύλιση και βιομηχανική αλυσίδα υψηλής τεχνολογίας, το όνειρο της παγκόσμιας κυριαρχίας στην τεχνητή νοημοσύνη παραμένει ανοιχτό — και εξαιρετικά αμφίρροπο.

• Αξιός
• Βενεζουέλα
• Ντόναλντ Τραμπ