BBC: Οι Έλληνες είναι ο αρχαίος φιλικός προς τους ομοφυλόφιλους πολιτισμός της Μεσογείου

Το BBC δημοσιεύει άρθρο στη διαδικτυακή του σελίδα όπου αναφέρει ότι στην Ελλάδα ζούσε ο πρώτος αρχαίος πολιτισμός που ήταν φιλικός απέναντι στις ομοφυλοφιλικές σχέσεις, ενώ δεν παραλείπει να μιλήσει για τις περιοχές που είναι «στέκια» των ομοφυλοφίλων και στην εποχή μας. Αναλυτικά το άρθρο του BBC που υπογράφει ο Stephen Emms αναφέρει:

«Η πρώτη μου επίσκεψη στο νησί της Μυκόνου πριν από 20 χρόνια ήταν κάτι σαν αποκάλυψη. Χάρη στις φαινομενικά ατελείωτες queer παραλίες και τα μπαρ, ένιωσα ένα επίπεδο ελευθερίας ως νεαρός γκέι που δεν είχα βιώσει στο παρελθόν, παρά το γεγονός ότι μεγάλωσα στο Λονδίνο. Όμως, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και αλλού, η LGBTQ+ κοινότητα της Ελλάδας έχει δώσει μεγάλο αγώνα για την ισότητα, που κορυφώθηκε μόλις αυτόν τον μήνα.

Έπειτα από μια ψηφοφορία-ορόσημο στο Κοινοβούλιο αυτόν τον μήνα, η Ελλάδα έγινε πρόσφατα το πρώτο χριστιανικό ορθόδοξο έθνος που νομιμοποίησε τους γάμους ομοφύλων και η πρώτη χώρα στη νοτιοανατολική Ευρώπη που έχει ισότητα γάμου.

Σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας Κυριάκο Μητσοτάκη, ο νέος νόμος, που επιτρέπει επίσης στα ομόφυλα ζευγάρια να υιοθετούν παιδιά, «θα καταργήσει με τόλμη μια σοβαρή ανισότητα».

Η Ελλάδα τώρα ενώνεται με άλλα 35 έθνη σε όλο τον κόσμο επιτρέποντας τους γάμους ομοφύλων. Κατατάσσεται στην 11η θέση στον δείκτη ILGA-Europe Rainbow Index, ο οποίος μετρά την ισότητα LGBTQ+ των χωρών -τέσσερις θέσεις υψηλότερα από το Ηνωμένο Βασίλειο, στη 15η θέση, αλλά πολύ κάτω από τη Μάλτα, στην πρώτη θέση.

Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι υστερούν σε σχέση με άλλα έθνη που ασπάστηκαν την ισότητα του γάμου χρόνια νωρίτερα, οι σχέσεις μεταξύ των ομοφυλοφίλων ήταν από την αρχή κοινό και τεκμηριωμένο μέρος του πολιτιστικού ιστού της Ελλάδας.

Ήδη από τον 8ο αιώνα π.Χ., ο αρχαίος νομοθέτης Φιλόλαος της Κορίνθου, ο οποίος είχε και ο ίδιος έναν άνδρα εραστή, δημιούργησε νόμους για την υποστήριξη των συνευρέσεων ανδρών του ίδιου φύλου.

Μέχρι τον 7ο αιώνα π.Χ. Υπήρχαν τουλάχιστον πέντε διαφορετικές ποικιλίες σχέσεων του ιδίου φύλου στην Αρχαία Ελλάδα. Ο Ιερός Λόχος Θηβών ήταν μια επίλεκτη στρατιωτική μονάδα αποτελούμενη από 300 άντρες εραστές τον 4ο αιώνα π.Χ., οι οποίοι τερμάτισαν με θάρρος τη σπαρτιατική κυριαρχία.

Και χιλιετίες αφότου συγγραφείς και φιλόσοφοι, όπως ο Πλάτωνας, ήταν απασχολημένοι με τον στοχασμό της αγάπης του ιδίου φύλου, πολλά αγγεία και αγάλματα εκτίθενται σε μουσεία και τοποθεσίες για να απεικονίσουν πτυχές της ομοφυλοφιλίας στην Αρχαία Ελλάδα.

Το 1951 η Ελλάδα έγινε ένα από τα πρώτα ευρωπαϊκά έθνη που αποποινικοποίησαν τις σχέσεις μεταξύ ατόμων του ιδίου φύλου (το Ηνωμένο Βασίλειο περίμενε μέχρι το 1967, αν και και στις δύο χώρες, οι λεσβίες ούτε αναφέρθηκαν ούτε αναγνωρίστηκαν).

Η Ελλάδα νομιμοποίησε τις ενώσεις πολιτών του ιδίου φύλου το 2015 και το 2021 ο Νικόλαος Γιατρομανωλάκης έγινε το πρώτο ανοιχτά ομοφυλόφιλο άτομο της χώρας που υπηρέτησε ως υπουργός της κυβέρνησης.

«Η Ελλάδα έχει σημειώσει κάποια πρόοδο στα δικαιώματα LGBTQ+ την τελευταία δεκαετία», δήλωσε ο Κωνσταντίνος Μενελάου, ιδρυτής της συλλογικότητας τέχνης The Queer Archive με έδρα την Αθήνα.

«Υπήρξαν αξιοσημείωτες βελτιώσεις στη νομική προστασία, τη στάση του κοινού και την προβολή. Ωστόσο, εξακολουθούμε να υποφέρουμε από διακρίσεις, βία και στίγμα. Υπάρχει περιθώριο βελτίωσης».

Ο πρωτοποριακός οργανισμός του Μενελάου έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει και να υποστηρίξει τις τέχνες και τον πολιτισμό LGBTQ+ σε όλη την Ελλάδα. «Στόχος μας είναι να καταπολεμήσουμε τα στερεότυπα, να τεκμηριώσουμε την queer ιστορία και να αναπτύξουμε τομείς χωρίς αποκλεισμούς για έκφραση, εικαστικές τέχνες, περφόρμανς, κινηματογράφο. Δίνουμε μια πλατφόρμα σε περιθωριοποιημένες φωνές, καταπολεμούμε τη διαγραφή και τις διακρίσεις και προωθούμε την ιδέα μιας ισορροπημένης και ισότιμης κοινωνίας».

Εκτός από το Queer Archive, το οποίο φιλοξενεί τακτικές αναδυόμενες εκθέσεις και συνεργασίες επιμελητών, η Αθήνα διαθέτει πολλούς ακμάζοντες χώρους για ταξιδιώτες LGBTQ+, ορισμένοι από τους οποίους βρίσκονται στην πρώην βιομηχανική περιοχή Γκάζι.

Ο Μενελάου προτείνει το Koukles για «τα καλύτερα drag show και ατμόσφαιρα», το queer dance club Smut, The Big Bar «για τους λάτρεις των bear» και το Ohh Boy για καφέ και κέικ. «Η queer κοινότητα της Αθήνας πρέπει να αντιμετωπίζει καθημερινά τη βάναυση ετεροκανονικότητα», πρόσθεσε ο Μενελάου. «Μα ξέρουμε να κάνουμε πάρτι!».

Η συγγραφέας και εκπαιδεύτρια γιόγκα από τη Λέσβο, Clare Hand, είναι επίσης λάτρης της LGBTQ+ σκηνής της Αθήνας. Συνιστά το ποπ κλαμπ Noiz που ανήκει σε λεσβίες και το «Beaver Co-op», που ιδρύθηκε από οκτώ γυναίκες, ένα γαλήνιο καφέ με πάρτι, αναγνώσεις, ποίηση και συγκεντρώσεις ακτιβιστών».

Η άποψη της Hand για τον ακτιβισμό είναι σημαντική για την LGBTQ+ κοινότητα στην Αθήνα. «Η Ελλάδα είναι μια συντηρητική χώρα, νιώθεις τα ηνία και τα σχοινιά της οικογένειας, και τις οικογενειακές αξίες, που δεσμεύουν τους queer ανθρώπους. Δεν είναι μόνο να παντρευτείς και να κάνεις παιδιά εδώ: για να είσαι queer στην πρωτεύουσα πρέπει πραγματικά να είσαι ακτιβιστής».

Σύμφωνα με τη Hand, η δεύτερη πόλη της χώρας, η Θεσσαλονίκη, έχει επίσης μια ζωντανή, αν και μικρότερη, queer σκηνή που αξίζει να επισκεφτείτε. Συνιστά τη μακροχρόνια λέσχη ομοφυλοφίλων Enola, η οποία λειτουργεί από το 2008, ενώ η πόλη φιλοξενεί επίσης το δικό της Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου LGBTQ+.

Τα μεγάλα νέα, ωστόσο, για το 2024 είναι ότι η Θεσσαλονίκη πρόκειται να προσελκύσει την παγκόσμια προσοχή, καθώς φιλοξενεί το Europride (21-29 Ιουνίου). Ένα σημαντικό σημείο επίσης θα είναι το Citizen Queer του Διεθνούς Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, το οποίο θα προβάλει 25 ντοκιμαντέρ LGBTQ+ κατά τη διάρκεια της εβδομάδας.

Αλλά η αγαπημένη queer σκηνή της Hand στην Ελλάδα είναι στο τραχύ νησί που γέννησε τη λέξη «λεσβία»: Λέσβος. «Όταν προσγειώθηκα για πρώτη φορά σε αυτό το μικροσκοπικό νησί, το συναίσθημα ήταν εξαιρετικό», είπε.

«Συγκεκριμένα η Ερεσός, η πόλη όπου γεννήθηκε η Σαπφώ, [η αρχαϊκή Ελληνίδα ποιήτρια που εμπνεύστηκε τη λέξη «σαπφική»], γι’ αυτό είναι μια Μέκκα για queer γυναίκες εδώ και μισό αιώνα.

Είναι το απόλυτο επίκεντρο του queer ή της σαπφικής ζωής: μια από τις πιο επιβεβαιωτικές εμπειρίες που μπορείς να έχεις, είναι να παραμείνεις στι νησί για περισσότερο από μια νύχτα, για κάποιο χρονικό διάστημα. Καταλαβαίνεις ότι υπάρχουν περισσότερα λεσβιακά μπαρ και καφέ στη Σκάλα Ερεσού απ’ οπουδήποτε στον κόσμο -ακόμη και από το Λος Άντζελες, τη Νέα Υόρκη ή το Λονδίνο».

Ένα μεγάλο ετήσιο γεγονός στο νησί είναι το Queer Ranch Festival (28 Μαΐου-1 Ιουνίου 2024) που διοργανώνεται από μια τοπική κολεκτίβα που ανήκει στο μπαρ-εστιατόριο Ohana Saloon. Ένα άλλο must είναι το Διεθνές Φεστιβάλ Γυναικών Ερεσού, που πραγματοποιείται κάθε Σεπτέμβριο. «Για πάνω από 20 χρόνια, [ήταν] ένας σημαντικός χώρος συνάντησης για queer ηλικιωμένους που επισκέπτονται το νησί από τη δεκαετία του 1970».

Πίσω στη Μύκονο, σε εκείνη την πρώτη επίσκεψη πριν από δύο δεκαετίες, θυμάμαι ότι ήμουν ενθουσιασμένος που ανακάλυψα τη γένεσή του ως ένα queer καταφύγιο που χρονολογείται επίσης από τη δεκαετία του ’70, το αποτέλεσμα της υποστήριξης της Τζάκι Ωνάση που του προσέδωσε μια συγκεκριμένη αίγλη. Μέχρι τη δεκαετία του 1980, είχε μετατραπεί σε έναν ολοένα και πιο γκέι προορισμό, με ένα από τα πιο γνωστά μπαρ του που πήρε το όνομά της. Επίσης, φιλοξενεί το μεγάλο ετήσιο φεστιβάλ ομοφυλοφίλων Xlsior (22-28 Αυγούστου), με περίπου 30.000 συμμετέχοντες.

Και τώρα, το 2024, θα μπορούσατε ακόμη και να παντρευτείτε σε μια από τις πολλές queer παραλίες της Μυκόνου. Όπως είπε ο Μενελάου: «Το νομοσχέδιο για τους γάμους ομοφυλόφιλων πέτυχε εν μέρει αυτό που θα έπρεπε να ήταν δεδομένο: τη νομική αναγνώριση και την ισότητα για τα άτομα LGBTQ+. Ας ελπίσουμε ότι θα αμφισβητήσει το στίγμα και θα προωθήσει τη συμπερίληψη».

• BBC
• LGBTQ
• Αρχαία Ελλάδα
• ομοφυλόφιλοι