BBC: Πώς άλλαξε η Ουκρανία μετά από 3 χρόνια πολέμου – Οι εδαφικές απώλειες σε χάρτες

Οι μάχες συνεχίζονται αδιάκοπα στην Ουκρανία για περισσότερο από τρία χρόνια, από τότε που η Ρωσία εξαπέλυσε την ολοκληρωμένη εισβολή της. Τον τελευταίο χρόνο, οι ρωσικές δυνάμεις έχουν ενισχύσει την επιρροή τους στα ανατολικά, επεκτείνοντας σταδιακά την περιοχή που ελέγχουν και εντείνοντας ταυτόχρονα τις αεροπορικές επιδρομές στο Κίεβο και σε άλλες μεγάλες πόλεις.

Την ίδια στιγμή, Ουκρανοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι επιχειρούν να βελτιώσουν ένα αμερικανικής υποστήριξης ειρηνευτικό σχέδιο που αρχικά κρίθηκε ευνοϊκό προς τη Ρωσία. Ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε τις πρόσφατες συνομιλίες «εποικοδομητικές», την ώρα που Ουάσινγκτον και Μόσχα προετοιμάζονται για νέο γύρο διαπραγματεύσεων.

Ακολουθεί μια αναλυτική εικόνα του τι συμβαίνει στο πεδίο.

Η Ρωσία προελαύνει στην ανατολική Ουκρανία 

Σταθερή και αργή προώθηση στο Ντονμπάς

Στις επαρχίες Λουχάνσκ και Ντόνετσκ – τις περιοχές του Ντονμπάς – η ρωσική πολεμική μηχανή προωθείται αργά αλλά σταθερά μέσα από τα ανοιχτά πεδία, περικυκλώνοντας χωριά και πόλεις. Η Ρωσία επιδιώκει τον πλήρη έλεγχο των δύο αυτών περιοχών, καθώς και των Ζαπορίζια και Χερσώνας.

Λίγο μετά την εισβολή του 2022, το Κρεμλίνο διοργάνωσε δημοψηφίσματα στις περιοχές αυτές με στόχο την προσάρτησή τους, κατά το πρότυπο της Κριμαίας το 2014. Όμως ποτέ δεν εξασφάλισε απόλυτο έλεγχο.

Τι προέβλεπε το αρχικό ειρηνευτικό σχέδιο

Σύμφωνα με το πρώτο προσχέδιο που συνέταξαν Αμερικανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι, η Ουκρανία θα παραχωρούσε στη Μόσχα πλήρη έλεγχο του Λουχάνσκ, του Ντόνετσκ και της Κριμαίας, καθώς και τις κατεχόμενες περιοχές της Ζαπορίζια και της Χερσώνας.

Οι ουκρανικές δυνάμεις θα υποχωρούσαν από τα εναπομείναντα τμήματα του Ντόνετσκ υπό τον έλεγχό τους, τα οποία θα μετατρέπονταν σε αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη. Σε αντάλλαγμα, η Ρωσία θα αποσυρόταν από μικρές περιοχές εκτός αυτών των ζωνών.

Ο Ζελένσκι έχει δηλώσει κατηγορηματικά ότι δεν θα παραδώσει το Ντονμπάς, το οποίο θεωρεί κρίσιμο για την ασφάλεια της χώρας.

Η “ζώνη φρουρίου” του Ντόνετσκ και οι κρίσιμες πόλεις

Η αμυντική γραμμή της Ουκρανίας

Το αμερικανικό Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW) περιγράφει μια αμυντική «ζώνη φρουρίου» 50 χιλιομέτρων στο δυτικό Ντόνετσκ, η οποία χτίστηκε τα τελευταία 11 χρόνια με μεγάλο οικονομικό και στρατιωτικό κόστος.

Η ρωσική πίεση στο Ποκρόφσκ

Η Ρωσία σημείωσε πρόσφατα πρόοδο γύρω από την πόλη Ποκρόφσκ, τόσο βόρεια όσο και νότια. Ρώσοι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι έχουν καταλάβει την πόλη – την οποία ονομάζουν Κρασνοαρμέισκ – κάτι που το Κίεβο διαψεύδει.

Η κατάληψη του Ποκρόφσκ θα άνοιγε τον δρόμο για προώθηση προς το Κραματόρσκ και το Σλαβιάνσκ, δύο από τις μεγαλύτερες πόλεις που ακόμα ελέγχονται από την Ουκρανία στο Ντόνετσκ.

Το ISW σημειώνει ότι θα χρειαστούν «αρκετά χρόνια» για να καταλάβει η Ρωσία ολόκληρη την περιοχή, ωστόσο επισημαίνει ότι οι απώλειες του ρωσικού στρατού έχουν μειωθεί λόγω της εκτεταμένης χρήσης drones.

Ρωσικές επιχειρήσεις βόρεια του Χάρκοβου

Το μέτωπο Βοβτσάνσκ

Βορειότερα, η Ρωσία υποστηρίζει ότι κατέλαβε τη συνοριακή πόλη Βοβτσάνσκ – κάτι που η Ουκρανία δεν έχει αναγνωρίσει. Ανεξάρτητες OSINT πηγές δείχνουν ότι οι μάχες συνεχίζονται.

Ο στόχος: μια “ζώνη ασφαλείας”

Αναλυτές του ISW εκτιμούν ότι η Ρωσία επιχειρεί να δημιουργήσει ζώνη ασφαλείας κατά μήκος των βόρειων συνόρων της Ουκρανίας και να φέρει το Χάρκοβο εντός βεληνεκούς πυροβολικού.

Ο Πούτιν έχει ισχυριστεί ότι αυτή η ζώνη είναι απαραίτητη για την προστασία της Ρωσίας από επιθέσεις όπως η ουκρανική προέλαση στην περιοχή Κουρσκ το καλοκαίρι του 2024, την οποία οι ρωσικές δυνάμεις απώθησαν με βοήθεια βορειοκορεατικών στρατευμάτων.

Ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικές βάσεις – drones και ζημιές δισεκατομμυρίων

Η Ουκρανία έχει στοχοποιήσει βάσεις βαθιά μέσα στη Ρωσία, με επιθέσεις που σε μία περίπτωση περιλάμβαναν 100 drones κατά βομβαρδιστικών μακράς εμβέλειας.

Η Μόσχα παραδέχτηκε ότι στόχοι επλήγησαν σε πέντε περιοχές, αλλά μόνο δύο βάσεις υπέστησαν ζημιές. Το Κίεβο κάνει λόγο για απώλειες 7 δισ. δολαρίων στον ρωσικό στρατό — ισχυρισμός που δεν μπορεί να επαληθευτεί. Πρόσφατα, η Ρωσία κατηγόρησε την Ουκρανία για τεράστια πυρκαγιά σε αποθήκη καυσίμων κοντά στο Σότσι.

Οι δύσκολες συνομιλίες για κατάπαυση του πυρός

Ο ρόλος των ΗΠΑ υπό τον Πρόεδρο Τραμπ

Με την ανάληψη των καθηκόντων του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στις αρχές του 2025, η Ουάσινγκτον πιέζει για τον τερματισμό του πολέμου μέσω διαπραγματεύσεων. Οι σχέσεις με τον Ζελένσκι είχαν επιδεινωθεί μετά την έντονη αντιπαράθεση στο Οβάλ Γραφείο στις 28 Φεβρουαρίου, όμως έκτοτε έχουν βελτιωθεί.

Ουκρανικές ανησυχίες για το ειρηνευτικό σχέδιο

Το Κίεβο έχει προειδοποιήσει ότι κινδυνεύει να χάσει την αμερικανική υποστήριξη αν απορρίψει το τελευταίο σχέδιο, το οποίο περιλαμβάνει:

1. σημαντική μείωση του ουκρανικού στρατού
2. δέσμευση να μην ενταχθεί η Ουκρανία στο ΝΑΤΟ
3. παραχώρηση εδαφών στη Ρωσία

Ο Πούτιν έχει χαρακτηρίσει το αμερικανικό σχέδιο «βάση για συζήτηση», αλλά το Κρεμλίνο αργότερα εξέφρασε αμφιβολίες, καθώς η Ουκρανία και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι εξασφάλισαν σημαντικές αλλαγές.

Τρία χρόνια πολέμου: Από την εισβολή έως σήμερα

Η πρώτη φάση της εισβολής

Η Ρωσία εξαπέλυσε δεκάδες πυραυλικά πλήγματα πριν από την αυγή της 24ης Φεβρουαρίου 2022. Μέσα σε εβδομάδες είχε προωθηθεί στα προάστια του Κιέβου, βομβάρδιζε το Χάρκοβο και περικύκλωνε τη Μαριούπολη.

Αλλά η Ουκρανία αντέδρασε γρήγορα, αξιοποιώντας όπλα όπως τα βρετανικά NLAW και αντιμετωπίζοντας τις σοβαρές ελλείψεις του ρωσικού στρατού.

Αντεπίθεση και ανατροπή

Μέχρι τον Οκτώβριο του 2022, η Ρωσία απέτυχε να καταλάβει το Κίεβο και αποσύρθηκε από τον βορρά. Τον Νοέμβριο, η Ουκρανία ανακατέλαβε τη Χερσώνα.

Έκτοτε, οι μάχες επικεντρώνονται στα ανατολικά, όπου η Ρωσία κερδίζει αργά έδαφος. Δυτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι έχουν σκοτωθεί 165.000–235.000 Ρώσοι στρατιώτες.

Ο Ζελένσκι έχει αναγνωρίσει 43.000 Ουκρανούς στρατιωτικούς νεκρούς ως Δεκέμβριο 2024 — αριθμός που θεωρείται χαμηλός από δυτικές υπηρεσίες.

Πώς καταρτίζονται οι χάρτες της σύγκρουσης

Οι χάρτες βασίζονται σε καθημερινές αξιολογήσεις του ISW σε συνεργασία με το Critical Threats Project του American Enterprise Institute. Η δυναμική της σύγκρουσης μπορεί να αλλάξει ραγδαία, οπότε πιθανές πρόσφατες εξελίξεις ίσως να μην απεικονίζονται.

• Ουκρανία
• Πόλεμος στην Ουκρανία
• Ρωσία
• ρωσική επίθεση