Brexit: Η «ακτινογραφία»– Τέλος η ελεύθερη κυκλοφορία ανάμεσα σε ΕΕ και Βρετανία – Τι αλλάζει σε μεταφορές, εμπόριο – Τι θα γίνει με το Erasmus

Συμφωνία επετεύχθη για τις εμπορικές σχέσεις της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση μετά το Brexit, όπως ανακοίνωσαν Βρυξέλλες και Λονδίνο.

Η μεταβατική περίοδος θα ολοκληρωθεί τα ξημερώματα της 31ης Δεκεμβρίου 2020 προς την 1η Ιανουαρίου του 2021. Τα ζητήματα που απασχόλησαν τις δύο πλευρές μέχρι την τελευταία στιγμή αφορούσαν στο ζήτημα της ρήτρας αποφυγής του αθέμιτου ανταγωνισμού από το Λονδίνο, εφόσον εξακολουθεί να απολαμβάνει τα αγαθά της κοινής αγοράς και τα ποσοστά αλιείας για τους Ευρωπαίους αλιείς σε βρετανικά ύδατα.

Διαβάστε τη σύνοψη της συμφωνίας στα αγγλικά, όπως την δημοσιοποίησε η Ντάουνινγκ Στριτ:

Δασμοί

Η πρόσβαση χωρίς δασμούς και χωρίς ποσοστώσεις σε μία από τις μεγαλύτερες αγορές του κόσμου είναι η ραχοκοκαλιά της συμφωνίας για Brexit και υπερβαίνει τις συμφωνίες της ΕΕ με τον Καναδά ή την Ιαπωνία.

Εμπορικές συναλλαγές

Θα υπάρχει αμοιβαία αναγνώριση αξιόπιστων προγραμμάτων εμπόρων. Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί του Ηνωμένου Βασιλείου θα πρέπει να συμμορφώνονται με τα πρότυπα του ΗΒ και της ΕΕ.

Επαγγελματικά Προσόντα

Δεν θα υπάρχει πλέον αυτόματη αναγνώριση για τους βρετανούς γιατρούς, νοσοκόμους, αρχιτέκτονες, οδοντίατροι, φαρμακοποιούς, κτηνιάτρους, μηχανικούς. Θα πρέπει τώρα να ζητήσουν αναγνώριση στο κράτος μέλος στο οποίο επιθυμούν να ασκήσουν το επάγγελμά τους.

Κινητικότητα – ελεύθερη κυκλοφορία

Οι υπήκοοι του Ηνωμένου Βασιλείου δεν έχουν πλέον την ελευθερία να εργάζονται, να σπουδάζουν, να ξεκινούν μια επιχείρηση ή να ζουν στην ΕΕ. Απαιτούνται βίζες για διαμονή άνω των 90 ημερών. Ο συντονισμός ορισμένων παροχών κοινωνικής ασφάλισης όπως οι συντάξεις γήρατος και η υγειονομική περίθαλψη θα διευκολύνει την εργασία στο εξωτερικό και δεν θα χάσει καμία προϋπάρχουσα συγκέντρωση εισφορών στην εθνική ασφάλιση.

Αλιεία

Το ΗΒ θα αποχωρήσει από την κοινή αλιευτική πολιτική της ΕΕ. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών των αλιευτικών σκαφών της ΕΕ από βρετανικά ύδατα είναι περίπου 650 εκατ. ευρώ – σε σύγκριση με 850 εκατ. ευρώ για τον στόλο με σημαία Ηνωμένου Βασιλείου. Οι νέες ποσοστώσεις που μειώνουν το μερίδιο της ΕΕ κατά 25% αναμένεται να καταργηθούν σταδιακά σε διάστημα πεντέμισι ετών. Το ένα τέταρτο της αλιευτικής αξίας της ΕΕ – 162,5 εκατ. ευρώ ετησίως – θα «επαναπατριστεί» σε πλοία με σημαία Ηνωμένου Βασιλείου έως το τέλος αυτής της περιόδου. Μετά από αυτό, οι δύο πλευρές θα πραγματοποιούν ετήσιες διαπραγματεύσεις.

Τα σκάφη της ΕΕ που αλιεύουν έξι έως 12 ναυτικά μίλια από τη βρετανική ακτογραμμή θα είναι σε θέση να συνεχίσουν κατά τη διάρκεια της μετάβασης, αλλά η πρόσβαση θα διαπραγματευτεί σε ετήσια βάση μετά από αυτό. Υπάρχει προειδοποίηση τριών μηνών για κλείσιμο της πρόσβασης. Σε περίπτωση άρνησης πρόσβασης και στις δύο πλευρές, η άλλη μπορεί να ζητήσει αποζημίωση ή να εφαρμόσει τιμολόγια με αναλογικό τρόπο.

Κρατικές ενισχύσεις

Η ΕΕ επέμεινε στο Ηνωμένο Βασίλειο να ευθυγραμμιστεί με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Οι Βρυξέλλες ανησυχούσαν ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θα επιδίωκε να δώσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις μέσω επιδοτήσεων. Το Ηνωμένο Βασίλειο σκότωσε με επιτυχία αυτήν την ιδέα. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα δημιουργήσει το δικό του καθεστώς επιδοτήσεων. Ο νέος εγχώριος οργανισμός επιβολής μπορεί να λάβει αποφάσεις σχετικά με το εάν οι κρατικές ενισχύσεις έχουν στρεβλώσει το εμπόριο μετά τη χορήγηση της επιδότησης. Πρόκειται για μια σημαντική παραχώρηση από την ΕΕ, σχολιάζει ο Guardian.  Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να διασφαλίσει ότι το καθεστώς επιδοτήσεων σέβεται τις βασικές αρχές που ορίζονται στη συνθήκη. Η συμφωνία επιτρέπει επίσης και στα δύο μέρη να λάβουν διορθωτικά μέτρα εάν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο εσωτερικός φορέας επιβολής δεν έχει τηρήσει τις κοινές αρχές.

Πρότυπα ή ίσοι όροι ανταγωνισμού

Και οι δύο πλευρές συμφώνησαν για ένα ελάχιστο επίπεδο περιβαλλοντικών, κοινωνικών και εργασιακών προτύπων το οποίο πρέπει να ακολουθήσουν οι δύο πλευρές. Η συμφωνία προβλέπει ρήτρα επανεξέτασης και «επανεξισορρόπησης», η οποία επιτρέπει σε κάθε πλευρά να ξεκινήσει επίσημη αναθεώρηση των οικονομικών τμημάτων της συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένου του ελάχιστου επιπέδου προτύπων.

Οποιαδήποτε από τις δύο πλευρές μπορεί να πλήξει την άλλη με δασμούς σε συγκεκριμένους κλάδους εάν θεωρεί ότι αυτό δικαιολογείται από τους όρους της εμπορικής συμφωνίας Εάν η μία πλευρά θεωρεί άδικη την επιβολή των συγκεκριμένων δασμών, μπορεί να προσφύγει σε πάνελ διαιτησίας, το οποίο θα είναι ανεξάρτητο και δεν θα υπόκειται στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ξεχωριστά τμήματα της εμπορικής συμφωνίας μπορούν να ανοίγουν ξανά και να τίθενται υπό διαπραγμάτευση σε σημεία για τα οποία υπάρχει διαφωνία.

Τι γίνεται με το «made in the UK»

Αυτό καθορίζει τι αγαθά θεωρούνται ως «κατασκευασμένα στη Βρετανία». Το Ηνωμένο Βασίλειο έπεισε τις Βρυξέλλες ότι τα υλικά και η επεξεργασία της ΕΕ πρέπει να υπολογίζονται ως βρετανικές εισροές όταν τα ολοκληρωμένα προϊόντα εξάγονται στην ευρωπαϊκή αγορά.

Επομένως, σε ένα προϊόν μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις βάσει της συμφωνίας, εάν περισσότερο από το 40% της προκατασκευασμένης αξίας του είτε δεν ήταν βρετανικής προέλευσης είτε από χώρα εκτός ΕΕ όπως η Ιαπωνία.

Επιστήμη

Το Ηνωμένο Βασίλειο θα συνεχίσει να συμμετέχει στο εμβληματικό πρόγραμμα «Horizon Europe» προϋπολογισμού ύψους 80 δισ. ευρώ. Η συμμετοχή της Βρετανίας θα έχει ισχύ επτά ετών. Το ΗΒ θα συνεχίσει τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα «Κοπέρνικος» και στην Euratom.

Πρόγραμμα Erasmus

Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν συμμετέχει στο πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών. Ο Βρετανός πρωθυπουργός ανέφερε ότι η αποχώρηση της Βρετανίας από το Erasmus έγινε εξαιτίας του «κόστους» του προγράμματος, το οποίο θα αντικατασταθεί, όπως είπε από ένα «διεθνές» βρετανικό. Ο ίδιος υποστήριξε πως επρόκειτο για μια «δύσκολη» απόφαση και τόνισε ότι αν και ήταν «υπέροχο» να φιλοξενεί η χώρα του τόσους πολλούς Ευρωπαίους φοιτητές, το Erasmus ήταν «υπερβολικά ακριβό» για το Ηνωμένο Βασίλειο.

Ασφάλεια και επιβολή του νόμου

Οι διασυνοριακές αστυνομικές έρευνες και η επιβολή του νόμου μπορούν να συνεχιστούν, με συμφωνίες ότι το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να παραμείνει σε βασικά προγράμματα ανταλλαγής αλλά όχι σε όλα. Το ΗΒ δεν θα είναι πλέον μέρος του συστήματος ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης.

Ούτε το ΗΒ θα είναι πλήρες μέλος της Europol ή της Eurojust. Θα υπάρξει «συνεχής συνεργασία μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου, της Europol και της Eurojust» με «ισχυρή συνεργασία μεταξύ των εθνικών αστυνομικών και δικαστικών αρχών».

Το ΗΒ θα διατηρήσει έναν «μηχανισμό πρόσβασης» στο Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν (SIS II), μια αυτοματοποιημένη βάση δεδομένων που μοιράζεται ειδοποιήσεις αστυνομίας για κλεμμένα αγαθά και αγνοούμενους.

Υπήρξε επίσης μια συμφωνία για συνεχιζόμενη κοινή χρήση του Passenger Name Records, το οποίο παρέχει δεδομένα σε real time σχετικά με την κίνηση επιβατών αεροπλάνων και πλοίων, ένα βασικό εργαλείο για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και τη βάση δεδομένων Prüm για δακτυλικά αποτυπώματα, DNA και πινακίδες αυτοκινήτων υπόπτων.

Υπηρεσίες τηλεόρασης

Η Γαλλία κράτησε με επιτυχία εκτός της συμφωνίας τον οπτικοακουστικό τομέα επιφέροντας μεγάλο πλήγμα για το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο φιλοξενεί περίπου 1.400 ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, περίπου το 30% όλων των καναλιών στην ΕΕ.

Οι ακμάζοντες τηλεοπτικοί και τηλεοπτικοί κατά παραγγελία πάροχοι υπηρεσιών της Βρετανίας δεν θα μπορούν πλέον να προσφέρουν πανευρωπαϊκές υπηρεσίες σε Ευρωπαίους θεατές, εκτός εάν μεταφέρουν μέρος της επιχείρησής τους σε κράτος μέλος της ΕΕ.

Ταξίδια στην ΕΕ για αμειβόμενη εργασία

Το προσωπικό που είναι αποσπασμένο στην ΕΕ για επαγγελματικούς λόγους μπορεί να παραμείνει για έως και τρία χρόνια εάν είναι διευθυντές και ειδικοί και έως ένα έτος για εκπαιδευόμενους υπαλλήλους. Όσοι βρίσκονται σε βραχυπρόθεσμη εργασία θα χρειαστούν άδεια εργασίας και μπορούν να παραμείνουν για περίοδο έως και 90 ημερών για 12 μήνες μετά την έκδοση της άδειας.

Σύμφωνα με τη συμφωνία, έχουν γίνει αμοιβαίες ρυθμίσεις «για τη διευκόλυνση των βραχυπρόθεσμων επαγγελματικών ταξιδιών και των προσωρινών αποσπάσεων εργαζομένων με υψηλή ειδίκευση».

Αερομεταφορές

Οι αερομεταφορές και οι μεταφορές θα συνεχιστούν όπως και πριν με τα επιβατικά και φορτηγά αεροσκάφη που εξακολουθούν να είναι σε θέση να πετούν και να προσγειωθούν στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των πτήσεων ενδιάμεσης στάσης από το Heathrow και αλλού στο Ηνωμένο Βασίλειο που προέρχονται από το εξωτερικό του ΗΒ. Οι μεταφορείς θα έχουν επίσης τη δυνατότητα να συνεχίσουν να οδηγούν χωρίς ειδικές άδειες που εκχωρούνται σε περιορισμένο αριθμό σε χώρες εκτός της ΕΕ.

• Brexit
• Ηνωμένο Βασίλειο
• Καναδάς