Brexit: Θέατρο του παραλόγου και χρήσιμα συμπεράσματα

Το δημοψήφισμα για το Brexit και το αποτέλεσμά του, ήταν η παρακαταθήκη της πολιτικής ζαριάς που έριξε το 2013 ο Ντέιβιντ Κάμερον, ο κατά γενική ομολογία πιο αποτυχημένος πρωθυπουργός της Βρετανίας μετά τον Νέβιλ Τσάμπερλεϊν.

Δεν ήταν μονάχα ότι η καμπάνια του remain της οποίας ηγήθηκε ο ίδιος έχασε στο δημοψήφισμα. Είναι κυρίως το χάος που παρέδωσε στην διάδοχό του Τερέζα Μέι. Με το «όχι» να έχει επικρατήσει, μία σειρά από δαιδαλώδεις νομικές διαπραγματεύσεις με την ΕΕ να πρέπει να πραγματοποιηθούν, ο ίδιος επέλεξε να αποσυρθεί, να ιδιωτεύσει και να κλειδωθεί στο χρονοντούλαπο της ιστορίας, αφήνοντας κάποιον άλλον στο πόδι του να βγάλει το φίδι από την τρύπα.

Και η κυρία Μέι δεν τα κατάφερε καλύτερα: Μετά τις εκλογές που προκήρυξε και κέρδισε με πολύ μικρή διαφορά, σχημάτισε κυβέρνηση με τη στήριξη ενός μικρού, ακροδεξιού και βαθύτατα ευρωσκεπτικιστικού βορειοϊρλανδικού κόμματος. Οδήγησε τη χώρα της στις διαπραγματεύσεις για τη συντεταγμένη έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ, οι οποίες διήρκησαν λίγο παραπάνω από έναμιση χρόνο, μόνο και μόνο για να ηττηθούν συντριπτικά οι προτάσεις της, ξανά και ξανά στην βρετανική Βουλή.

Έκτοτε άρχισε ένα θέατρο του παραλόγου που εκτυλίσσεται στο Λονδίνο. Διαπραγματευτές της Μέι, η ίδια η πρωθυπουργός πηγαίνουν στις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο για να αποσπάσουν νομικές διαβεβαιώσεις από την ΕΕ [αλλαγή διατυπώσεων, αλλαγή στα ψιλά γράμματα της συμφωνίας, μα τίποτα το ουσιαστικό], επιστρέφουν, οι νέες προτάσεις τίθενται σε ψηφοφορία, απορρίπτονται και πάλι από την αρχή.

Η βρετανίδα πρωθυπουργός, παρά τις απανωτές ιστορικές ήττες της, παρά την χλεύη των ευρωπαίων συναδέλφων της, παρά τις επικρίσεις από το κόμμα της και την αντιπολίτευση εμμένει μέχρι τέλους σε μια διαδικασία που δεν έχει τέλος και προσιδιάζει σε έναν γόρδιο δεσμό. Θα κοπεί αυτός ο γόρδιος δεσμός με τη σημερινή ψηφοφορία;

Οι βουλευτές θα κληθούν να αποφασίσουν εάν θα ενεργοποιηθεί το σενάριο της εξόδου της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς συμφωνία. Αφού το soft Brexit δεν υφίσταται ως σενάριο, γιατί δεν φαίνεται να συγκεντρώνει την πλειοψηφία, ίσως το άτακτο Brexit να είναι η φυγή προς τα μπρος που επιζητούν όλοι.

Μάλλον όμως θα είναι η φυγή προς την άβυσσο μιας και οι επιπτώσεις της άτακτης εξόδου, δεν φαίνεται να είναι διόλου αμελητέες: Φυγή κεφαλαίων, ύφεση, υποτίμηση της λίρας, φόβοι για χρηματοπιστωτική κρίση. Το πόσο έχουν βάση αυτές οι προβλέψεις, θα το δείξει η ίδια η πραγματικότητα.

Το μόνο σίγουρο είναι πως οι brexiteers μπορεί να κέρδισαν τη μάχη της εξόδου, αλλά είναι η μεγάλοι χαμένοι της πολιτικής αναταραχής που δημιούργησε το δημοψήφισμα. Δεν παρουσίασαν κανένα σχέδιο, βάσισαν τις θέσεις και την καμπάνια τους σε fake news, στην καλύτερη σε μισές αλήθειες, και αποδείχθηκαν παντελώς ανίκανοι να διαχειριστούν την μεταβατική περίοδο. Κυρίως όμως με την έλλειψη σχεδίου εγκλώβισαν τη χώρα τους και την Ένωση σε μία αέναη διαδικασία που δεν φαίνεται να έχει καμία κατάληξη.

Έναντι επιλόγου δύο διαπιστώσεις – χρήσιμα μαθήματα από το δημοψήφισμα για το Brexit:

*Αυτή τη στιγμή γράφεται ιστορία. Καθώς η Βρετανία θα είναι το case study για άλλες χώρες που ενδεχομένως να επιλέξουν κάποια στιγμή στο σύντομο ή απώτερο μέλλον να φύγουν από την ΕΕ. Η πολυπλοκότητα της διαδικασίας, το χάος και η σύγχυση γύρω από τις διαπραγματεύσεις, μάλλον καθιστά την εν λόγω περίπτωση παράδειγμα προς αποφυγή.

*Ας παρατηρήσουν προσεκτικά όλο αυτό που συμβαίνει και ας εξάγουν συμπεράσματα οι εν Ελλάδι φανατικοί υποστηρικτές του Grexit, αυτοί που στο δημοψήφισμα του 2015 έβαζαν μετ’ επιτάσεως το ζήτημα της αποχώρησης όχι μόνο από το ευρώ αλλά και από την ΕΕ. Γιατί εάν το 2015 επιλέγαμε ως χώρα την έξοδο [από το κοινό νόμισμα και συνεπακόλουθα από την Ένωση], πέραν της διεθνούς απομόνωσης, πιθανότατα να είχαμε μετατραπεί στη «μαύρη» τρύπα της Ευρώπης.  

• Brexit