CSAR: Το αμερικανικό «δόγμα» για τη διάσωση καταρριφθέντος χειριστή μαχητικού – «Εξαιρετικά επικίνδυνο το περιβάλλον του Ιράν»

Η επιχείρηση Combat Search and Rescue (CSAR), δηλαδή η διάσωση πιλότου ή άλλου στρατιωτικού προσωπικού μέσα σε εχθρικό περιβάλλον, δεν είναι μια απλή αποστολή εντοπισμού. Πρόκειται για επιχείρηση υψηλού ρίσκου, στην οποία ο χρόνος είναι καθοριστικός, καθώς ο στόχος είναι να εντοπιστεί, να σταθεροποιηθεί και να απομακρυνθεί ο χειριστής πριν τραυματιστεί σοβαρά, εντοπιστεί από αντίπαλες δυνάμεις ή καταλήξει σε αιχμαλωσία. Η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία περιγράφει τις αποστολές αυτές ως μέρος του ευρύτερου πλαισίου Personnel Recovery, με ειδικές δυνάμεις και εξειδικευμένα πληρώματα που έχουν ως αποστολή να «φέρνουν πίσω» απομονωμένο προσωπικό σε πόλεμο ή ειρήνη.

Σύμφωνα με τα αμερικανικά δόγματα, οι πρώτες ώρες μετά από μια κατάρριψη θεωρούνται οι πιο κρίσιμες. Για αυτό οι πιλότοι και άλλα στελέχη υψηλού κινδύνου απομόνωσης εκπαιδεύονται εκτενώς στο SERE — δηλαδή Survival, Evasion, Resistance, Escape. Η εκπαίδευση αυτή έχει στόχο να τους προετοιμάσει ώστε να επιβιώσουν, να αποφύγουν τον εντοπισμό, να αντισταθούν αν συλληφθούν και να αυξήσουν τις πιθανότητες επιστροφής τους. Η ίδια η U.S. Air Force περιγράφει τους SERE specialists ως τους ειδικούς του υπουργείου Άμυνας που προετοιμάζουν και υποστηρίζουν προσωπικό με υψηλό κίνδυνο απομόνωσης ή σύλληψης.

Μέση Ανατολή: «Καταρρίψαμε δύο αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη», λέει το Ιράν – Πανηγυρισμοί στην Τεχεράνη, νέο κύμα πυραύλων προς το Ισραήλ

Την ίδια στιγμή, όταν ενεργοποιείται ένα σενάριο CSAR, μπαίνουν στο παιχνίδι οι περίφημοι Pararescuemen (PJs), μία από τις πιο εξειδικευμένες δυνάμεις της αμερικανικής αεροπορίας. Η επίσημη περιγραφή της USAF αναφέρει ότι οι PJs είναι η μόνη ειδικότητα του αμερικανικού Πενταγώνου που έχει οργανωθεί, εκπαιδευτεί και εξοπλιστεί ειδικά για αποστολές πλήρους φάσματος combat rescue και personnel recovery. Είναι ταυτόχρονα διασώστες μάχης και εξειδικευμένοι διασώστες τραύματος, με ικανότητες σε ρίψεις, κατάδυση, αναρρίχηση και επιχειρήσεις σε δυσπρόσιτα περιβάλλοντα.

Σε μια τέτοια επιχείρηση, δεν αρκεί να «βρεθεί» ο πιλότος. Πρέπει να οργανωθεί ολόκληρη αλυσίδα υποστήριξης: πληροφορίες, εναέρια επιτήρηση, ομάδες ανάκτησης, ιατρική κάλυψη και προστασία της δύναμης διάσωσης. Η Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ σημειώνει ότι τα μέσα CSAR, όπως τα ελικόπτερα της οικογένειας Pave Hawk/Black Hawk, έχουν ως βασική αποστολή τη διεξαγωγή αποστολών έρευνας και διάσωσης ημέρα και νύχτα μέσα σε hostile environments.

Η δυσκολία αυξάνεται δραματικά όταν μιλάμε για επιχειρησιακό περιβάλλον όπως το Ιράν. Σε μια τέτοια περίπτωση, πέρα από το δύσβατο ανάγλυφο σε αρκετές περιοχές, υπάρχει το πρόσθετο βάρος ισχυρής αντιαεροπορικής άμυνας, οργανωμένων στρατιωτικών δυνάμεων και του κινδύνου γρήγορου εντοπισμού από τις ιρανικές αρχές ή τους Φρουρούς της Επανάστασης. Αυτό σημαίνει ότι η ζώνη ανάκτησης μπορεί να μετατραπεί σε καυτή περιοχή μέσα σε ελάχιστο χρόνο, υποχρεώνοντας τους διασώστες να αλλάξουν σχέδιο σε πραγματικό χρόνο. Η ίδια η αμερικανική ειδική πολεμική αεροπορία περιγράφει τις αποστολές της ως επιχειρήσεις σε «hostile, denied, or politically sensitive environments».

Το χειρότερο δυνατό σενάριο παραμένει η αιχμαλωσία. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η επιχείρηση παύει να είναι μόνο στρατιωτικό ζήτημα και μετατρέπεται άμεσα σε διπλωματική και γεωπολιτική κρίση. Για τις ΗΠΑ, η ανάκτηση απομονωμένου προσωπικού δεν είναι μόνο θέμα επιχειρησιακής επιτυχίας, αλλά και πολιτικής αξιοπιστίας, όπως προκύπτει και από τον κεντρικό ηθικό άξονα που περιγράφουν οι επίσημες αμερικανικές πηγές: «να μην μείνει πίσω κανείς».

Με απλά λόγια, μια επιχείρηση CSAR δεν είναι απλώς αποστολή διάσωσης. Είναι ένας αγώνας δρόμου ανάμεσα στον χρόνο, την αντοχή του καταρριφθέντος πιλότου, την επιχειρησιακή ετοιμότητα των διασωστών και την ταχύτητα αντίδρασης του αντιπάλου. Και αν το σκηνικό είναι το Ιράν, τότε κάθε λεπτό μπορεί να κρίνει όχι μόνο τη μοίρα ενός ανθρώπου, αλλά και την επόμενη φάση μιας ολόκληρης διεθνούς κρίσης.

• ΗΠΑ
• Ιράν
• μαχητικό αεροσκάφος