Δανία: Το «θαύμα» της μεταναστευτικής πολιτικής και η σκληρή πραγματικότητα πίσω από τους αριθμούς

Δύο τρύπες από σφαίρες στη μεταλλική πόρτα του μικρού καταστήματος του Ισμαΐλ Σμπαϊτά στην Κοπεγχάγη θυμίζουν μια εποχή που η συνοικία Νερέμπρο βυθιζόταν στη βία και την εγκληματικότητα. Ήταν τότε που συμμορίες με φόντο το εμπόριο ναρκωτικών και τη μεταναστευτική ένδεια συγκρούονταν στους δρόμους της δανικής πρωτεύουσας. Από τότε, όμως, έχουν αλλάξει πολλά.

Μέσα σε λιγότερο από μια δεκαετία, η Δανία κατάφερε κάτι που φαντάζει απίθανο για τα ευρωπαϊκά δεδομένα: μείωσε κατά σχεδόν 90% τις αιτήσεις ασύλου, εφαρμόζοντας μια από τις πιο αυστηρές και στοχευμένες μεταναστευτικές πολιτικές στη Δύση.

Πίσω από αυτή την αλλαγή βρίσκεται η κεντροαριστερή κυβέρνηση της Μέτε Φρεντέρικσεν, που ανέλαβε το 2019 με την υπόσχεση να «προστατεύσει τη δανικότητα». Και όπως φαίνεται, το έκανε – αλλά με τίμημα.

Πρόσφυγες από τη Συρία: Αναστέλλουν την εξέταση αιτημάτων ασύλου Δανία, Νορβηγία και Σουηδία

Από «γκέτο» σε hipster προορισμό

Το Μιόλνερπαρκεν, άλλοτε «γκέτο μη δυτικών» μεταναστών, αποτελεί πια γειτονιά αναβάθμισης. Μεταναστευτικοί πληθυσμοί μετακινήθηκαν, εγκληματίες απελάθηκαν, και η περιοχή άρχισε να προσελκύει νέους επαγγελματίες και επιχειρηματίες. «Το μέρος είναι 99% ασφαλέστερο», λέει ο Παλαιστίνιος Σμπαϊτά. «Η Δανία έκανε αυτό που μας υποσχέθηκε».

Η επιτυχία, όμως, δεν ήταν χωρίς κόστος.

Η πολιτική μηδενικής ανοχής

Το μοντέλο Φρεντέρικσεν βασίστηκε σε ένα πλέγμα μέτρων που ξάφνιασαν ακόμη και πολιτικούς της παραδοσιακής Δεξιάς:

• Απαγόρευση μπούρκας και νικάμπ

• Υποχρεωτικά μαθήματα δανικής για μετανάστες και τα παιδιά τους

• Αφαίρεση επιδομάτων σε μη συμμορφούμενους αιτούντες άσυλο

• Κατασχέσεις τιμαλφών μεταναστών για κάλυψη εξόδων διαβίωσης

• Δημοσίευση στατιστικών εγκληματικότητας ανά εθνικότητα

• Επανασχεδιασμός γειτονιών με βάση τον “νόμο για τα γκέτο”

Στο πλαίσιο αυτών των πολιτικών, δημιουργήθηκαν και ειδικές δομές απέλασης όπως το αμφιλεγόμενο κέντρο Σέλσμαρκ — ένας χώρος “προσωρινής παραμονής” που έχει κατηγορηθεί για απάνθρωπες συνθήκες.

Οι σκιές της επιτυχίας

Παρά τη μείωση των αριθμών —από 21.316 αιτήσεις ασύλου το 2015 σε μόλις 2.333 το 2024— η ανθρώπινη διάσταση παραμένει ζοφερή.

Δανία: Η χώρα δεν θα δεχθεί φέτος κανέναν πρόσφυγα

Η 28χρονη Ιρανή στο Σέλσμαρκ, χωρίς γνώση δανικών ή αγγλικών, δεν μπορεί να απελαθεί αλλά ούτε και να ζήσει αξιοπρεπώς. Ο 23χρονος Κούρδος με ψυχικά τραύματα αναμένει το μέλλον του χωρίς ελπίδα. Ο Καμερουνέζος δικηγόρος Νταμ Κάρλσον κοιμάται με την αποσκευή έτοιμη δίπλα στο σιδερένιο του κρεβάτι. «Δεν μπορώ να επιστρέψω. Θα με φυλακίσουν. Δεν πίστευα ποτέ ότι η φιλελεύθερη Δανία δεν βοηθά πια ανθρώπους σαν εμένα», λέει.

Ένα μοντέλο που εμπνέει (και ανησυχεί)

Η επιτυχία της Φρεντέρικσεν έχει διεθνή αντίκτυπο. Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ επισκέφθηκε πρόσφατα την Κοπεγχάγη για να μελετήσει τη στρατηγική της. Η Αριστερά στη Δανία υιοθέτησε τη ρητορική αποτροπής, ενώ οι ακροδεξιοί πολιτικοί αποδυναμώθηκαν – φαινόμενο σπάνιο για την ευρωπαϊκή τάση.

Το δανικό μοντέλο προκαλεί θαυμασμό αλλά και έντονους προβληματισμούς. Πώς ισορροπεί μια δημοκρατία μεταξύ της ανάγκης ασφάλειας και της προστασίας των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων; Πόση “επιλεκτικότητα” αντέχει η έννοια της φιλοξενίας;

Η Δανία φαίνεται να απαντά με σαφήνεια: «Εμείς επιλέγουμε ποιος θα ζήσει εδώ». Το ερώτημα είναι αν η υπόλοιπη Ευρώπη είναι έτοιμη να κάνει το ίδιο — και με ποιο τίμημα.

• Δανία
• μετανάστευση
• μεταναστευτικό
• πρόσφυγες