Διατροφή: Τρεις μύθοι για τον μεταβολισμό – Τι λένε οι ειδικοί

Ο μεταβολισμός είναι από τις πιο καυτές λέξεις στον κόσμο του wellness -ένας κώδικας που, αν αποκρυπτογραφηθεί, θεωρείται ότι κρύβει τα μυστικά της απώλειας βάρους και της συνολικής υγείας.

Ωστόσο, παρότι η λέξη ακούγεται παντού, πολλοί δεν καταλαβαίνουν πραγματικά πώς λειτουργεί αυτή η βασική βιολογική διαδικασία, λέει ο Dr. Kevin Hall, ερευνητής διατροφής και μεταβολισμού.

«Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι έχει να κάνει με το πόσο φαγητό μπορούμε να φάμε χωρίς να πάρουμε βάρος ή κάτι τέτοιο», εξηγεί στον Dr. Sanjay Gupta, επικεφαλής ιατρικό ανταποκριτή του CNN, στο podcast Chasing Life. Ο Hall θέλει να βάλει τον μεταβολισμό σε άλλο πλαίσιο.

«Ο μεταβολισμός είναι μια εντυπωσιακή βιοχημική διαδικασία που ουσιαστικά μετατρέπει το φαγητό που τρώμε και το οξυγόνο που αναπνέουμε σε… ό,τι είμαστε και ό,τι κάνουμε», λέει.

Ως κορυφαίος επιστήμονας στον χώρο, ο Hall είναι γνωστός από τη μελέτη του σε πρώην διαγωνιζόμενους του reality “The Biggest Loser”, η οποία εξήγησε τι διαφοροποιούσε όσους κράτησαν τα κιλά που έχασαν από εκείνους που τα ξαναπήραν.

Έχοντας εργαστεί για πάνω από 20 χρόνια στα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH), ο Hall ερεύνησε αργότερα τη σχέση υπερ-επεξεργασμένων τροφών και παχυσαρκίας. Μάλιστα, μία μελέτη του απέδειξε ότι τέτοιες τροφές οδηγούν τους ανθρώπους στο υπερφάγωμα. Τον Απρίλιο ανακοίνωσε την πρόωρη αποχώρησή του από το NIH, καταγγέλλοντας λογοκρισία στον τρόπο παρουσίασης των πορισμάτων του.

Σήμερα συνυπογράφει το βιβλίο “Food Intelligence: The Science of How Food Both Nourishes and Harms Us” με τη δημοσιογράφο Julia Belluz.

Αν και ο μεταβολισμός και η απώλεια βάρους συνδέονται συχνά, ο Hall τονίζει ότι αυτό είναι παραπλανητικό.
«Είναι απογοητευτικό το πώς αυτός ο πανέμορφος φυσιολογικός μηχανισμός αντιμετωπίζεται σαν κάτι που απλώς μπορείς να “ενεργοποιήσεις” με ένα συμπλήρωμα για να χάσεις βάρος», σχολιάζει.

Τρεις μύθοι για τον μεταβολισμό που πρέπει να καταρρίψουμε

Μύθος 1: Οι άνθρωποι με παχυσαρκία έχουν αργό μεταβολισμό

Η επικρατούσα άποψη είναι ότι ένας αργός μεταβολισμός οδηγεί σε αυξημένο σωματικό βάρος. Όμως, το αντίθετο φαίνεται να ισχύει.

«Συνήθως, οι μεγαλύτεροι σε βάρος άνθρωποι έχουν πιο γρήγορους μεταβολισμούς από τους μικρότερους», εξηγεί ο Hall.

Ο μύθος αυτός προήλθε από τις πρώτες μελέτες που βασίζονταν σε αυτοαναφορές πρόσληψης θερμίδων. Οι συμμετέχοντες με παχυσαρκία υποεκτιμούσαν σε μεγαλύτερο βαθμό την ποσότητα τροφής που κατανάλωναν, οδηγώντας σε λανθασμένα συμπεράσματα.

«Οι επιστήμονες τότε πίστεψαν πως, αφού έλεγαν ότι έτρωγαν λιγότερο αλλά δεν έχαναν βάρος, τότε θα είχαν αργό μεταβολισμό. Και αυτό θα εξηγούσε την παχυσαρκία τους».

Σήμερα, με την πρόοδο της τεχνολογίας, οι μετρήσεις γίνονται απευθείας, και δείχνουν πως οι άνθρωποι με παχυσαρκία έχουν, κατά μέσο όρο, υψηλότερους μεταβολικούς ρυθμούς από τους πιο αδύνατους.

Ωστόσο, ο μύθος επιμένει — και έχει αποβεί και θανάσιμα επικίνδυνος. Στη δεκαετία του 1930, όταν το χημικό DNP (2,4-δινιτροφαινόλη) βρέθηκε να αυξάνει τον μεταβολισμό, διαφημίστηκε ως θεραπεία για την παχυσαρκία. Παρότι ήταν αποτελεσματικό, προκάλεσε τύφλωση, ακόμα και θάνατο, και αποσύρθηκε γρήγορα από την αγορά.

«Δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει ότι δεν μπορούμε να “πειράξουμε” έναν τόσο βασικό μηχανισμό όπως ο μεταβολισμός με χάπια χωρίς σοβαρές παρενέργειες», σχολιάζει ο Hall.

Μύθος 2: Ο μεταβολισμός επιβραδύνεται με την ηλικία

Κι όμως, ο μεταβολισμός παραμένει σταθερός μέχρι τα βαθιά γεράματα. «Φαίνεται ότι μέχρι τα 70 ή τα 80, ο μεταβολικός ρυθμός δεν αλλάζει ιδιαίτερα», λέει ο Hall.

Αυτό που αλλάζει είναι η σύσταση του σώματος: μετά τα 30, πολλοί χάνουν μυϊκή μάζα και αποκτούν περισσότερο λίπος — κάτι που μπορεί να μειώσει το μεταβολισμό, καθώς οι μύες καίνε περισσότερες θερμίδες από το λίπος.

Όμως αυτό δεν είναι αναπόφευκτο και δεν σχετίζεται με την ηλικία αυτή καθαυτή.

Για να διατηρηθεί η άλιπη μάζα, ο Hall προτείνει:
Δύο φορές την εβδομάδα ασκήσεις ενδυνάμωσης
Επαρκής κατανάλωση πρωτεΐνης (χωρίς υπερβολές)

Μύθος 3: Ο υψηλός μεταβολισμός είναι απαραίτητος για απώλεια βάρους

Ακόμη ένας παγιωμένος μύθος είναι πως ο αργός μεταβολισμός εμποδίζει την απώλεια βάρους. Ο Hall, όμως, τον ανατρέπει πλήρως.

«Αυτοί που τα καταφέρνουν καλύτερα στο να χάσουν και να διατηρήσουν βάρος είναι εκείνοι που έχουν τον πιο αργό μεταβολισμό ή τη μεγαλύτερη πτώση στον μεταβολισμό τους», εξηγεί.

Είναι σαν να «τεντώνεις ένα ελατήριο» — όσο περισσότερο πιέζεις τον οργανισμό με δίαιτα ή γυμναστική, τόσο πιο πολύ μειώνεται ο μεταβολικός ρυθμός.

Όμως αυτό δεν επηρεάζει τελικά την ικανότητα να χάσει ή να διατηρήσει κανείς το βάρος του, σύμφωνα με τις μελέτες του Hall.

Ο Hall θέλει να απελευθερώσει τον μεταβολισμό από το βάρος της κουβέντας για το αδυνάτισμα.
«Η παραπληροφόρηση γύρω από τον μεταβολισμό μας αποσπά από την πραγματική του μαγεία», λέει.

«Είναι η συνεχής ροή ύλης και ενέργειας από το φαγητό και την αναπνοή μας που τροφοδοτεί κάθε κύτταρο του σώματός μας — και σχεδόν κάθε ζωντανό οργανισμό στον πλανήτη. Είναι θεμελιώδες στοιχείο της ζωής, και πραγματικά συναρπαστικό».

• Διατροφή
• μεταβολισμός