Δίστομο 10 Ιουνίου 1944: Ένα αποτρόπαιο και ατιμώρητο έγκλημα των Ναζί – Δολοφόνησαν, ατίμασαν και βίασαν (Βίντεο – Φωτογραφίες)

Δίστομο 10 Ιουνίου 1944, Σαν σήμερα, πραγματοποιήθηκαν ένα από τα πιο στυγερά εγκλήματα των ναζί, στην κατεχώμενη Ελλάδα.

Στο Δίστομο, δολοφόνησαν 223 κατοίκους της κωμόπολης — 114 γυναίκες και 104 άνδρες. Μεταξύ των νεκρών ήταν 45 παιδιά και 20 βρέφη!

1944, οι ναζί υποχωρούν σε όλα τα μέτωπα. Στην Ελλάδα είναι διαδοχικά τα χτυπήματα που δέχεται από τον ΕΛΑΣ και τις άλλες αντάρτικές δυνάμεις. Και όσο το τέρας του φασισμού πιέζεται τόσο ξερνά θάνατο. Καταφεύγει από έγκλημα σε έγκλημα. Βιάννος, Ανώγεια, Κάνδανος, Καλάβρυτα, Λιγκιάδες, Κομμένο, Χορτιάτης, Κεδρύλλια, Λέχοβο και άλλα ων ουκ έστι αριθμός. Εκατόμβη θυμάτων για τη λευτεριά.

Στο Δίστομο όμως, οι ναζί αποτυπώνουν όλη τους την εγκληματική φύση. Δεν έκαψαν μόνο το χωριό, δεν εκτέλεσαν μόνο όποιον έβρισκαν μπροστά τους.

Δίστομο 10 Ιουνίου 1944

Τα ξημερώματα της 10ης  Ιουνίου του 1944 ο εικοσιεξάχρονος λοχαγός των SS του 2ου λόχου του 1ου τάγματος του 7ου τεθωρακισμένου συντάγματος της αστυνομίας SS, Φριτς Λάουτενμπαχ, έλαβε διαταγή να μετακινήσει το λόχο του από τη Λιβαδειά προς τα χωριά Δίστομο, Στείρι και Κυριάκι. Σκοπός των γερμανών ήταν να εντοπίσουν τους αντάρτες του ΕΛΑΣ που δρούσαν στη δυτική πλευρά του Ελικώνα, και οι οποίοι τους είχαν τσακίσει.

Για να κάνουν τους αντάρτες να βγουν από τις θέσεις τους οι γερμανοί είχαν δημιουργήσει ένα «δόλωμα». Δυο ελληνικά φορτηγά (τα οποία είχαν επιτάξει) προπορεύονταν της κύριας φάλαγγας. Μέσα στα φορτηγά υπήρχαν πάνοπλοι SS ντυμένοι χωρικοί.

Την ίδια στιγμή προσπάθησαν να δημιουργήσουν μια μέγγενη γύρω από τους αντάρτες και ο 10ος και 11ος λόχος του 3ου τάγματος από την Άμφισσα κατευθύνονταν προς το Δίστομο για να συναντήσουν το 2ο λόχο.

Αντάρτες όμως δεν υπήρχαν πουθενά. Δεν είχαν τσιμπήσει το δόλωμα και δεν είχαν κάνει αισθητή την παρουσία τους. Οι Γερμανοί μπήκαν στο Δίστομο για να ανασυνταχτούν και εκεί έδωσαν εντολή σε όλους τους κατοίκους να μην απομακρυνθούν μέχρι να επιστρέψουν.

Στον δρόμο προς το Δίστομο, οι Γερμανοί σταματούν 12 χωρικούς που πήγαιναν να δουλέψουν στα χωράφια τους και τους πήραν ομήρους. Αφού ενωθούν με άλλα εξήντα γερμανικά αυτοκίνητα που έρχονται από την Άμφισσα, κατευθύνονται προς το Δίστομο. Ο λοχαγός των SS, Φριτς Λάουτενμπαχ, έλαβε εντολή να μετακινήσει τον λόχο του, με σκοπό τον εντοπισμό ανταρτών του ΕΛΑΣ. Έτσι, μετά από κάποια ώρα και εντελώς αναπάντεχα, κατά τις 12.00 το μεσημέρι, τα δύο επιταγμένα ελληνικά αυτοκίνητα με τους μεταμφιεσμένους Γερμανούς στρατιώτες, μαζί με τρία ακόμα επιβατηγά και τρεις ακόμα μοτοσικλέτες, κατευθύνονται προς τον Όσιο Λουκά, όπου και έχουν πληροφορηθεί την ύπαρξη ανταρτών στην περιοχή. Η μάχη αναπόφευκτη ενώ θα κρατήσει αρκετή ώρα. Μετά τη συμπλοκή, η γερμανική φάλαγγα θα επιστρέψει στο χωριό. Ακολουθεί η εκτέλεση των 12 ομήρων μπροστά στο Δημοτικό σχολείο. Οι κάτοικοι αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν πάει καλά, και όσοι μπορούν, κάνουν απόπειρες διαφυγής, κάποιες επιτυχημένες και κάποιες όχι. Όσοι δεν θα καταφέρουν να φύγουν κλείνονται έντρομοι μέσα στα σπίτια τους. Τότε είναι που θα ξεκινήσει η ανελέητη σφαγή.

Οι δυνάμεις των Ες – Ες ξεχύνονται στους δρόμους του χωριού, σπάζουν τις πόρτες, γαζώνουν άνδρες γυναίκες και παιδιά στην αγκαλιά της μάνας τους, κατάκοιτους ηλικιωμένους και βρέφη, ενώ λεηλατούν τα σπίτια πριν τα πυρπολήσουν. Σε αυτή την κόλαση δολοφονούνται  άνανδρα εν ψυχρώ 228 άμαχοι (118 άνδρες και 111 γυναίκες, μεταξύ των οποίων τέσσερα βρέφη κάτω του ενός έτους και 56 παιδιά μικρότερα των 16 ετών), 600 σπίτια καταστρέφονται, ενώ από την εκδικητική μανία των εκτελεστών δεν γλιτώνουν ούτε τα ζώα της περιοχής. Για να αποδώσουμε δικαιοσύνη μέσα σε αυτή την κόλαση, αξίζει σεβασμός σε όσους Γερμανούς στρατιώτες μπροστά στη θέα ανυπεράσπιστων ανθρώπων ανοίγοντας την πόρτα, τους κάνουν νόημα να μη μιλήσουν και στη συνέχεια μιμούμενοι τους βαρβάρους, φωνάζουν πυροβολώντας στον αέρα, ενώ φεύγοντας σχηματίζουν σταυρό στη πόρτα, σημάδι ότι η «αποστολή εξετελέσθη»…

Η σφαγή θα σταματήσει εκείνο το βράδυ, όταν οι Γερμανοί στρατιώτες αναγκαστούν να επιστρέψουν στη Λειβαδιά, φοβούμενοι τους αντάρτες, αφού προηγουμένως, όμως, έκαψαν τα σπίτια του χωριού. Τελικός απολογισμός 223 νεκροί, μεταξύ αυτών και 38 παιδιά, το μικρότερο μόλις 2 μηνών, χωρίς να υπολογίζονται τα αγέννητα από τις έγκυες γυναίκες που σκότωσαν.

Η πρωτοφανής θηριωδία έγινε αμέσως γνωστή μέσω του BBC στο εξωτερικό και προκάλεσε την κατακραυγή της διεθνούς κοινής γνώμης. Η Γερμανική Διοίκηση της Αθήνας επέρριψε την ευθύνη αποκλειστικά στους κατοίκους του Διστόμου, επειδή, όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή της, δεν συμμορφώθηκαν με τις στρατιωτικές εντολές.

Οι Γερμανοί απέδωσαν την επίθεση του ΕΛΑΣ σε ειδοποίηση των κατοίκων του Διστόμου και επέστρεψαν στο χωριό για να εκδικηθούν. Με διαταγή του διοικητή τους, υπολοχαγού Χανς Ζάμπελ, το Δίστομο πυρπολήθηκε και 218 κάτοικοι (114 γυναίκες και 104 άνδρες) εκτελέστηκαν απάνθρωπα. Μεταξύ των νεκρών, 45 παιδιά και έφηβοι και 20 βρέφη.

Η συγκλονιστική μαρτυρία του Sture Linner (Μέλους του Ερυθρού Σταυρού)

Ενώ βρισκόταν στη δεξίωση του γάμου του ο Σουηδός καθηγητής Λινέρ, μέλος του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, έλαβε ένα επείγον τηλεγράφημα από το Δίστομο με το οποίο ζητείται βοήθεια.

Οι εικόνες που περιγράφει είναι βγαλμένες από την κόλαση. Μια κόλαση όμως που δημιούργησαν άνθρωποι, προασπιστές της φρίκης του ναζισμού, αυτούς που ο καθηγητής Χάινς Ρίχτερ περιέγραψε ως ιππότες. Σύμφωνα και με πρόσφατες δηλώσεις του Γερμανού καθηγητή τον οποίο το Πανεπιστήμιο Κρήτης ήθελε να κάνει και επίτιμο διδάκτορά του, η σφαγή στο Δίστομο “ήταν μια δολοφονική ενέργεια” που προκλήθηκε ομως επειδή μία ομαδα των SS είχε οργιστεί επειδή δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει τους αντάρτες διπλανού χωριού.

Ο Στούρε Λιννέρ γεννήθηκε στη Στοκχόλμη το 1917. Απέκτησε τον τίτλο του υφηγητή της ελληνικής γλώσσας στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας το 1943 και του καθηγητή το 1992.

Κατά την περίοδο 1943-45 εργάστηκε στα πλαίσια της διεθνούς βοήθειας προς την Ελλάδα.

 

Τι απέγιναν οι υπεύθυνοι της θηριωδίας

Η πρωτοφανής θηριωδία έγινε αμέσως γνωστή μέσω του BBC στο εξωτερικό και προκάλεσε την κατακραυγή της διεθνούς κοινής γνώμης. Η Γερμανική Διοίκηση της Αθήνας επέρριψε την ευθύνη αποκλειστικά στους κατοίκους του Διστόμου, επειδή, όπως ανέφερε σε ανακοίνωσή της, δεν συμμορφώθηκαν με τις στρατιωτικές εντολές.

Μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα, το Ελληνικό Γραφείο Εγκληματιών Πολέμου μπόρεσε να ανακαλύψει τον υπεύθυνο της Σφαγής, Χανς Ζάμπελ, ο οποίος είχε καταφύγει στο Παρίσι και είχε συλληφθεί. Οι γαλλικές αρχές τον παρέδωσαν στις ελληνικές, οι οποίες τον προφυλάκισαν.

Τον Αύγουστο του 1949 ομολόγησε την έκταση των γερμανικών θηριωδιών στο Δίστομο, αλλά δικαιολογήθηκε ότι εκτελούσε διαταγές ανωτέρων του. Κατά τη διάρκεια της προφυλάκισής του, ο Ζάμπελ εκδόθηκε προσωρινά στη Δυτική Γερμανία για άλλη υπόθεση, αλλά δεν επέστρεψε ποτέ στην Ελλάδα για να αντιμετωπίσει τις συνέπειες των πράξεών του.

Στην Γερμανία στην πρώτη έρευνα το 1953 απηλλάγη και το 1969 , η εισαγγελία του Μονάχου, αποφάσισε οτι τα εγκλήματα παραγράφησαν το 1964.

Ο λοχαγός των SS Φριτς Λάουτενμπαχ (Fritz Lautenbach) είναι ο άνθρωπος που εκτέλεσε την εντολή για τη σφαγή του Διστόμου, ο οποίος και μετά το τέλος της συνέταξε ψευδή αναφορά που ανέφερε ότι οι άνδρες του δέχθηκαν επίθεση “με όλμους, αυτόματα όπλα και τουφέκια από τη μεριά του Διστόμου”.

Ο λοχαγός των SS σκοτώθηκε στην Ουγγαρία, λίγους μήνες μετά, κατά την υποχώτηση των γερμανών.

Ένας από τους υπεύθυνους για την σφαγή στο Δίστομο ο υπολοχαγός Χανς Ζαμπελ συλλαμβάνεται στην Γαλλία και απελαύνεται να δικαστεί στην Ελλάδα. Το 1949 στέλνετε προσωρινά στη Γερμανία για ‘έρευνα”. Ποτέ δεν επέστρεψε να δικαστεί pic.twitter.com/jJGoG57Gv5

— ptsiaras (@ptsiaras) June 10, 2018

Η περιγραφή του Δ. Κιουσόπουλου (επικεφαλής της Υπηρεσίας Εγκλημάτων Πολέμου) δίνει την εικόνα του εγκλήματος:

«Εις το πέρασμα των αιώνων ουδέποτε η ανθρωπότης εδοκίμασε τοσαύτην θηριωδίαν. Το Δίστομο μεταβάλλεται σε κόλασιν. Κάθε περιγραφή είναι αδύνατον να αποδώσει την τραγωδίαν εκατοντάδων κατοίκων… Αξιωματικοί, υπαξιωματικοί, στρατιώτες διαμοιράζονται εις ομάδας. Περιέρχονται τας οικίας, ως λυσσαλέαι ύαιναι, αιμοβόροι τίγρεις, κανίβαλοι της ζούγκλας! Επιπίπτουν κατά των δυστυχών κατοίκων — αδιακρίτως φύλου, ηλικίας. Σφάζουσι, φονεύουσι, βιάζουσι γυναίκες. Ξεκοιλιάζουσι εγκύους, γέροντες, νέοι είναι θύματα της αιμοβόρου μανίας. Δε φείδονται ουδενός. Φονεύουσιν τον ιερέα Σωτήριο Ζήση, εξορύσσουσι ζώντος έτι τους οφθαλμούς. Αποκόπτουσιν την κεφαλήν του, ρίπτουσιν εις τον βόρβορον. Πυροβολούσι την παρισταμένην σύζυγόν του, που κρατούσε εις τας αγκάλας της, θηλάζουσαν το μονοετές θυγάτριόν της Μαργαρίταν! Σκορπούν τα μυαλά της παιδίσκης εις το πρόσωπον της μητρός, ήτις τραυματισθείσα πίπτει χαμαί λιπόθυμος. Εκληφθείσα ως νεκρά — σώζεται διά να καταστεί, εν παραφροσύνη. Περί τους 15 κατοίκους — ελπίζοντας εις την οικίαν του ιερέως την σωτηρίαν — εφονεύθησαν. Φονεύουσιν εντός της οικίας του, την οικογένεια του Κατσινήν — τον Δάσκαλο Καρούμαλον — την Μορωσίαν, σύζυγο Ι. Φιλίππου — σύρουν εκ της κρύπτης της, με σκοπόν διά να τη βιάσουν. Αλλ’ ότε είδον ότι αύτη ήτο έγκυος, διά μαχαίρας διάνοιξαν την κοιλίαν της. Το δε εκχυθέν έμβρυον μετά λύσσης εποδοπάτησαν»…

Δίστομο -Μαρία Παντίσκα – Σύμβολο του Ολοκαυτώματος

Η φωτογραφία έχει τη δική της ιστορία. Λίγους µήνες µετά τη Σφαγή, ο Dmitri Κessel, ανταποκριτής του περιοδικού «Life» επισκέφθηκε το Δίστοµο για ρεπορτάζ. Αποθανατίζει τη Μαρία Παντίσκα, να στέκεται όρθια µπροστά σε µια σκάφη και να πλένει τα µαύρα ρούχα της στην αυλή. Η φωτογραφία δηµοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό «Life» στις 29 Νοεµβρίου του 1944, μαζί με άλλες από το Δίστομο.

Η Μαρία Παντίσκα — Μίχα απεβίωσε στις 12/3/2009 σε ηλικία 84 ετών. Τάφηκε στο Δίστομο.

Επέτειος της σφαγής 218 αθώων αμάχων στο #Δίστομο (video)https://t.co/JudRYMWFiQ pic.twitter.com/iWt8ykoRTO

— ΕΡΤ (@ertofficial_) June 10, 2019

Το Μουσείο Θυμάτων Ναζισμού στο Δίστομο

Το Μουσείο Θυμάτων Ναζισμού βρίσκεται στην είσοδο της κωμόπολης του Διστόμου, απέναντι και διαγώνια από το Δημαρχείο με ομαλή και άνετη πρόσβαση. «Έπρεπε να βρεθεί ένας χώρος για να στεγαστεί η συλλογή με τις φωτογραφίες των θυμάτων. Μια συλλογή ιερή για τους κατοίκους της κοινότητας. Οι φωτογραφίες συλλέχθηκαν με πρωτοβουλία του Πολιτιστικού Συλλόγου που ιδρύθηκε αμέσως μετά τη Μεταπολίτευση το 1976. Για πρώτη φορά τότε θα εκτεθούν οι φωτογραφίες σε ένα νοικιασμένο χώρο με αφορμή τις εκδηλώσεις Μνήμης και από εκείνη τη χρονιά και για τα επόμενα χρόνια, με διάφορες αφορμές. Υπήρχε επομένως ανάγκη για ένα μόνιμο χώρο. Σε αυτό το λιθόκτιστο κτίριο που βρισκόμαστε τώρα, στεγαζόταν από το 1960 το Δημοτικό σχολείο.

 

 

 

 

• 1944
• Δίστομο
• έγκλημα
• Ναζί