Δίστομο: Απόφαση-σταθμός στην Ιταλία ανοίγει τον δρόμο για αποζημιώσεις θυμάτων Ναζί

Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Ιταλίας δίνει ουσιαστική απάντηση στο βασικό ερώτημα που παραμένει ανοιχτό εδώ και δεκαετίες: μπορούν τελικά οι συγγενείς των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου να λάβουν αποζημιώσεις; Η απάντηση, έστω και υπό προϋποθέσεις, είναι πλέον «ναι», καθώς απορρίφθηκε η προσφυγή του γερμανικού Δημοσίου και ανοίγει ο δρόμος για αναγκαστική εκτέλεση αποφάσεων σε ιταλικό έδαφος.

Ποια είναι η σημασία της απόφασης για το Δίστομο;

Η απόφαση που ανακοινώθηκε τη Μεγάλη Παρασκευή σηματοδοτεί μια νέα φάση στον πολυετή δικαστικό αγώνα των συγγενών των θυμάτων. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια νομικών εμποδίων, επιτρέπεται η διαδικασία δέσμευσης και εκτέλεσης περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού Δημοσίου στην Ιταλία.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η τελεσίδικη απόφαση του Αρείου Πάγου από το 2002, που δικαίωνε τους ενάγοντες, δεν εφαρμόστηκε ποτέ στην Ελλάδα λόγω έλλειψης πολιτικής έγκρισης για αναγκαστική εκτέλεση κατά ξένου κράτους.

Τι συνέβη στο Δίστομο το 1944;

Η σφαγή του Διστόμου αποτελεί ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της γερμανικής Κατοχής στην Ελλάδα. Τον Ιούνιο του 1944, δυνάμεις των Ναζί εκτέλεσαν 218 κατοίκους του χωριού, ανάμεσά τους 45 παιδιά και 20 βρέφη, ως αντίποινα για αντιστασιακή δράση.

Το γεγονός έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως έγκλημα πολέμου και παραμένει μέχρι σήμερα σημείο αναφοράς στη συζήτηση για τις γερμανικές αποζημιώσεις.

Πώς εμπλέκεται η Ιταλία στην υπόθεση;

Μετά το αδιέξοδο στην Ελλάδα, οι συγγενείς των θυμάτων στράφηκαν στη δικαιοσύνη της Ιταλίας, με τη στήριξη της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και του Δήμου Διστόμου. Εκεί κινήθηκαν διαδικασίες για τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων του γερμανικού Δημοσίου, όπως απαιτήσεις που σχετίζονται με τους γερμανικούς σιδηροδρόμους.

Καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της υπόθεσης έπαιξε και το γεγονός ότι οι Έλληνες συγγενείς αποκλείστηκαν από το ταμείο αποζημιώσεων ύψους 61 εκατ. ευρώ που είχε δημιουργήσει η ιταλική κυβέρνηση το 2022, το οποίο αφορούσε αποκλειστικά Ιταλούς πολίτες.

Ποια είναι τα επόμενα βήματα και τα πιθανά εμπόδια;

Παρά τη σημαντική εξέλιξη, η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί. Υπάρχουν δύο βασικά σενάρια που θα μπορούσαν να ανακόψουν την πορεία προς τις αποζημιώσεις.

Το πρώτο αφορά ενδεχόμενη νέα προσφυγή της Γερμανίας στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν. Το δεύτερο σχετίζεται με πιθανή νομοθετική παρέμβαση της ιταλικής κυβέρνησης, που θα μπορούσε να μπλοκάρει την εκτέλεση των αποφάσεων.

Ωστόσο, η σημερινή απόφαση δημιουργεί ένα ισχυρό νομικό προηγούμενο και επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό για περισσότερα από 80 χρόνια.

• Δίστομο