Ανάλυση Economist: Είναι λάθος η προσέγγιση του Τραμπ στον Πούτιν

Ο Τ.Γ. Μπους κοίταξε τον Πούτιν στα μάτια και νόμισε ότι είδε την ψυχή του Έκανε λάθος. Ο Μπαράκ Ομπάμα προσπάθησε να «επανεκκινήσει» τις σχέσεις με τη Ρωσία, αλλά προς το τέλος της θητείας του προσάρτησε την Κριμαία, προκάλεσε διαμάχες αλλού στην Ουκρανία και κατέλαβε το κενό εξουσίας που άφησε ο Ομπάμα στη Συρία. Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να πηγαίνει ακόμα μακρύτερα και να προετοιμάζει μια εντελώς διαφορετική στρατηγική ευθυγράμμιση με τη Ρωσία. Μπορεί να πετύχει, ή θα είναι ο τρίτος Αμερικανός Πρόεδρος στη σειρά που θα ξεγελαστεί από τον κ. Πούτιν;

Οι λεπτομέρειες της νέας πορείας πλεύσης του κ. Τραμπ είναι ακόμα ασαφείς και μπορούν να αλλάξουν. Αυτό εν μέρει οφείλεται σε διαφωνίες στον εσώτερο κύκλο του. Ακόμα και όταν ο πρεσβευτής του στα Ηνωμένα Έθνη καταδίκαζε «καθαρά και ηχηρά» τις «επιθετικές ενέργειες της Ρωσίας» στην Ουκρανία, το ειδύλλιο του προέδρου με τον κ. Πούτιν παρέμενε καυτό. Όταν ένας δημοσιογράφος σχολίασε πρόσφατα στον κ. Τραμπ ότι ο κ. Πούτιν είναι «δολοφόνος», εκείνος βιάστηκε να απαντήσει: «Υπάρχουν πολλοί φονιάδες. Τι, νομίζετε ότι η χώρα μας είναι εντελώς αθώα;»

Το να υπονοεί ένας Αμερικανός Πρόεδρος ότι η χώρα του είναι τόσο δολοφονική όσο η Ρωσία είναι άνευ προηγουμένου, λάθος και δώρο στους προπαγανδιστές της Μόσχας. Και το να νομίζει ο κ. Τραμπ ότι ο κ. Πούτιν έχει πολλά να προσφέρει στην Αμερική, είναι λάθος εκτίμηση όχι μόνο της ρωσικής ισχύος και των ρωσικών συμφερόντων, αλλά, επίσης, και της αξίας αυτού που η Αμερική θα χρειαζόταν να επιστρέψει ως αντάλλαγμα.

Η τέχνη της διαπραγμάτευσης συναντά τον τσάρο της καταπάτησης

Ακολουθώντας τις φήμες που περιτριγυρίζουν τον κ. Τραμπ, το σενάριο με τη Ρωσία μοιάζει ως εξής: η Αμερική θα συνεργαστεί με τον κ. Πούτιν για να εξαλείψουν την «τρομοκρατία του ριζοσπαστικού Ισλάμ» − και ειδικά του Ισλαμικού Κράτους (ΙΚ). Την ίδια στιγμή η Ρωσία μπορεί να συμφωνήσει να τερματίσει τη συνεργασία της με το Ιράν, παλιό εχθρό της Αμερικής στη Μέση Ανατολή και απειλή για τους συμμάχους της, ανάμεσα στους οποίους το Μπαχρέιν και η Σαουδική Αραβία. Στην Ευρώπη, η Ρωσία θα σταματήσει να υποδαυλίζει τις διαμάχες στην Ουκρανία, θα συμφωνήσει να μην παρενοχλεί τα μέλη του ΝΑΤΟ που βρίσκονται στο κατώφλι της και, πιθανώς, να συμμετέχει σε συνομιλίες για πυρηνικό αφοπλισμό. Σε βάθος χρόνου, οι στενότερες σχέσεις με τη Ρωσία θα μπορούσαν να βοηθήσουν να ανακοπεί η κινεζική επέκταση. Ο Στήβεν Μπάνον, ο πιο ανησυχητικός από τους συμβούλους του κ. Τραμπ, είχε δηλώσει πέρυσι ότι «δεν είχε αμφιβολία» πως «πηγαίνουμε σε πόλεμο στην νότια Κίνα σε πέντε με δέκα χρόνια.» Εάν συμβεί κάτι τέτοιο η Αμερική θα χρειαστεί συμμάχους και η Ρωσία αποτελεί πυρηνική δύναμη με σύνορα μήκους 4.200 χλμ. Με την Κίνα. Τι να μη μας αρέσει;

Βασικά, τα πάντα. Οι Ρώσοι χάκερς μπορεί να βοήθησαν τον κ. Τραμπ στις δημοσκοπήσεις, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να εμπιστεύεται τον κ. Πούτιν. Τα συμφέροντα του Κρεμλίνου και της Αμερικής απέχουν έτη φωτός μεταξύ τους.

Στη Συρία, για παράδειγμα, ο κ. Πούτιν κάνει πολύ θόρυβο για τον πόλεμο με τους  τρομοκράτες του ΙΚ, αλλά δεν έχει κάνει καμιά σοβαρή προσπάθεια καταπολέμησής τους. Το τίμημα της συνεργασίας για την Αμερική θα είναι η εξασφάλιση μιας μόνιμης στρατιωτικής παρουσίας στη Μέση Ανατολή μέσω της προώθησης του Μπασάρ αλ-Άσαντ, το καθεστώς του οποίου αποκαλύφθηκε αυτή την εβδομάδα ότι προέβη σε χιλιάδες απαγχονισμούς πολιτών με συνοπτικές διαδικασίες. Τίποτε από τα παραπάνω δεν είναι καλό για τη Συρία, τη σταθερότητα στην περιοχή ή την Αμερική. Ακόμα και αν ο κ. Τραμπ και ο κ. Πούτιν μοιράζονταν κοινούς στόχους (κάτι που δεν ισχύει) και αν οι Αμερικανοί δεν είχαν πρόβλημα να γίνουν συνεργοί στις ρωσικές ακρότητες (θα έπρεπε να έχουν), οι αμερικανικές και οι ρωσικές δυνάμεις δεν μπορούν να πολεμήσουν εύκολα πλάι-πλάι. Τα συστήματά τους δεν δουλεύουν μαζί. Για να μπορέσουν να λειτουργήσουν από κοινού, το Πεντάγωνο θα έπρεπε να αποκαλύψει πληροφορίες που πληρώνει μια περιουσία για να προστατέψει. Εκτός αυτού, τα ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη δεν προσθέτουν τίποτα σπουδαίο στην υπάρχουσα αεροπορική ισχύ του συνασπισμού που μάχεται το ΙΚ. Επίγειες δυνάμεις θα είχαν, αλλά ο κ. Πούτιν δύσκολα θα τις αναπτύξει.

Αντιστοίχως, η Ρωσία δεν πρόκειται να έρθει σε σύγκρουση με το Ιράν. Οι στρατιώτες του συμπληρώνουν τη ρωσική αεροπορία. Το Ιράν αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη αγορά για εξαγωγές από τη Ρωσία. Και πάνω απ’ όλα, οι δύο χώρες είναι γείτονες που όλα τα σημάδια δείχνουν ότι επιθυμούν να συνεργαστούν για να λύσουν το Μεσανατολικό όχι να έρθουν σε αντιπαράθεση γι’ αυτό.

Η αντίληψη ότι η Ρωσία θα ήταν καλός σύμμαχος ενάντια στην Κίνα απέχει ακόμη περισσότερο από την πραγματικότητα. Η Ρωσία είναι πολύ ασθενέστερη από την Κίνα, με υφεσιακή οικονομία, υπογεννητικότητα και μικρότερο στρατό. Ο κ. Πούτιν δεν έχει ούτε τη δύναμη, ούτε την επιθυμία να δημιουργήσει τριβές με το Πεκίνο. Αντίθετα, υπολογίζει στο εμπόριο με την Κίνα, φοβάται την στρατιωτική της ισχύ και έχει πολλά κοινά με τους ηγέτες της, τουλάχιστον στην τάση του να κάνει τον νταή στους γείτονές του και να απορρίπτει τα δυτικά κηρύγματα περί δημοκρατίας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ακόμα και αν θα ήταν σοφό για την Αμερική να κλιμακώσει τις εντάσεις με την Κίνα – που δεν είναι – ο κ. Πούτιν δεν θα αποτελούσε βοήθεια κανενός είδους.

Ο πιο μεγάλος κίνδυνος, ωστόσο, λανθασμένων υπολογισμών για τον κ. Τραμπ βρίσκεται στην Ευρώπη. Εδώ η λίστα των επιθυμιών του κ. Πούτιν εμπίπτει σε τρεις κατηγορίες: τα πράγματα που δεν πρέπει να πάρει έως ότου συμπεριφερθεί καλύτερα, όπως η άρση των δυτικών κυρώσεων. Τα πράγματα που δεν πρέπει να πάρει σε καμία περίπτωση, όπως η αναγνώριση των προσαρτημένων περιοχών της Ουκρανίας. Και τα πράγματα που θα υπονομεύαν τους κανόνες στους οποίους βασίζεται η παγκόσμια τάξη, όπως η Αμερικανική συμμετοχή στην αποδυνάμωση του ΝΑΤΟ.

Ο κ. Πούτιν θα ήθελε πάρα πολύ ο κ. Τραμπ να τον άφηνε περισσότερο ελεύθερο στο «εγγύς εξωτερικό» της Ρωσίας, για παράδειγμα ξηλώνοντας τις αμερικανικές αντι-πυραυλικές ασπίδες στην Ευρώπη και σταματώντας την επέκταση του ΝΑΤΟ με την ένταξη του Μαυροβουνίου που είναι προγραμματισμένη για φέτος. Ο κ. Τραμπ δεν φαίνεται να συνειδητοποιεί τι γιγαντιαίοι συμβιβασμοί είναι αυτοί. Μεταδίδει ανάμεικτα μηνύματα για την αξία του ΝΑΤΟ, αποκαλώντας το «απαρχαιωμένο» τον περασμένο μήνα, αλλά υποσχόμενος αυτή την εβδομάδα να το υποστηρίξει. Κάποιοι από τους συμβούλους του φαίνεται να μην ενδιαφέρονται αν θα καταρρεύσει η ευρωπαϊκή ένωση. Όπως ο κ. Πούτιν, προσεταιρίζονται ηγέτες όπως η Μαρίν Λεπέν που δεν θα ήθελα τίποτα περισσότερο. Ο κ. Μπάνον, ενώ δέχεται ότι η Ρωσία είναι μια κλεπτοκρατία, βλέπει τον κ. Πούτιν ως μέρος μιας παγκόσμιας εξέγερσης από εθνικιστές και υπέρμαχους τη παράδοσης ενάντια στην φιλελεύθερη ελίτ – και επομένως ως φυσικό σύμμαχο για τον κ. Τραμπ.

Από έναν πράκτορα προς ένα κορόιδο

Η αναζήτηση μιας μεγάλης συμφωνίας με τον κ. Πούτιν είναι απατηλή. Όσο μεγάλος διαπραγματευτής και να είναι ο κ. Τραμπ, δεν υπάρχει κάποια καλή συμφωνία για να κλείσει. Αντίθετα, παραβλέπεται ο κίνδυνος ο εύθικτος κ. Τραμπ να καταλήξει να ηγείται μιας επικίνδυνης και αποσταθεροποιητικής κρίσης προδομένος από τον κ. Πούτιν.

Αντί για συμφωνία ή καυγά, καλύτερα θα ήταν να δουλέψει στα μικρά πράγματα για να βελτιώσει τις σχέσεις με τη Ρωσία. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει έλεγχο των εξοπλισμών και πρόληψη να μην συγκρουστούν κατά λάθος αμερικανικές και ρωσικές δυνάμεις. Οι ρεπουμπλικανοί του Κογκρέσου και οι πιο λογικοί του σύμβουλοι, όπως οι υπουργοί του της Άμυνας και των Εξωτερικών, θα πρέπει να  παλέψουν να πείσουν τον κ. Τραμπ για αυτό. Σε άλλη περίπτωση μπορεί να έχουμε άσχημη κατάληξη.

Πηγή: The Economist

• Ντόναλντ Τραμπ
• Ρωσία