Economist: Ο Τραμπ και το στέμμα του, ως επίδοξος βασιλιάς των ΗΠΑ – «Επικίνδυνη η συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του»

Στον πρώτο του θυελλώδη μήνα στην εξουσία, ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε τη βάση του να πανηγυρίσει και άφησε τους αντιπάλους του να παραπαίουν, τονίζει σε άρθρο του ο Economist για τον… νυν πλανητάρχη, την πλάτη του οποίου φιλοξενεί και στο εξώφυλλό του, ως μονάρχη. Με τον αιφνιδιαστικό του πόλεμο, ο κ. Τραμπ προσπαθεί να μετατρέψει την προεδρία σε κυρίαρχο κλάδο της κυβέρνησης.

Το ερώτημα είναι πόσο μακριά θα φτάσει η εκστρατεία του προτού ελεγχθεί -αν ελεγχθεί- και πού θα αφήσει τη Δημοκρατία, προσθέτει το δημοσιεύμα.

Αξίζει επίσης να τονιστεί ότι ο Λευκός Οίκος με ανάρτηση που κοινοποίησε ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος, με αφορμή την κατάργηση των διοδίων δημοσίευσε σκίτσο του Τραμπ με στέμμα με λεζάντα «Long live the King!» δηλαδή «Ζήτω ο Βασιλιάς»!

“CONGESTION PRICING IS DEAD. Manhattan, and all of New York, is SAVED. LONG LIVE THE KING!”
–President Donald J. Trump pic.twitter.com/IMr4tq0sMB

— The White House (@WhiteHouse) February 19, 2025

Η συγκέντρωση εξουσίας στα χέρια του Τραμπ

Σύμφωνα με τον Economist, ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να συγκεντρώσει την εξουσία, παρακάμπτοντας θεσμικά αντίβαρα. Διακυβερνά κυρίως μέσω προεδρικών διαταγμάτων, αγνοώντας συχνά το Κογκρέσο, ενώ προσπαθεί να περιορίσει τη δύναμη του δικαστικού σώματος. Πολλά από τα περίπου 70 εκτελεστικά του διατάγματα έχουν αμφισβητηθεί ως αντισυνταγματικά, δημιουργώντας μια συνεχή δοκιμασία για τη δικαστική εξουσία.

Έλεγχος των κρατικών μηχανισμών

Ο Τραμπ έχει επιβάλει αυστηρούς ελέγχους στα κυβερνητικά τμήματα. Σύμφωνα με τη Washington Post, οι υποψήφιοι για υψηλόβαθμες θέσεις στις μυστικές υπηρεσίες και την επιβολή του νόμου έπρεπε να συμφωνήσουν με τον ψευδή ισχυρισμό του ότι κέρδισε τις εκλογές του 2020. Επιπλέον, έχει αποδυναμώσει θεσμικές εγγυήσεις που είχαν θεσπιστεί μετά το σκάνδαλο Watergate, ώστε το Υπουργείο Δικαιοσύνης να λειτουργεί ανεξάρτητα από πολιτικές πιέσεις. Ενδεικτικά, μία από τις πρώτες ενέργειες του υπουργείου του ήταν να ζητήσει την απόσυρση κατηγοριών για διαφθορά εναντίον του δημάρχου της Νέας Υόρκης, Έρικ Άνταμς, εφόσον αυτός συμμορφωνόταν με τις επιθυμίες του προέδρου.

Νέα προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική

Ο Τραμπ επιδιώκει να απομακρύνει τις ΗΠΑ από πολυμερείς οργανισμούς, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, ενώ χρησιμοποιεί τους εμπορικούς δασμούς ως εργαλείο πολιτικής πίεσης. Η στάση του απέναντι στη Ρωσία και η αποστασιοποίηση από την Ευρώπη δείχνουν ότι αντιμετωπίζει τις συμμαχίες ως διαπραγματεύσιμες και όχι ως θεμέλιο της αμερικανικής στρατηγικής.

Ιστορικές συγκρίσεις και κίνδυνοι

Ο Τραμπ δεν είναι ο πρώτος πρόεδρος που επιδιώκει συγκέντρωση εξουσίας. Ο Φράνκλιν Ρούζβελτ είχε εκδώσει χιλιάδες εκτελεστικά διατάγματα, ενώ η προεδρική εξουσία ενισχύεται σταδιακά εδώ και δεκαετίες. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Economist, ο τρόπος με τον οποίο ο Τραμπ επιβάλλει τη βούλησή του, αγνοώντας θεσμικά αντίβαρα, είναι ανησυχητικός. Η υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας απειλεί τον διαχωρισμό των εξουσιών, έναν από τους βασικούς πυλώνες της αμερικανικής δημοκρατίας.

Πιθανές αντιδράσεις και περιορισμοί

Παρόλο που κινείται αργά, η δικαστική εξουσία μπορεί να ανακόψει τις υπερβολές της εκτελεστικής εξουσίας. Το Ανώτατο Δικαστήριο ίσως ακυρώσει ορισμένα από τα διατάγματα του Τραμπ, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνταγματική κρίση αν ο πρόεδρος επιλέξει να τα αγνοήσει.

Επιπλέον, η οικονομική πραγματικότητα αποτελεί έναν σημαντικό παράγοντα πίεσης. Οι αυξημένοι δασμοί και τα δημοσιονομικά ελλείμματα ενδέχεται να προκαλέσουν πληθωρισμό και αναταράξεις στις αγορές. Αν η γραφειοκρατία απορρυθμιστεί σε βαθμό που να πλήττει τις βασικές κρατικές υπηρεσίες, η κοινή γνώμη μπορεί να στραφεί εναντίον του Τραμπ, ανεξαρτήτως της πολιτικής του ισχύος.

Το μέλλον της Αμερικής

Στην εξωτερική πολιτική, ο Τραμπ έχει περιθώρια να επιφέρει σημαντικές αλλαγές προτού αντιμετωπίσει αντίσταση. Στο εσωτερικό, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπος με τις ίδιες τις θεσμικές δομές της δημοκρατίας. Ο κίνδυνος μιας συνταγματικής κρίσης ή ενός πολιτικού αδιεξόδου είναι υπαρκτός.

Η ειρωνεία είναι ότι η συγκέντρωση εξουσίας που επιδιώκει ο Τραμπ μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί εναντίον του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος από έναν Δημοκρατικό πρόεδρο. Συνεπώς, το κόμμα του θα πρέπει να αναρωτηθεί αν η αποδυνάμωση των θεσμών εξυπηρετεί πραγματικά τα μακροπρόθεσμα συμφέροντά του. Η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ προεδρικής ισχύος και δημοκρατικών θεσμών θα αποτελέσει το κεντρικό στοίχημα των επόμενων ετών για τις Ηνωμένες Πολιτείες.

• Economist
• ΗΠΑ
• Ντόναλντ Τραμπ