«Εδώ Πολυτεχνείο» – 49 χρόνια μετά: Οι πορείες μνήμης που βάφτηκαν με αίμα

«Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο. Σας μιλά ο ραδιοφωνικός σταθμός των ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων». Δύο φράσεις που έμειναν ανεξίτηλα χαραγμένες στο συλλογικό μας υποσυνείδητο.

Το πιο παράδοξο; Σχεδόν μισό αιώνα μετά, το αίτημα για «ΨΩΜΙ-ΠΑΙΔΕΙΑ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ» είναι πιο επίκαιρο από ποτέ. Ακόμα κι αν τα περί «επικαιρότητας» αποτελούν κλισέ, ακόμα κι αν η ιστορία καμιά φορά φλερτάρει με τη λήθη.

Το ημερολόγιο έγραφε 17 Νοεμβρίου του 1973, με την Χούντα του Παπαδόπουλου να καταρρέει. Και όπως αποδείχθηκε, αρκούσε μία σπίθα για ν’ ανάψει την πυρκαγιά.

«Αν υπήρχε το Ίντερνετ, οι Συνταγματάρχες θα είχαν πέσει χθες. Ήταν πάντα φοβισμένοι και ανεπαρκείς. Όμως φοβισμένος ήταν και ο λαός. Το Πολυτεχνείο τον αφύπνισε», αναφέρει στο NEWPOST o Γ.M, ένας εκ των ανώνυμων φοιτητών που βρέθηκαν πίσω από τα κάγκελα της σχολής το τετραήμερο 14-17 Νοεμβρίου του 1973.

Η γενιά που δεν έζησε τον Μάη του ’68, ενώ το Γούντστοκ και το «Καλοκαίρι της Αγάπης» αποτελούσαν γι’ αυτή όνειρα θερινής νυκτός, βγήκε στο δρόμο πλάι στους φοιτητές και τους οικοδόμους. Η ζωή «στον γύψο» δεν τους γέμιζε.

Δεν φοβήθηκαν το ΕΑΤ-ΕΣΑ, ούτε λύγισαν μπροστά στις δυνάμεις της Χωροφυλακής. Ακόμα και όταν το τανκ γκρέμισε την είσοδο, στάθηκαν με περηφάνια και καταφρόνηση μπροστά στο «γκρίζο» του ολοκληρωτικού καθεστώτος.

Έκτοτε, και κάθε χρόνο, το Πολυτεχνείο τιμάται μεγαλειωδώς. Δεν υπήρξαν όμως λίγες οι φορές που το πεζοδρόμιο βάφτηκε κόκκινο.

Όπως το 1995, όταν και για ένα τετραήμερο οι συμπλοκές μεταξύ Αντιεξουσιαστών και ΜΑΤ μετέτρεψαν το κέντρο της πρωτεύουσας σε πραγματικό πεδίο μάχης.

Η πόλη πήρε κυριολεκτικά φωτιά. Τράπεζες, καταστήματα, πολυκατοικίες και αυτοκίνητα παραδόθηκαν στην πύρινη λαίλαπα. Το Πολυτεχνείο τελεί υπό κατάληψη και οι βόμβες μολότοφ κάνουν τη νύχτα-μέρα.

Το Άσυλο αίρεται από την Σύγκλητο και η Αστυνομία εισβάλει. Περισσότερα από 470 άτομα συλλαμβάνονται, αριθμό που αποτελεί ρεκόρ στα χρονικά των διαδηλώσεων στη χώρα μας. Αξίζει μάλιστα να τονιστεί πως για τη μεταφορά τους χρειάστηκαν 15 πούλμαν της ΕΛΑΣ.

Κι αν η «βομβαρδισμένη» Αθήνα σύντομα έκλεισε τις πληγές της και τουλάχιστον δεν υπήρξαν ανθρώπινες απώλειες, το αίμα χύθηκε στις πορείες, που στο πέρασμα των χρόνων, τρεις άνθρωποι χάθηκαν άδικα.

Ξημέρωσε λοιπόν άλλη μία 17η Νοέμβρη.

Τιμώντας την ιστορική μέρα, μα και τους ανθρώπους που βγήκαν στο δρόμο και διαδήλωσαν εκείνες τις μέρες του 1973, «βουτάμε» στο παρελθόν και φέρνουμε στη μνήμη μας όσους δεν επέστρεψαν ποτέ στο σπίτι τους.

Πάντα με την ευχή να μην ξαναδούμε τη χώρα στον «γύψο», ούτε να… καθίσουν στον σβέρκο μας άλλοι αυτόκλητοι «σωτήρες».

Πολυτεχνείο – 16 Νοεμβρίου 1980: Το πρώτο αίμα και οι δύο νεκροί

Σαφώς και πρόκειται για την πιο μοιραία επέτειο και πορεία μνήμης, στο πλαίσιο της οποίας δύο νεαρά άτομα έχασαν άδικα τη ζωή τους στο πλαίσιο συμπλοκής με τα ΜΑΤ.

Η τότε κυβέρνηση Ράλλη είχε καταστήσει σαφές πως δεν θα επιτραπεί η διέλευση της διαδήλωσης μπροστά από την αμερικανική πρεσβεία.

Η Βασιλίσσης Σοφίας έχει μετατραπεί σε απόρθητο φρούριο. Οι παρατάξεις της ΕΦΕΕ κατευθύνονται προς την πλατεία Συντάγματος μα ένα μπλοκ 2000 περίπου μελών οργανώσεων της Αριστεράς, κινήθηκε προς την πρεσβεία.

Κατά την προσέγισή τους στη Βουλή, ήρθαν σε σύγκρουση με δυνάμεις των ΜΑΤ, με την περιοχή να θυμίζει βομβαρδισμένο τοπίο. Η χρήση χημικών ήταν συνεχής, ενώ οι διαδηλωτές κατέστρεψαν παρακείμενα καταστήματα και κτίρια.

Μέσα στον πανικό, η 20χρονη Σταματίνα Κανελλοπούλου και ο 26χρονος Ιάκωβος Κουμής θα αφήσουν την τελευταία τους πνοή από τα χτυπήματα των αστυνομικών.

Η κυβέρνηση περιορίστηκε στο να καταγγείλει τις «οργανωμένες ομάδες αναρχικών και εξτρεμιστικών στοιχείων» που «αμαύρωσαν τη μεγάλη λαϊκή επέτειο και προκάλεσαν βάναυσα τα δημοκρατικά και ειρηνικά αισθήματα του συνόλου του ελληνικού λαού».

17 Νοεμβρίου 1985: H πρώτη κατάργηση του Ασύλου και ο τραγικός χαμός του Μιχάλη Καλτεζά

Πολυτεχνείο, 12 χρόνια μετά: 150.000 άτομα συμμετέχουν σε μία μεγαλειώδη πορεία. Στον απόηχό της, ξεσπούν σοβαρά επεισόδια μεταξύ Αστυνομίας και Αντιεξουσιαστών στα Εξάρχεια. Μία κλούβα των ΜΑΤ γίνεται παρανάλωμα του πυρός από βόμβες μολότοφ.

Ο 27χρονος αστυνομικός Αθανάσιος Μελίστας που βρίσκεται μέσα σε αυτή, βγαίνει τρέχοντας έξω και πυροβολεί τον 15χρονο μαθητή Μιχάλη Καλτεζά στο πίσω μέρος του κεφαλιού από απόσταση μόλις 20 μέτρων, την ώρα που εκείνος έτρεχε μαζί με άλλους διαδηλωτές προς την πλατεία Εξαρχείων.

Αμέσως μετά την διάδοση του τραγικού γεγονότος, το παλιό Χημείο και το Πολυτεχνείο τελούν υπό κατάληψη. Το κέντρο της Αθήνας «βράζει» με την κυβέρνηση Παπανδρέου να φοβάται τα χειρότερα.

Το επόμενο πρωί, και με την άδεια του πρύτανη, οι αστυνομικές δυνάμεις μπαίνουν στο Χημείο για να δώσουν τέλος στην κατάληψη.

Η μεγάλη χρήση δακρυγόνων σε εξαιρετικά μικρό χώρο, μετέτρεψε την ατμόσφαιρα σε «θάλαμο αερίων». 37 άτομα ξυλοκοπήθηκαν αγρίως ενώ αξίζει να τονιστεί πως η αντοχή της κυβέρνησης δοκιμάστηκε σε όλα τα επίπεδα:

Ήταν η πρώτη φορά που καταργήθηκε το Άσυλο από κυβέρνηση της Αριστεράς, ενώ οι υπουργοί Κουτσόγιωργας και Τσούρας υπέβαλλαν τις παραιτήσεις τους, οι οποίες δεν έγιναν δεκτές από τον πρωθυπουργό.

• Πολυτεχνείο
• Πορείες