ΕΕ–Mercosur: Αναβολή στην υπογραφή της συμφωνίας εν μέσω αντιδράσεων αγροτών και κρατών-μελών

Η Ευρωπαϊκή Ένωση μεταθέτει για τον Ιανουάριο την υπογραφή της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με τις τέσσερις χώρες της Mercosur — Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη — όπως επιβεβαίωσε αξιωματούχος της Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με πηγές στις Βρυξέλλες, θα οριστεί νέα ημερομηνία για το πρώτο μισό του Ιανουαρίου. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επιδίωκε την υπογραφή κατά τη σύνοδο κορυφής της Mercosur το Σάββατο 20 Δεκεμβρίου 2025, στη Φοζ ντο Ιγκουασού της Βραζιλίας. Ωστόσο, η διαδικασία απαιτούσε την έγκριση ενισχυμένης πλειοψηφίας κρατών-μελών, η οποία δεν εξασφαλίστηκε.

Παρά τη στήριξη της Γερμανίας και χωρών όπως η Ισπανία, η Δανία, η Σουηδία και η Φινλανδία, η έντονη αντίθεση της Γαλλίας, σε συνδυασμό με επιφυλάξεις και υπαναχωρήσεις της Ιταλίας και άλλων κρατών, οδήγησαν στην αναβολή. Την ίδια στιγμή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και διαπραγματευτές του Συμβουλίου κατέληξαν σε άτυπη συμφωνία για «δικλείδες προστασίας» υπέρ των αγροτών, που θα ενεργοποιηθούν με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας.

Οι αντιδράσεις, ωστόσο, δεν κάμφθηκαν. Στις Βρυξέλλες, χιλιάδες αγρότες από όλη την ΕΕ διαδήλωσαν κοντά στο κτίριο Europa, με επεισόδια έξω από το Ευρωκοινοβούλιο. Παρόμοιες κινητοποιήσεις καταγράφηκαν στο Στρασβούργο, στο αεροδρόμιο της Λιέγης και σε χώρες όπως η Ισπανία, η Πολωνία και η Βουλγαρία.

Η Mercosur, που ιδρύθηκε το 1991, διαπραγματεύεται με την ΕΕ από το 1999. Μια κατ’ αρχήν συμφωνία επιτεύχθηκε το 2019, αλλά δεν επικυρώθηκε λόγω περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών ανησυχιών. Τον Δεκέμβριο του 2024 σημειώθηκε πρόοδος, με τις δύο πλευρές να καταλήγουν στη μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συνάψει η ΕΕ. Για την επικύρωσή της απαιτείται ενισχυμένη πλειοψηφία (τουλάχιστον 15 από τα 27 κράτη-μέλη που να εκπροσωπούν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ), ενώ εκκρεμεί και η τελική έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η συμφωνία ΕΕ–Mercosur θα δημιουργούσε τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως. Σύμφωνα με τη Γενική Διεύθυνση Εμπορίου της Κομισιόν, η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Mercosur σε αγαθά, με εξαγωγές 57 δισ. ευρώ το 2024, ενώ καλύπτει περίπου το 25% του εμπορίου υπηρεσιών της, με εξαγωγές 29 δισ. δολαρίων το 2023.

Η συμφωνία θα διευκόλυνε τις ευρωπαϊκές εξαγωγές οχημάτων, μηχανημάτων, κρασιών και οινοπνευματωδών στη Λατινική Αμερική, ενώ θα άνοιγε τον δρόμο για εισαγωγές μοσχαρίσιου κρέατος, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας στην Ευρώπη. Οι Βρυξέλλες τονίζουν ότι η υπογραφή έως το τέλος του έτους είναι κρίσιμη για την «αξιοπιστία» της ΕΕ έναντι των λατινοαμερικανικών εταίρων. Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, είχε προειδοποιήσει ότι «αν δεν κλείσει τώρα, δεν θα υπογράψουμε όσο είμαι πρόεδρος». Ωστόσο, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μικρής καθυστέρησης μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι. Όπως δήλωσε ο Λούλα, η Μελόνι του ζήτησε «υπομονή» λόγω των πιέσεων από τους Ιταλούς αγρότες, εκφράζοντας πεποίθηση ότι μπορεί να τους πείσει.

Για την αποκλιμάκωση των αντιδράσεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμφώνησαν σε μέτρα προστασίας: δυνατότητα αναστολής προτιμησιακών δασμών σε ευαίσθητα αγροτικά προϊόντα (όπως πουλερικά, μοσχαρίσιο κρέας, αυγά, εσπεριδοειδή και ζάχαρη), αυστηρότερα όρια ενεργοποίησης των μηχανισμών και διαρκή παρακολούθηση της αγοράς από την Κομισιόν. Ο εισηγητής του Ευρωκοινοβουλίου, ευρωβουλευτής Γκάμπριελ Μάτο, δήλωσε: «Στέλνουμε ξεκάθαρο μήνυμα ότι μπορούμε να προχωρήσουμε στη συμφωνία Mercosur χωρίς να αφήσουμε απροστάτευτους τους αγρότες μας. Συμφωνήσαμε σε έναν ισχυρό, ταχύ και νομικά θωρακισμένο μηχανισμό που επιτρέπει έγκαιρες παρεμβάσεις σε διαταραχές της αγοράς».

• Mercosur
• αγρότες
• Ευρωπαϊκή Ένωση