Είναι όντως καλή για εσάς η μαύρη σοκολάτα;

Για χρόνια μάς έλεγαν ότι η σοκολάτα δεν είναι καλή για την υγεία μας. Όμως, όσο πιο σκούρα είναι η σοκολάτα, τόσο πιο απροσδόκητα ευεργετική μπορεί να είναι για την υγεία. Οι άνθρωποι καταναλώνουν κάποια μορφή σοκολάτας εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Για το μεγαλύτερο μέρος αυτής της περιόδου, η σοκολάτα είχε τη μορφή υγρού κακάο, φτιαγμένου από κόκκους κακάο. Ορισμένοι πολιτισμοί – αλλά όχι όλοι – πρόσθεσαν στη συνέχεια ζάχαρη, γάλα και γυαλιστερή συσκευασία. Εκείνοι όμως που συνεχίζουν να καταναλώνουν το κακάο με πιο παραδοσιακό τρόπο έχουν πυροδοτήσει μια συζήτηση για το αν η σοκολάτα μπορεί να είναι ωφέλιμη για την υγεία μας. Για παράδειγμα, οι Ινδιάνοι Κούνα, που ζουν στα νησιά Σαν Μπλας του Παναμά, έχουν χαμηλή αρτηριακή πίεση που δεν αυξάνεται με την ηλικία, χαμηλά ποσοστά εμφραγμάτων, εγκεφαλικών, διαβήτη και καρκίνου, και συνήθως ζουν μέχρι βαθιά γεράματα, λέει η Marji McCullough, ανώτερη επιστημονική διευθύντρια επιδημιολογικής έρευνας στην Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία.

Και σε αντίθεση με την επιστημονική άποψη ότι η υπερβολική κατανάλωση αλατιού αυξάνει την αρτηριακή πίεση, η διατροφή τους περιέχει περίπου την ίδια ποσότητα αλατιού με τη μέση αμερικανική διατροφή. Για να διαπιστώσει τι ακριβώς καταναλώνουν καθημερινά, η McCullough επισκέφθηκε τους Ινδιάνους Κούνα. Εκεί ανακάλυψε ότι κατανάλωναν περίπου τέσσερα φλιτζάνια κακάο την ημέρα –κακάο αναμεμειγμένο με νερό και μικρές ποσότητες ζάχαρης. Ωστόσο, η McCullough δεν μπορεί να αποδώσει με βεβαιότητα την καλή υγεία των Κούνα αποκλειστικά στην κατανάλωση κακάο – ειδικά αφού έτρωγαν επίσης διπλάσια ποσότητα φρούτων και τετραπλάσια ποσότητα ψαριού σε σχέση με τη μέση αμερικανική διατροφή. Επιπλέον, ζουν πιο δραστήριες ζωές από ό,τι εμείς συνήθως στη Δύση.

Πολλές άλλες παρατηρητικές μελέτες έχουν εξετάσει τα οφέλη της μαύρης σοκολάτας για την καρδιά, αλλά μπορεί να είναι μεροληπτικές, επειδή οι άνθρωποι που τρώνε σοκολάτα συχνότερα τείνουν να ανησυχούν λιγότερο για το βάρος τους, λέει η JoAnn Manson, καθηγήτρια ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Προσθέτει ότι μπορεί να ήταν εξαρχής πιο υγιείς. Σε μία μελέτη, οι ερευνητές εξέτασαν τη διατροφή και την υγεία 20.000 ανθρώπων και διαπίστωσαν ότι η κατανάλωση έως και 100 γραμμαρίων σοκολάτας την ημέρα –συμπεριλαμβανομένης της σοκολάτας γάλακτος– συνδεόταν με χαμηλότερο κίνδυνο καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού. Έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες, όπως το κάπνισμα και η άσκηση, αλλά σημείωσαν ότι μπορεί να υπάρχουν και άλλες εξηγήσεις πέρα από τη σοκολάτα.

Στη συνέχεια ήρθε μια μεγάλη κλινική δοκιμή που μπορούσε να ελέγξει άλλες πιθανές αιτίες, όπως τη διατροφή και τον τρόπο ζωής. Βασίστηκε στην υπόθεση ότι τα πιθανά οφέλη του κακάο για την υγεία οφείλονται στα υψηλά επίπεδα φλαβονοειδών, φυτικών ενώσεων που βρίσκονται επίσης στα μούρα και στο τσάι. Η μελέτη Cocoa Supplement and Multivitamin Outcomes Study, στην οποία συμμετείχαν 21.000 άτομα, διαπίστωσε ότι η λήψη 400–500 mg συμπληρωμάτων φλαβανολών κακάο ημερησίως μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο θανάτου από καρδιοπάθεια, μειώνοντας την αρτηριακή πίεση και τη φλεγμονή στο σώμα.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν συμπληρώματα αντί για πραγματικό κακάο, επειδή η συγκέντρωση φλαβονοειδών μπορεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ διαφορετικών εμπορικών σημάτων σοκολάτας, ανάλογα με τη συγκομιδή, την παραγωγή και την επεξεργασία, λέει η Manson, που ήταν επίσης κύρια ερευνήτρια της μελέτης. Η μαύρη σοκολάτα μπορεί να περιέχει έως και τέσσερις φορές περισσότερα φλαβονοειδή από το τσάι, αλλά η έρευνα δείχνει ότι η περιεκτικότητά τους μειώνεται κατά τη διαδικασία παραγωγής. Ως αποτέλεσμα, δεν υπάρχει προς το παρόν συμφωνία για την ποσότητα φλαβανολών κακάο που απαιτείται ώστε να υπάρξουν οφέλη για την υγεία, λέει ο Gunter Kuhnle, καθηγητής διατροφής και επιστήμης τροφίμων στο Πανεπιστήμιο του Reading.

Ενώ η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) αναφέρει ότι περίπου 200 mg φλαβανολών κακάο, ή 10 γραμμάρια μαύρης σοκολάτας, είναι ωφέλιμα, πιο πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι περίπου 500 mg την ημέρα είναι πιο πιθανό να κάνουν διαφορά στην υγεία μας. Αυτό αντιστοιχεί σε λίγο λιγότερο από μία μικρή μπάρα σοκολάτας 30 γραμμαρίων.

«Δεν νομίζω ότι οποιαδήποτε προσπάθεια αύξησης της περιεκτικότητας των φλαβανολών στις σοκολάτες θα τις καταστήσει “υγιεινό τρόφιμο”», λέει ο Kuhnle. Η μαύρη σοκολάτα περιέχει επίσης κάτι άλλο που δεν γνωρίζουμε καλά. Είναι μία από τις λίγες πηγές –εκτός από τον καφέ – του φυτικού μορίου θεοβρωμίνη. Αν και είναι ψυχοδραστική ουσία, η θεοβρωμίνη – που ανήκει στην ίδια οικογένεια με την καφεΐνη – μπορεί να προσφέρει ένα «πιο ήπιο αποτέλεσμα» από την καφεΐνη, λέει ο Chris Alford, καθηγητής εφαρμοσμένης ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Δυτικού Μπρίστολ. Και όσο πιο σκούρα είναι η σοκολάτα, τόσο πιο έντονο το αποτέλεσμα. Για όσους ανησυχούν ότι η σοκολάτα αυξάνει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, ορισμένοι ερευνητές λένε ότι στην πραγματικότητα δεν χρειάζεται να αποφεύγεται. Η μαύρη σοκολάτα συνήθως περιέχει ζάχαρη, αλλά ένας τρόπος να την περιορίσει κανείς είναι να επιλέγει σοκολάτα με υψηλότερο ποσοστό κακάο από αυτό της σοκολάτας γάλακτος.

• κακάο
• μαύρη σοκολάτα
• σοκολάτα