Εκλογές στην Ουκρανία εν μέσω πολέμου; – Το στοίχημα υψηλού ρίσκου του Ζελένσκι, οι εγγυήσεις ασφαλείας και η πίεση Τραμπ

Η συζήτηση για το ενδεχόμενο διεξαγωγής εκλογών στην Ουκρανία επανέρχεται δυναμικά στο διεθνές προσκήνιο, έπειτα από δηλώσεις του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι είναι «έτοιμος» να προχωρήσει σε εκλογική διαδικασία ακόμη και μέσα στους επόμενους 60 έως 90 ημέρες — υπό αυστηρές όμως προϋποθέσεις ασφάλειας. Η τοποθέτηση αυτή, όπως σημειώνουν διεθνή μέσα ενημέρωσης, δεν έγινε σε πολιτικό κενό, αλλά στον απόηχο έντονης κριτικής από τον εν ενεργεία πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

«Έτοιμος» ο Ζελένσκι, αλλά υπό όρους

Σύμφωνα με το Reuters, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα μπορούσε να εξετάσει τη διεξαγωγή προεδρικών εκλογών ακόμη και εν μέσω πολέμου, εφόσον διασφαλιστούν συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους Ευρωπαίους συμμάχους. Ο Ουκρανός πρόεδρος φέρεται να τόνισε ότι δεν φοβάται την κρίση του εκλογικού σώματος και ότι δεν χρησιμοποιεί τον πόλεμο ως άλλοθι για τη διατήρηση της εξουσίας.

Ωστόσο, όπως επισημαίνεται από το ίδιο πρακτορείο, το ζήτημα δεν είναι πολιτικό μόνο, αλλά και βαθιά νομικό. Η Ουκρανία τελεί υπό καθεστώς στρατιωτικού νόμου, το οποίο –βάσει Συντάγματος– απαγορεύει τη διεξαγωγή εκλογών. Για να αλλάξει αυτό, θα απαιτούνταν νομοθετικές παρεμβάσεις και πολιτική συναίνεση σε ένα κοινοβούλιο που λειτουργεί επίσης υπό έκτακτες συνθήκες.

Τι σημαίνουν «εγγυήσεις ασφαλείας»

Ο Guardian αναφέρει ότι, σύμφωνα με πηγές κοντά στο Κίεβο, όταν ο Ζελένσκι μιλά για «εγγυήσεις ασφαλείας», δεν περιορίζεται σε γενικές διαβεβαιώσεις. Το πακέτο που ζητά περιλαμβάνει προστασία εκλογικών κέντρων από αεροπορικές επιθέσεις, ενισχυμένη αντιαεροπορική άμυνα, δυνατότητα ψήφου για στρατιώτες που βρίσκονται στο μέτωπο, αλλά και ρυθμίσεις για τα εκατομμύρια των εσωτερικά εκτοπισμένων και των προσφύγων στο εξωτερικό.

Δυτικοί αναλυτές που επικαλείται η βρετανική εφημερίδα εκφράζουν σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο μια τέτοια διαδικασία μπορεί να θεωρηθεί ελεύθερη και δίκαιη όσο μαίνονται οι εχθροπραξίες και μεγάλα τμήματα της ουκρανικής επικράτειας βρίσκονται υπό ρωσικό έλεγχο.

Η παρέμβαση Τραμπ και το πολιτικό υπόβαθρο

Η παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ αποτέλεσε καταλύτη για τις εξελίξεις. Σύμφωνα με τον διεθνή Τύπο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ αμφισβήτησε δημόσια τη δημοκρατική νομιμοποίηση της ουκρανικής ηγεσίας, υποστηρίζοντας ότι η απουσία εκλογών για μεγάλο χρονικό διάστημα υπονομεύει τη δημοκρατία, ακόμη και αν η χώρα βρίσκεται σε πόλεμο.

Όπως μεταδίδει το Reuters, ο Τραμπ φέρεται να άφησε να εννοηθεί ότι η συνέχιση της αμερικανικής στήριξης συνδέεται και με το ζήτημα της πολιτικής νομιμοποίησης της ουκρανικής κυβέρνησης. Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε ισχυρούς κραδασμούς στο Κίεβο, ωθώντας τον Ζελένσκι να απαντήσει δημόσια ότι δεν απορρίπτει τις εκλογές, αλλά απαιτεί ρεαλιστικές συνθήκες για να διεξαχθούν.

Διχασμός εντός και εκτός Ουκρανίας

Σύμφωνα με διεθνή μέσα, η ιδέα εκλογών εν μέσω πολέμου διχάζει τόσο την ουκρανική κοινωνία όσο και τους συμμάχους της χώρας. Από τη μία, υπάρχουν φωνές που θεωρούν ότι μια νέα λαϊκή εντολή θα ενίσχυε τη διεθνή θέση του Κιέβου. Από την άλλη, πολλοί προειδοποιούν ότι μια προβληματική ή ελλιπής εκλογική διαδικασία θα μπορούσε να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα λύνει.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπως αναφέρει ο ευρωπαϊκός Τύπος, κρατά αποστάσεις, τονίζοντας ότι εκλογές μπορούν να γίνουν μόνο όταν «το επιτρέπουν οι συνθήκες», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η απόφαση δεν μπορεί να ληφθεί υπό καθεστώς πολιτικής πίεσης.

Ένα πολιτικό στοίχημα υψηλού ρίσκου

Η δήλωση Ζελένσκι ότι είναι έτοιμος για εκλογές δεν συνιστά ακόμη συγκεκριμένη απόφαση, αλλά ένα πολιτικό μήνυμα προς τη Δύση και κυρίως προς την Ουάσινγκτον. Όπως σχολιάζουν διεθνείς αναλυτές, πρόκειται για ένα στοίχημα υψηλού ρίσκου, στο οποίο διακυβεύονται η εσωτερική συνοχή της Ουκρανίας, η διεθνής στήριξη και η ίδια η έννοια της δημοκρατίας σε συνθήκες πολέμου.

Το αν οι εκλογές θα γίνουν πράξη ή θα παραμείνουν ένα διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στους συμμάχους, θα εξαρτηθεί από το αν οι υποσχόμενες «εγγυήσεις ασφαλείας» μπορούν να μετατραπούν σε εφαρμόσιμη πραγματικότητα σε μία χώρα που εξακολουθεί να βρίσκεται στην καρδιά μιας από τις πιο αιματηρές συγκρούσεις της σύγχρονης Ευρώπης.

• Βολοντίμιρ Ζελένσκι
• εκλογές
• Ντόναλντ Τραμπ
• Πόλεμος στην Ουκρανία