Ελένη και Σουζάνα Βουγιουκλή: Μυσταγωγική μουσική τελετουργία και μαζί ταξίδι στις ρίζες μας – Η φωνή ως παγκόσμια γλώσσα στη σκηνή του Theatre of the NO

Οι Ελένη και Σουζάνα Βουγιουκλή δεν είναι απλώς δύο εξαιρετικές ερμηνεύτριες – είναι μουσικές αφηγήτριες, «πολυπολιτισμικές ιέρειες» μιας παγκόσμιας ηχητικής παράδοσης που γεφυρώνει ηπείρους και πολιτισμούς. Με αφετηρία την αγάπη τους για την παραδοσιακή μουσική και την εξερεύνηση της ανθρώπινης φωνής ως εγγενούς μουσικού οργάνου, έχουν δημιουργήσει ένα μοναδικό καλλιτεχνικό στίγμα που ξεπερνά τα σύνορα και συνομιλεί με τις ρίζες και τις τελετουργίες κάθε πολιτισμού.

Η μουσική παράσταση «Roots & Rituals», που θα παρουσιάσουν στο Theatre of the NO στις 4 και 5 Απριλίου, δεν θα είναι απλώς μια συναυλία. Είναι ένα καθηλωτικό ηχητικό ταξίδι που περνά από την έκσταση της Κάτω Ιταλίας και το μυστήριο των βαλκανικών πολυφωνιών μέχρι τον σπαραγμό του πορτογαλέζικου fado, τη δωρικότητα των blues και gospel της Αμερικής και, φυσικά, τον ακατέργαστο λυρισμό του ελληνικού ρεμπέτικου. Η φωνή τους, είτε ακαπέλα είτε συνοδευόμενη από κιθάρα, πιάνο και κρουστά που παίζουν οι ίδιες, γίνεται όχημα που μεταφέρει συναισθήματα, μνήμες και πολιτιστικές αφηγήσεις.

Με εμφανίσεις σε διεθνή φεστιβάλ, εμβληματικούς χώρους όπως το Carnegie Hall, συνεργασίες με καλλιτέχνες όπως η Μαρία Φαραντούρη, ο Goran Bregovic και ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, οι αδερφές Βουγιουκλή συνεχίζουν να αποδεικνύουν πως η μουσική δεν γνωρίζει σύνορα, παρά μόνο πάθος, ειλικρίνεια και ψυχή.

1. «Roots & Rituals»: Ο τίτλος της παράστασής σας κρύβει δύο θεμελιώδεις έννοιες – τις ρίζες και τις τελετουργίες. Τι σημαίνουν αυτές οι έννοιες για εσάς και πώς διαμορφώνουν την καλλιτεχνική σας προσέγγιση;

Οι δύο αυτές έννοιες έχουν παίξει και εξακολουθούν να παίζουν τον πιο καθοριστικό ίσως ρόλο στον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουμε τη μουσική μας και γενικότερα την τέχνη. Από μικρά παιδιά είχαμε την τύχη να είμαστε κοινωνοί σε λαϊκές τελετουργίες και σε διονυσιακά δρώμενα που μας συγκίνησαν βαθιά και μας διαμόρφωσαν καλλιτεχνικά! Μοιραία, αυτό που μας τροφοδοτεί στο σήμερα και στο συνεχές του χρόνου, είναι η διαρκής αναζήτηση της ρίζας μέσα μας αλλά και ο επαναπροσδιορισμός μας σε σχέση με αυτή τη ρίζα.

2. Η πολυγλωσσία είναι βασικό στοιχείο της μουσικής σας ταυτότητας. Τι είναι αυτό που σας συναρπάζει στη διαφορετικότητα των γλωσσών και των μουσικών παραδόσεων;

Για εμάς ο στίχος, οι λέξεις αποτελούν βασικό συστατικό του τραγουδιού. Οι λέξεις δε μεταφέρουν μόνο έννοιες, μεταφέρουν και ήχο, φέρουν μουσική. Η γλώσσα είναι συνδεδεμένη με τη μουσική και η εκφορά του λόγου παίζει εξίσου σημαντικό ρόλο στη μεταφορά του συναισθήματος. Αυτό που μας συναρπάζει με τη διαφορετικότητα των γλωσσών στις μουσικές παραδόσεις, είναι ακριβώς αυτή η μουσικότητα που κρύβεται μέσα τους. Όπως για παράδειγμα συμβαίνει και με τις διαλέκτους στην ελληνική παράδοση, όπου μπορείς να ακούσεις μέσα από την εκάστοτε προφορά, τους ήχους της περιοχής που τραγουδάς…τα ηχοχρώματα, το κλίμα, το έδαφος -βουνά, ποτάμια, θάλασσες-, την ιστορία, τη φύση της κάθε περιοχής…

3. Έχετε εμφανιστεί σε χώρους με τεράστια πολιτιστική και ιστορική σημασία, από το Ηρώδειο μέχρι το Carnegie Hall. Υπάρχει κάποια συγκεκριμένη συναυλία που σας έχει σημαδέψει περισσότερο και γιατί;

Νιώθουμε ευγνώμονες και γεμάτες έντονα συναισθήματα για τους χώρους και τις ιδιαίτερες “καταστάσεις” στις οποίες έχουμε κάνει την παράστασή μας. Αν θα μπορούσαμε τώρα να ξεχωρίσουμε μια από αυτές τις στιγμές αυτή θα ήταν η εμφάνισή μας στο Carnegie Hall της Νέας Υόρκης. Ήταν η πρώτη μας συναυλία στην Αμερική και το Νεοϋρκέζικο κοινό στον ιστορικό αυτό χώρο… Νιώσαμε δέος…σαν να περνούσε μέσα μας όλη αυτή η μουσική ιστορία…όλη αυτή η αύρα των τεράστιων περφόρμερ που έχει φιλοξενήσει ο χώρος αυτός.

4. Η ερμηνεία σας χαρακτηρίζεται από έντονο βιωματικό στοιχείο και συγκινησιακή δύναμη. Πώς προσεγγίζετε ένα τραγούδι έτσι ώστε να το κάνετε «δικό» σας, ακόμα κι όταν ανήκει σε μια εντελώς διαφορετική κουλτούρα;

Ευχαριστούμε πολύ γι’ αυτό που εκφράσατε για την ερμηνεία μας. Η αλήθεια είναι ότι ο τρόπος που προσεγγίζουμε κάθε τραγούδι, ειδικά όταν ανήκει σε μια διαφορετική κουλτούρα, είναι μια αρκετά πολύπλοκη διαδικασία, η οποία όμως μέσα στα χρόνια γίνεται πλέον πολύ γλυκά και φυσικά. Σίγουρα το βασικό για εμάς είναι αρχικά, το τραγούδι με το οποίο καταπιανόμαστε, να μας συγκινεί, να μας δονεί.  Να αισθανόμαστε δηλαδή ότι έχουμε κάποια κοινή ρίζα βαθιά…! 

Έπειτα, προσπαθούμε να κατανοήσουμε και να δουλέψουμε τη δομή του έτσι ώστε πλέον να την κατέχουμε. Και μετά, έχοντας εντοπίσει ουσιαστικά τον πυρήνα του τραγουδιού, να το ερμηνεύσουμε περνώντας το μέσα από το προσωπικό μας φίλτρο.

5. Στη σύγχρονη μουσική σκηνή, όπου η παράδοση και η πρωτοπορία συχνά βρίσκονται σε σύγκρουση, πού τοποθετείτε τον εαυτό σας ως καλλιτέχνιδες;

Το θέσατε πολύ ωραία. Ίσως η παράδοση και η πρωτοπορία χρειάζεται να είναι σε μια σύγκρουση. Μία δημιουργική σύγκρουση! Πιστεύουμε πως η παράδοση έχει μια δύναμη και μια δυναμική πέρα και πάνω από τον χρόνο και τον χώρο. Είναι μια αστείρευτη δεξαμενή έμπνευσης και δημιουργικότητας που μπορεί να τροφοδοτεί τους καλλιτέχνες, ανεξάρτητα από το πού και το πότε δρουν, αέναα. Όσον αφορά εμάς, φέρουμε κατά έναν τρόπο την παράδοση μέσα μας και την εκφράζουμε στο εδώ και στο τώρα μέσα από το δικό μας φίλτρο και η “σύγκρουση” που αναφέρατε συμβαίνει πιθανότατα υποσυνείδητα.

6. Ποια είναι τα επόμενα καλλιτεχνικά σας βήματα και τι νέο να περιμένει το κοινό από εσάς;

Μετά από τις δύο αυτές παραστάσεις μας στο Theatre of the NO, ξεκινάμε προετοιμασίες για τις καλοκαιρινές μας συναυλίες καθώς επίσης και ηχογραφήσεις κάποιων νέων τραγουδιών μας. Επίσης, είναι στα σκαριά η συνεργασία μας με μία θεατρική ομάδα που εκτιμούμε ιδιαίτερα και είμαστε ενθουσιασμένες γι’ αυτό!

Διανύουμε μια πολύ δημιουργική περίοδο και έχουμε μπροστά μας πολλά και ενδιαφέροντα projects που ανυπομονούμε να τα μοιραστούμε ένα με το κοινό. Stay tuned!

Ευχαριστούμε για την πολύ ωραία συζήτηση!

• Theatre of the NO
• Ελένη Βουγιουκλή
• Σουζάνα Βουγιουκλή