Ένα άλυτο μυστήριο της επιστήμης: Γιατί βλέπω όνειρο ότι μου πέφτουν τα δόντια;

Έχεις δει αυτό το όνειρο ποτέ; Τα δόντια να πέφτουν σε πολυτελή δείπνα και σε δημόσιες τουαλέτες. Να σκορπίζουν σαν «κονφετί από σμάλτο» πριν από ραντεβού, σημαντικές επαγγελματικές συναντήσεις και μεγάλες ομιλίες. Κάθε φορά, είναι ενοχλητικό, αγχωτικό και βαθιά δυσάρεστο. Ευτυχώς, συμβαίνει μόνο στα… όνειρα.

«Πολλοί άνθρωποι βλέπουν αυτό το όνειρο», λέει ο Δρ Ντίλαν Σέλτερμαν, αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Ψυχολογίας και Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου Johns Hopkins. Οι άνθρωποι συχνά του λένε ότι τους φαίνεται παράξενο να βλέπουν τέτοια όνειρα ή θεωρούν ότι σημαίνει κάτι για την προσωπικότητά τους. «Δεν νομίζω ότι ισχύει αυτό», λέει.

Όνειρα όπου πέφτουν τα δόντια «εμφανίζονται σε όλες τις κουλτούρες», σημειώνει η Μελίντα Πάουελ, συνιδρύτρια του Ινστιτούτου Έρευνας Ονείρων στο Λονδίνο και συγγραφέας του βιβλίου The Hidden Lives of Dreams. Έρευνες δείχνουν ότι το 40% του ενήλικου πληθυσμού έχει δει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του τέτοιο όνειρο, λέει. Γιατί λοιπόν τόσοι πολλοί από εμάς βλέπουμε όνειρα όπου μας πέφτουν τα δόντια; Και τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Ρωτήσαμε τους ειδικούς.

Τι είναι τα όνειρα και γιατί τα βλέπουμε;

«Τα όνειρα είναι οποιαδήποτε μορφή νοητικής δραστηριότητας αντιλαμβανόμαστε όσο κοιμόμαστε», εξηγεί ο Σέλτερμαν. Μπορεί να εμφανιστούν σαν μια σειρά από φευγαλέες εικόνες ή σαν ολοκληρωμένες «νοητικές ταινίες» με πλοκή και χαρακτήρες. Ωστόσο, κανείς δεν είναι απολύτως σίγουρος γιατί ονειρευόμαστε. «Υπάρχουν καλές θεωρίες, αλλά τίποτα οριστικό», λέει. «Τα όνειρα παραμένουν ένα άλυτο μυστήριο της επιστήμης».

Στη μία άκρη βρίσκεται η θεωρία ότι τα όνειρα είναι μια μορφή εκπλήρωσης επιθυμιών – ένας τρόπος να εκφράζονται οι ασυνείδητες ανάγκες μας. (Ο Σέλτερμαν για αυτή τη θεωρία λέει: «Ανοησίες»). Στην άλλη άκρη βρίσκεται η ιδέα ότι τα όνειρα είναι «άχρηστα σκουπίδια» — τυχαίες εκφορτίσεις νευρώνων κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ο Σέλτερμαν λέει ότι τείνει να υποστηρίζει τη «θεωρία της συνέχειας» των ονείρων, σύμφωνα με την οποία αυτά μας βοηθούν να προετοιμαζόμαστε για μελλοντικές καταστάσεις και να ενοποιούμε πληροφορίες βασισμένες σε όσα έχουμε ήδη βιώσει.

Ο Δρ Κέλι Μπέλκλεϊ, διευθυντής της Sleep and Dream Database, έχει παρόμοια άποψη. Περιγράφει το όνειρο ως ένα είδος δημιουργικού παιχνιδιού: «Όταν κοιμόμαστε, αποκοβόμαστε από τον εξωτερικό κόσμο και ο νους μας είναι ελεύθερος να επεξεργαστεί τις εμπειρίες της ημέρας, να τις συνδέσει με παλαιότερες και να προετοιμαστεί για ό,τι έρχεται», λέει.

Η Πάουελ, που εργάστηκε για 12 χρόνια ως ψυχοθεραπεύτρια, τονίζει ότι από θεραπευτικής άποψης «τα όνειρα μάς βοηθούν να επεξεργαστούμε τα συναισθήματά μας, αντανακλώντας την εσωτερική μας κατάσταση».

Τι σχέση έχουν όμως όλα αυτά με τα δόντια;

Δεν έχει γίνει εκτεταμένη έρευνα για το θέμα, σημειώνει ο Σέλτερμαν, και όσα υπάρχουν δεν είναι ιδιαίτερα αξιόπιστα. Πολλές μελέτες βασίζονται σε ερωτηματολόγια, τα οποία μπορεί να είναι ανακριβή. Οι άνθρωποι τείνουν να υπερεκτιμούν ή να υποτιμούν τη συχνότητα των ονείρων τους, και πολλοί δεν τα θυμούνται καθαρά.

«Ζητάς από τους ανθρώπους να αναλογιστούν κάτι που συνήθως δεν προσέχουν στην καθημερινότητά τους», λέει. Αυτό καθιστά δύσκολη τη συλλογή ακριβών δεδομένων. Παρόλα αυτά, υπάρχουν θεωρίες. «Μπορεί να αντανακλά ένα είδος εσωτερικού άγχους ή να σχετίζεται με τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε την εμφάνισή μας», εξηγεί.

Μια άλλη θεωρία λέει ότι τα δόντια συμβολίζουν την αλλαγή, σημειώνει ο Μπέλκλεϊ. Υπάρχουν δύο περίοδοι στη ζωή που τα δόντια μας πέφτουν: όταν είμαστε παιδιά και όταν είμαστε πολύ ηλικιωμένοι. Αυτό καθιστά τα δόντια «έντονο σύμβολο της ωρίμανσης και της φθοράς», εξηγεί —επομένως, το όνειρο θα μπορούσε να υποδηλώνει μια εμπειρία «ανάπτυξης, ενηλικίωσης ή παρακμής».

Η Πάουελ παρατηρεί επίσης ότι τα δόντια μπορεί να πέσουν όταν δεν λαμβάνουμε σωστή διατροφή. «Είναι σημαντικό να δίνουμε προσοχή σε τέτοιου είδους όνειρα, γιατί μας προτρέπουν να εξετάσουμε τι δεν είναι ισορροπημένο στη ζωή μας», λέει. Οι άνθρωποι μπορεί να βλέπουν όνειρα με δόντια που πέφτουν όταν νιώθουν εξάντληση ή υπερφόρτωση, προσθέτει. Πράγματι, εγώ τα έχω δει πιο συχνά σε περιόδους εξετάσεων ή όταν έκανα αιτήσεις για δουλειά.

Τέτοια όνειρα οδοντικού άγχους μπορούν, λοιπόν, να θεωρηθούν ένα σήμα ότι κάποιος χρειάζεται ξεκούραση και φροντίδα. Η Πάουελ θυμάται μια περίοδο «ακραίας εξουθένωσης», όταν ονειρεύτηκε ότι αιμορραγούσε από τα ούλα και ζητούσε μετάγγιση αίματος. Όταν ξύπνησε, συνειδητοποίησε ότι η «μετάγγιση» που πραγματικά χρειαζόταν ήταν «ξεκούραση και ανανέωση».

Πηγή: theguardian

• δόντια
• όνειρο