Επιστολή Τραμπ προς τον Νορβηγό πρωθυπουργό: «Δεν αισθάνομαι πλέον την υποχρέωση να σκέφτομαι αποκλειστικά την ειρήνη»

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε με σκληρό τρόπο στο επίκεντρο της αμερικανοευρωπαϊκής ατζέντας το ζήτημα της Γροιλανδίας, στέλνοντας μήνυμα ότι δεν πρόκειται να κάνει πίσω, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις της Δανίας και των τοπικών αρχών του νησιού. Η κλιμάκωση των δηλώσεων και των κινήσεων της Ουάσινγκτον δείχνει πως η Γροιλανδία, πέρα από γεωγραφικό και στρατηγικό σημείο, έχει μετατραπεί σε «διαπραγματευτικό εργαλείο» για τον Λευκό Οίκο, στο πλαίσιο μιας πιο ευρείας σύγκρουσης για τον έλεγχο της Αρκτικής και των ενεργειακών πηγών της περιοχής.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Τραμπ έστειλε επιστολή στον πρωθυπουργό της Νορβηγίας, Γιούνας Γκαρ Στόρε, στην οποία ανέφερε ότι «δεν αισθάνομαι πλέον την υποχρέωση να σκέφτομαι αποκλειστικά την ειρήνη, αν και αυτή παραμένει προτεραιότητα». Η φράση αυτή, σε συνδυασμό με την ένταση που έχει επιλέξει να δώσει στο ζήτημα της Γροιλανδίας, δημιουργεί την εντύπωση ότι η αμερικανική πολιτική κινείται πλέον με όρους «σκληρής ισχύος», όπου η ειρήνη δεν είναι αυτοσκοπός αλλά αποτέλεσμα ισχυρών στρατηγικών επιλογών.

Παράλληλα, ο Τραμπ άσκησε εκ νέου πίεση μέσω της πλατφόρμας Truth Social, κατηγορώντας τη Δανία ότι δεν έχει κάνει «τίποτα» εδώ και «20 χρόνια» για να απομακρύνει τη «ρωσική απειλή» από τη Γροιλανδία, η οποία είναι αυτόνομη περιοχή του δανικού βασιλείου. «Τώρα είναι η ώρα», έγραψε, προσθέτοντας πως «θα γίνει» και συνοδεύοντας τη δήλωση με τρία θαυμαστικά. Το μήνυμα είναι σαφές: ο πρόεδρος των ΗΠΑ θεωρεί ότι η αμερικανική παρέμβαση στην Αρκτική είναι απαραίτητη και επιτακτική, και δεν προτίθεται να περιοριστεί σε διπλωματικές συζητήσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Τραμπ, μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, επαναλαμβάνει πως δεν θα συμβιβαστεί με τίποτα λιγότερο από την «ιδιοκτησία» της Γροιλανδίας. Οι δανικές και γροιλανδικές αρχές, ωστόσο, έχουν επανειλημμένα ξεκαθαρίσει ότι η Γροιλανδία δεν διατίθεται προς πώληση και ότι οι κάτοικοί της δεν έχουν καμία πρόθεση να ενταχθούν στις ΗΠΑ. Η διαφορά αυτή μεταξύ των αμερικανικών αξιώσεων και της πραγματικότητας στο έδαφος δημιουργεί ένα ρήγμα που μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένη διπλωματική κρίση.

Το μήνυμα προς την Ευρώπη ότι η Ουάσινγκτον δεν προτίθεται να υποχωρήσει ήρθε και από τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ο οποίος δήλωσε την Κυριακή ότι η Ευρώπη είναι «πολύ αδύναμη» για να εγγυηθεί την ασφάλεια της Γροιλανδίας. Παράλληλα, ο Μπέσεντ υποβάθμισε τις απειλές της Ευρωπαϊκής Ένωσης να «παγώσει» την εμπορική συμφωνία για τους δασμούς, που είχε συμφωνηθεί πέρυσι μεταξύ του Τραμπ και της ΕΕ, χαρακτηρίζοντάς τες ως μια μορφή στρατηγικής πίεσης.

Σε συνέντευξή του στο NBC News και στο «Meet the Press», ο Μπέσεντ τόνισε ότι η εμπορική συμφωνία δεν έχει οριστικοποιηθεί και ότι μια έκτακτη ενέργεια μπορεί να είναι πολύ διαφορετική από μια άλλη εμπορική συμφωνία. «Ο Τραμπ αξιοποιεί τις έκτακτες εξουσίες του για να το κάνει αυτό», πρόσθεσε, υποδηλώνοντας ότι οι κινήσεις του προέδρου αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής πίεσης για να επιτύχει τους στόχους του.

Το Σάββατο, ο Τραμπ ανακοίνωσε επιπλέον δασμό 10% στις εισαγωγές αγαθών από οκτώ ευρωπαϊκές χώρες από την 1η Φεβρουαρίου, ο οποίος θα αυξηθεί στο 25% τον Ιούνιο, εκτός αν υπάρξει συμφωνία για «αγορά της Γροιλανδίας». Η κίνηση αυτή, πέρα από οικονομική, έχει και πολιτική σημασία: στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να χρησιμοποιήσουν οικονομικά μέσα για να επιβάλουν στρατηγικές επιλογές.

Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, χαρακτηρίζοντας τον δασμό «απαράδεκτο», ανακοίνωσε ότι σκοπεύει να ζητήσει από την ΕΕ να ενεργοποιήσει το ισχυρότερο εργαλείο αντιποίνων που διαθέτει, το Μέσο Καταστολής Καταναγκασμού της ΕΕ (Anti-Coercion Instrument – ACI), γνωστό και ως ευρωπαϊκό «μπαζούκα». Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η Ευρώπη δεν προτίθεται να παραμείνει παθητική, αλλά αναζητά τρόπους να απαντήσει στην αμερικανική πίεση.

Ο Μπέσεντ, από την πλευρά του, δικαιολόγησε την προσπάθεια του Τραμπ να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, επικαλούμενος τον παγκόσμιο ανταγωνισμό στην Αρκτική, τα σχέδια για την ανάπτυξη της αντιπυραυλικής ασπίδας «Golden Dome» και την προηγούμενη εξάρτηση της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια, η οποία, όπως είπε, «χρηματοδοτούσε τις προσπάθειες της Ρωσίας εναντίον της Ουκρανίας».

Όταν ρωτήθηκε αν η στάση του Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη αποτελεί απλώς διαπραγματευτική τακτική, ο Μπέσεντ άφησε να εννοηθεί ότι ο πρόεδρος δεν πρόκειται να αλλάξει γνώμη. Το μήνυμα είναι σαφές: οι ΗΠΑ δεν βλέπουν πλέον την Αρκτική ως περιοχή αδιάφορη ή «κοιμημένη», αλλά ως πεδίο ανταγωνισμού όπου η αμερικανική επιρροή πρέπει να αυξηθεί, ακόμα και με κόστος τις σχέσεις με τους παραδοσιακούς συμμάχους.

• Γροιλανδία
• Νορβηγία
• Ντόναλντ Τραμπ